9-10 aprel tarixlərində Ermənistan və İran öz ərazilərində birgə hərbi təlimlər keçirir. Ermənistanın Müdafiə nazirliyi bildirib ki, təlimlərin məqsədi Ermənistan-İran dövlət sərhədində yerləşən sərhəd keçid nöqtələrinə şərti terror qruplarının hücumlarının neytrallaşdırılmasıdır.
Bəzi ekspertlər hesab edir ki, erməni-iran təlimləri gecikmiş olsa da, aydın mesaj və siyasi kontekst daşıyır. Digərləri isə bu təlimləri qiymətləndirməklə yanaşı, onların əhəmiyyətini daha səbkan qiymətləndirməyi məsləhət görür.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı hərbi gücdən istifadə etməklə hədələyir, əgər Tehran nüvə proqramı müzakirə etməzsə. İran isə bildirib ki, təhdid altında danışıqlara gəlməyəcək.
Bu bəyanatlar fonunda tərəflər 12 apreldə Omanda danışıqlar masasına oturmağa razılıq veriblər.
Gözlənilən danışıqlardan bir neçə gün əvvəl Tehran özünün yeraltı “raket şəhərlərindən” birini və ağır silahlarla təchiz olunmuş arsenalını nümayiş etdirdi.
Sonradən məlum oldu ki, Ermənistan və İran 9-10 apreldə birgə təlimlər keçirir. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun quru qoşunlarının komandan müavini Valiullah Məni İranın IRNA agentliyinə bildirib ki, bu təlimlər sülh xarakteri daşıyır və sərhəd təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi güdür:
“İran və Ermənistanın sərhəd zonasında heç bir təhlükə yoxdur. Bu tədbir hərbi hazırlığı artırmaq, terrorizmə qarşı mübarizə və sabit sülhü təmin etmək üçündür.
Hər iki ölkənin sərhəd əraziləri regionda tutduqları həssas mövqeyə görə strateji əhəmiyyət daşıyır”.
Ermənistanın Müdafiə Nazirliyi də vurğulayır ki, tərəflər təlimləri hər biri öz ərazisində keçirir. Təlimlərdə Ermənistan-İran dövlət sərhəddindəki sərhəd keçid nöqtələrinə şərti terror hücumlarının neytrallaşdırılması nəzərdə tutulur.
Siyasətşünas Ara Poğosyan əminlik bildirir ki, regionda gərginləşən hərbi-siyasi vəziyyət şəraitində keçirilən erməni-iran təlimləri aydın mesaj və siyasi sətraltı daşıyır:
“Kəskin gərginlik var və bu yalnız İranla bağlı deyil. Ermənistan Respublikası da Azərbaycanın hərəkətləri, Azərbaycan tərəfindən Ermənistana qarşı aparılan hibrid müharibənin elementləri, o cümlədən informasiya təzyiqi ilə üzləşir.
İran tərəfi təlimləri öz ərazisində, erməni tərəfi isə Ermənistanda keçirir. Əsas məqsəd odur ki, erməni-iran birgə əməkdaşlığı terror qruplaşmalarına və ya digər təhlükələrə qarşı yönələ bilər”.
Siyasi təhlilçi Hakob Badalyan isə təlimlərin əhəmiyyətini şişirtməməyi məsləhət görür. Lakin Badalyan bu təlimlərin strateji dəyərini də qeyd edir:
“Erməni-İran müdafiə əməkdaşlığının genişlənməsi onunla əhəmiyyətlidir ki, bu iki ölkənin sərhəd qonşuluğunu və regionun təhlükəsizlik sistemində maraqlarının uyğunluğunu nəzərə alan ‘realist’ formatdır”.
Ara Poğosyan qeyd edir ki, xüsusilə erməni və iran elit hərbi birləşmələrinin əməkdaşlığında siyasi altmətn var:
“Maraqlıdır ki, tərəflər bu təlimlərdən informasiya və praktiki əməkdaşlıq baxımından necə istifadə edəcək. Məncə, bu təlimlər hərbi-texniki əməkdaşlığa, qarşılıqlı təlim proqramlarına və s. yol aça bilər”.
Tehran dəfələrlə bildirib ki, qonşu ölkələrin sərhədlərinin dəyişdirilməsi onun üçün “qırmızı xətdir”. Bu bəyanat Sünikdən keçəcək Azərbaycan-Naxçıvan dəhlizi kontekstində verilir.
Rəsmi Yerevan Syünikdən keçən yola qarşı çıxmasa da, vurğulayır ki, yol Ermənistanın gömrük və sərhəd qaydalarına tabə olmalıdır. İran da bu mövqeyi dəstəkləyir və Bakının “Syünikdən keçən yolda erməni nəzarəti olmamalıdır” ifadələrinə qarşı çıxır.
