İranşünas hesab edir ki, Tramp İranla güzəştə getməyə meyllidir
İranşünas Emma Begicanyan hesab edir ki, ABŞ prezidenti Donald Trampın istəyi həmişə İranla birbaşa danışıqlar aparmaq olub, o ölkəyə zərbə endirmək deyil.
O xatırladıb ki, Donald Tramp Yaponiyanın baş naziri vasitəsilə əvvəlki səlahiyyət müddətində İran tərəfinə məktub göndərəndə Amerika tərəfi artıq nüvə sazişindən çıxdığı üçün İran rəhbərliyi məktubu belə açmamışdı.
İranşünasın fikrincə, indi hər şeydən asılı olmayaraq, İran Qərblə münasibətləri normallaşdırmağa hazırdır.
“Əvvəlki səlahiyyət müddətində Tramp sazişin özünün nəticəsiz sənəd olduğunu və danışıqlar aparan tərəflərə heç nə verməyəcəyini düşünərək İranın nüvə sazişindən və “5+1” danışıqlar formatından çıxdı. Daha sonra ABŞ prezidenti verdiyi vədləri yerinə yetirməyə başlayanda eyni vaxtda İran tərəfinə məktub göndərərək birbaşa danışıqların aparılmasını xahiş etdi. Məktubda həmçinin İran üçün təbii olaraq qəbuledilməz olan ilkin şərtlər var idi”, – Begicanyan bildirib.
Onun müşahidəsinə görə, görünürdü ki, hər şey uğurla bitə bilərdi, amma burada İsrail faktorunu da nəzərə almaq lazımdır, çünki həmin ölkənin baş naziri Binyamin Netanyahu İranın nüvə obyektlərinə və raket zavodlarına zərbələr endirməyə çox meyllidir və Netanyahu ilə çox isti münasibətləri olan Tramp, ümumiyyətlə, onun təkliflərini qəbul edir.
Moskvada Rusiya, Çin və İran arasında nüvə proqramı ilə bağlı üçtərəfli məsləhətləşmələrin keçiriləcəyi ilə bağlı məlumatlara toxunan Begicanyan xatırladıb ki, BMT ilk dəfə İrana qarşı nüvə proqramları, məhdudiyyətlər tətbiq edən qətnamə qəbul edərkən Rusiya bu qətnamənin lehinə səs verib, Çin isə neytral mövqe tutub.
“Rusiya və Çin də İranın nüvə silahına malik olmasına qarşıdır. İndi yuxarıda qeyd olunan danışıqlar bəlkə də ortaq məxrəcə gəlmək məqsədi daşıyır, ona görə də İrana dost hesab olunan ölkələr eyni məsələ ilə bağlı danışıqlar apararaq onları hansısa yolla razı salmağa çalışırlar ki, Yaxın Şərqdə münaqişə olmasın. ABŞ və İsrail fəal əməkdaşlıq edir, ona görə də İrana hücum olarsa, bunun bütün region üçün dağıdıcı nəticələri olacaq.
Tramp, əlbəttə ki, hər şeyi şişirtməyi xoşlayır, lakin İranın raket fabrikləri və nüvə obyektləri hədəfə alınsa, yenə də texniki bazanı məhv edə bilmirlər. Ən pis halda, İran həqiqətən nüvə silahı yaratmaq niyyətindədirsə, prosesi ləngidirlər”, – o qeyd edib.
Begicanyan onu da xatırlatdı ki, İran tərəfi artıq zərbə endirəcəyi təqdirdə siyasətini dəyişəcəyini və nüvə proqramını sonlandırmağa çalışacağını bəyan edib.
“Tehran bəyan edib ki, ABŞ Yaxın Şərqdə şüşə otaqdadır və İrana hücum edilərsə, otağın şüşələrini sındıracaq. ABŞ-ın Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı və Bəhreyndə hərbi bazaları var.
İsrailin də öz növbəsində müxtəlif ölkələrdə, o cümlədən Azərbaycanda bazaları var və İranın cavab zərbələri zamanı potensial hədəfə çevrilə bilər. İsrailin iddialarının əksinə olaraq, Tramp xüsusilə İraq və Əfqanıstanın acı təcrübəsini nəzərə alaraq yenə də ABŞ-ı müharibəyə cəlb etməmək üçün hər şeyi edəcək.
Amerika tərəfi özü üçün heç bir əlverişli və ya ciddi nəticə vermədən həmin ölkələrdən geri çəkildi. İraq və Əfqanıstan öz potensiallarına görə heç də İranla müqayisə oluna bilməz. Bəlkə Yaxın Şərqdə İranın iştirakı ilə genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların olmayacağının səbəblərindən biri də məhz budur”, – iranşünas yekunlaşdırıb.
