Sülh sazişinin imzalanması üçün Azərbaycanın irəli sürdüyü şərtlər sünidir. Bunu regional məsələlər üzrə ekspert Armen Petrosyan “Radar Ermənistan”a müsahibəsində qeyd edib.
O qeyd edib ki, Azərbaycan daim şərtlər irəli sürməklə, tez-tez süni ilkin şərtlər irəli sürməklə, sülh sazişi imzalamaqdan yayınmağa, Ermənistanla münasibətləri hələ uzun müddət qarşıdurma müstəvisində saxlamağa çalışır.
“Azərbaycanın mövqeyinə bir neçə amil təsir edir: Birincisi, qlobal və regional hadisələrdir ki, bu da Azərbaycana mahiyyət etibarilə destruktiv mövqelərdə qalmağa və Ermənistandan maksimum fayda əldə etməyə çalışmaq imkanı verir. Baxmayaraq ki, hazırda ictimai səviyyədə, əsasən, iki ilkin şərt müzakirə olunur: konstitusiyaya dəyişiklik edilməsi və ATƏT-in Minsk qrupunun buraxılması, Azərbaycanın gözləntiləri çoxdur.
Yəni heç bir ərazini güzəştə getmədən Ermənistandan bütün mümkün əraziləri, o cümlədən Artsvaşen anklavını və Cermukun işğal olunmuş mövqelərini əldə etmək istəyir. Ermənistan ərazisində bir sıra strateji əhəmiyyətli zavod və sənaye müəssisələrinin fəaliyyətinin dayandırılması, Ermənistanın silahlanmasının dayandırılması və s. Azərbaycanın məqsədi hələ şans olduğu halda Ermənistana qarşı birtərəfli güzəştlərə nail olmaq üçün bütün imkanlardan istifadə etməkdir. Azərbaycanın hər hansı sənədlə imkanlarını məhdudlaşdırmaqdan imtina etməsinin səbəbi də budur.
Azərbaycan tərəfi artıq bir neçə ildir ki, konstitusiyaya dəyişiklikdən danışır, öz preambulasında Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad edir. Amma bu, süni əsaslandırmadır, çünki Ermənistan konstitusiyası iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşmasına heç bir şəkildə mane ola bilməz. Reallıqda konstitusiya dəyişikliyinin mümkün olmadığını çox gözəl dərk edərək, məqsəd günahı Ermənistan Respublikasının üzərinə ataraq münaqişəni uzatmaqdır.
Bu, süni ilkin şərtdir və məqsəd sülh sazişinin imzalanmasını uzun müddət ləngitməkdir”.
Petrosyan qeyd edib ki, ATƏT Minsk qrupunun ləğvi ilə bağlı Azərbaycan şərti də sünidir. Azərbaycan da yaxşı başa düşür ki, ATƏT-in Minsk Qrupu beynəlxalq formatdır, beynəlxalq təşkilat çərçivəsində formalaşıb və həmin təşkilat onu ləğv edə bilər, ya yox.
Məsələn, ABŞ və ya Rusiya dağılmaq istəməsə, təkcə Ermənistan və Azərbaycanın müraciəti kifayət etməyəcək. Onlar səbəb tapacaqlar ki, məsələn, Artsax məsələsi və Artsax xalqının hüquqları ilə bağlı bir çox məsələlər həll olunmayıb.
Azərbaycan prezidenti daha çox ondan qorxur ki, özünün avtoritar siyasəti ucbatından həssas vəziyyətdə qalaraq çoxsaylı beynəlxalq təşkilatlar və aktorlar bu vəziyyətdən istifadə edərək ona təzyiq göstərə, sanksiyalar tətbiq edə, yaxud Azərbaycanın daxili işlərinə qarışa bilərlər. Bu əlverişli geosiyasi vəziyyətdə Azərbaycan bu dövrdən istifadə edərək qrupun dağılmasına nail olmağa çalışır. “Ola bilsin ki, bu, hazırkı reallıqları nəzərə alaraq, hazırda mümkündür, lakin dünyada müəyyən sabitləşmədən sonra bu qrupun ləğvi daha çətin olacaq”,- o deyib.
Petrosyan qeyd edib ki, saziş imzalayanda Azərbaycanın Ermənistana qarşı yeni iddialarının imkanları daralacaq, lakin eyni zamanda, bu sazişin Azərbaycandan gələn bütün təhlükələri təmin edə biləcəyini söyləmək də real deyil.
“Azərbaycanın ambisiyalarını yalnız regionda gücü və hərbi-siyasi tarazlığı bərpa etməklə yumşaltmaq olar. Yəni Ermənistan müdafiə potensialını xeyli artırdıqda, mümkün təcavüz halında Azərbaycan üçün problemli nəticələr vəd edəndə, Azərbaycanın Ermənistana qarşı heç bir lazımsız addım atmasına imkan verməyən tərəfdaşlıq və müttəfiqlik münasibətləri yarananda bunu etmək olar. Bu məqamda ən azı region və dünya qeyri-müəyyənlik mərhələsində olduğu bir vaxtda sülh sazişinin imzalanacağını gözləmək real deyil.
O onuda qeyd edib ki, Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh sazişinin mətninə dair razılaşmaya beynəlxalq reaksiyalar olub. Bir neçə onlarla ölkə bu nailiyyəti alqışladı.
“Eyni zamanda qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanı alqışlamaq üçün edilən bu çoxsaylı cəhdlər heç bir öhdəlik daşımır və alqışlayan aktyorlar arasında prosesə ciddi şəkildə qoşulmaq və Azərbaycanı sənəd imzalamağa məcbur etmək niyyətində olan ölkə yoxdur.
Xarici aktorlar arasında olan bu münasibət həm də Azərbaycanın dağıdılmasına daha çox töhfə verən səbəbdir. Əksinə, belə bir beynəlxalq reaksiya Bakını da müəyyən mənada əsəbiləşdirib. Bir aya yaxındır davam edən bu sərhəd gərginliyi də həmin reaksiyaların nəticəsidir. Azərbaycan göstərmək istəyir ki, yalnız mətnlə razılaşmaq münaqişənin sonu demək deyil.
Azərbaycan göstərmək istəyir ki, sırf mətn üzrə razılaşma münaqişənin bitməsi demək deyil; üstəlik, hazırda belə bir mühit yoxdur, sərhəddə vəziyyət gərgindir, yeni müharibənin başlanması ehtimalı da istisna edilmir. Bu məqamda həmin beynəlxalq reaksiyalar Azərbaycanı təxribata çəkərək əks effekt vermiş kimi görünür”,- Petrosyan vurğuladı.
