Beyrutda nəşr olunan “Azdaq” qəzetinin baş redaktoru, beynəlxalq münasibətlər üzrə eksperti Şahan Qantaharyan, son günlərdə İsrail və Livan arasında sərhəd gərginliyinin artmasına münasibət bildirərək qeyd edib ki, İsrail tərəfi 2024-cü il noyabrın 27-də qüvvəyə minmiş atəşkəs şərtlərini pozmaqda davam edir.
Ekspert həmçinin Yaxın Şərqdəki vəziyyətin və baş verən hadisələrin Cənubi Qafqaza təsir göstərə biləcəyini də istisna etməyib.
Jurnalist ilə müsahibəsində Qantaharyan Livanda və ümumiyyətlə Yaxın Şərqdəki vəziyyətə toxunub.
O, İsrail Silahlı qüvvələrinin atəşkəs razılaşmasına baxmayaraq Livan ərazisinə zərbələr endirməyə davam etdiyini vurğulayıb.
Ekspert qeyd edib ki, həmin atəşkəs İsrail tərəfindən ciddi şəkildə pozulur.
“Atəşkəs razılaşmasının şərtləri tam yerinə yetirilmir. İsrail iddia edir ki, Livan ərazisindən raket atəşləri açılır və hərbi hərəkətlər müşahidə olunur, buna görə də xüsusilə cənub istiqamətində hava zərbələri endirir.
Bu zərbələr təkcə Livanın Cənubuna deyil, həm də paytaxt Beyrutun cənub ətrafına dəyir. Demək olar ki, 2024-cü il noyabrın 27-də İsrail və Hizbullah arasında qüvvəyə minmiş atəşkəs razılaşmasına əsasən İsrail Silahlı qüvvələrinin 60 gün ərzində Livanın Cənubundan qoşunlarını çıxarması şərti hələ yerinə yetirilməyib.
Bu 60 günlük müddət çoxdan bitib, lakin faktiki olaraq İsrail qüvvələri ölkənin cənubunda qalmaqda davam edir” — deyə Qantaharyan qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, İsrail bunu Şimaldakı ərazilərdə təhlükəsizliyin bərpa olunmaması və əhalinin geri qayıtmaması ilə əsaslandırır.
Buna görə də İsrail öz qoşunlarını Livan ərazisindən, o cümlədən strateji əhəmiyyətli 4-5 təpədən çıxarmır. Bu təpələrdə İsrail öz hərbi bazalarını yerləşdirib.
“Bu təkcə Livan istiqamətində deyil. İsrail Qəzza və Suriya istiqamətlərində də aktiv hərbi əməliyyatlara başlayıb, hədəflərə hərbi obyektləri və infrastrukturu tutur.
İsrail rəsmi mənbələri Suriyaya endirilən hava zərbələrinin Türkiyəyə mesaj olduğunu bildirir. Bundan əlavə, İsrail Ankara ünvanında İrana dəstək ittihamları irəli sürür və Türkiyə vasitəsilə Hizbullaha maddi-texniki yardımın çatdırıldığını iddia edir.
Bu kontekstdə İsrail öz ərazisinə yaxın bölgələrdə gərginlik yaradılmasına dözülməyəcəyini bəyan edir. Bu mesajda həmçinin Türkiyə qüvvələrinin İsrail ərazilərinə yaxınlaşmaması və hərbi bazalar qurmaması tələbi də var” — deyə Qantaharyan vurğulayıb.
2024-cü il noyabrın 27-dəki razılaşmaya əsasən, Livanın cənubundan İsrail qüvvələrinin çıxarılması ilə paralel olaraq Livan ordusunun cənuba doğru hərəkət etməsi və əhalinin təhlükəsizliyini təmin etməsi nəzərdə tutulub.
Qantaharyan qeyd edib ki, Livan ordusu həqiqətən cənuba doğru irəliləyib, lakin İsrail qüvvələri hələ də Livanın Cənubunu tam tərk etməyib.
“Livan ordusu cənuba qoşun göndərib. Hal-hazırda orada həm Livan, həm də İsrail qüvvələri var. Məsələ ondadır ki, İsrail qüvvələrinin çıxarılması üçün konkret təqvim açıqlanmayıb.
Həmçinin Hizbullahın tərk etdiyi ərazilərdə Livan ordusunun yerləşdirilməsi məsələsi həll olunmayıb. Bununla belə, İsrail ordusuna qarşı beynəlxalq təzyiqlər də güclənir.
Məsələn, son günlərdə Birləşmiş Ştatların nümayəndəsi Livanda olub və bütün bu proseslərin (Hizbullahın silahsızlaşdırılması daxil) müəyyən təqvim çərçivəsində həllini tələb edib”— deyə ekspert əlavə edib.
Qantaharyan İsrailin Qəzzə sektorunda hərbi əməliyyatları bərpa etməsinə də toxunaraq qeyd edib ki, bunun səbəbi təkcə HAMAS-ın əsir tutduğu İsrail vətəndaşlarının olması deyil.
“Qlobal miqyasda məqsəd təkcə Qəzzənin demoqrafik quruluşunu dəyişmək deyil, həm də hakimiyyətin dəyişdirilməsidir.
Unutmayaq ki, hərbi əməliyyatlarla yanaşı, həm Qəzzədə, həm də İsrail daxilində etiraz aksiyaları baş verir. Bu aksiyalarda Fələstin və İsrail əhalisi hakimiyyətin dəyişməsini və sülhün təmin edilməsini tələb edir.
Əgər bu proseslərə daha geniş kontekstdə baxsaq, İsrail Livanda, Suriyada və Qəzzədə hərbi təzyiqlə İranın bu regionlardakı təsirini zəiflətməyə çalışır.
Bu məqsəddə müvəffəq olunduğu üçün də İranın təsiri həmin üç istiqamətdə zəifləyib” — deyə Qantaharyan bildirib.
Şahan Qantaharyan Yaxın Şərqdəki hadisələrin Cənubi Qafqaza təsir göstərə biləcəyini istisna etmir
“Burada həm də nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan və İsrail hərbi sahədə əməkdaşlığı dərinləşdirməkdə davam edir. İsrail Azərbaycana hərbi texnika təmin edir.
Bütün bunlar Cənubi Qafqaz regionuna, o cümlədən Erməni faktoruna aid ola bilər”.
Daha öncə məlum olub ki, İsrailin hərbi təyyarələri Livanın Cənubundakı Zibqin qəsəbəsinə hücum nəticəsində 2 nəfər həlak olub, 2 suriyalı fəhlə isə yaralanıb.
2023-cü il oktyabrından etibarən Qəzza sektorundakı hərbi əməliyyatlarla paralel olaraq Hizbullah və İsrail arasında sərhəd toqquşmaları baş verib.
2024-cü il sentyabrın 23-də bu toqquşmalar genişmiqyaslı müharibəyə çevrilib və nəticədə Livanda 4000-dən çox insan həyatını itirib, 17 min nəfər yaralanıb.
2024-cü il noyabrın 27-də qüvvəyə minmiş atəşkəsə baxmayaraq, tərəflər bir-birini razılaşmanı pozmaqda günahlandırır. İsrail hələ də Livanın Cənubundakı 5 strateji təpəni nəzarətdə saxlayır və qoşunlarını tam çıxarmayıb.
