Bu illər ərzində Rusiya elitasında hərbi-siyasi və fəlsəfi baxış formalaşıb ki, onlar Cənubi Qafqaza Ermənistanla Azərbaycan arasında seçim edərkən ərazi baxımından daha böyük, resurslarla zəngin olan Azərbaycana üstünlük verilməlidir. Bu da bir çox proseslər kontekstində Rusiya tərəfinin Azərbaycana sərt reaksiya verməməsinə gətirib çıxarıb. Lakin sırf nəzəri qiymətləndirmə bir şeydir, yerdəki reallıqların cəmi isə tamam başqadır.
Bunu politoloq Benyamin Matevosyan Rusiya ilə Azərbaycan arasında son vaxtlar gərginləşən münasibətlərə toxunaraq “Arenpress”ə müsahibəsində bildirib.
Onun sözlərinə görə, Rusiya dövləti 250 ildən artıqdır ki, cənub sərhədləri ətrafında müəyyən təhlükəsizlik sistemi qurub, onun tərkib hissələri müxtəlif regionlarda fərqli olsa da, özəyində siyasi elitaları Rusiyanın mərkəzi hakimiyyətinə sadiq olan dövlətlər dayanıb.
“Belə bir fikir var idi ki, Azərbaycana üstünlük verilsə, Rusiya tərəfi Azərbaycan vasitəsilə türk dünyasının əhəmiyyətli bir hissəsini böyük Avrasiya ailəsinə inteqrasiya edə bilər.
Azərbaycan uzun müddət Rusiyanın strateji müttəfiqi deyil, Böyük Britaniya və Türkiyənin müttəfiqi olub, müxtəlif vaxtlarda müxtəlif ölkələrə qarşı istifadə olunub. 2020-ci ildə Ermənistana, son 12 günlük müharibə zamanı isə İrana qarşı istifadə edilib”, – Matevosyan qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinin kəskinləşməsinin əsl səbəbi ilə məqamı ayırmaq lazımdır. Müvafiq olaraq, hadisə əslində Rusiyanın Ukraynanın Kremençuk neft emalı zavoduna hücumları idi, nəticədə Azərbaycanın gəlir mənbələrindən biri sadəcə olaraq məhv edildi.
Rusiya tərəfi zavodun əslində azərbaycanlılar tərəfindən idarə olunduğunu çoxdan bilirdi, lakin müəyyən şəraitə görə onlar bu zərbələri həyata keçirmək qərarına gəliblər. Bundan sonra eskalasiya zənciri aydın oldu: Azərbaycanda rus jurnalistlərin həbsi və Rusiyada azərbaycanlı etnik cinayətkar qruplara qarşı yönəlmiş hərəkətlər olub.
Matevosyanın sözlərinə görə, Rusiya hətta azərbaycanlı etnokriminal qrupların formalaşmasında və onların fəaliyyətinin genişləndirilməsində xidmətləri olan məmurları da artıq həbs etməyə başlayıb.
“İndi Rusiyada nəinki hadisələrin baş verdiyini görmürlər, həm də onların mahiyyətini anlayırlar, ona görə də bir qədər gec də olsa, qabaqlayıcı addımlar atmağa çalışırlar ki, Azərbaycan proxyindən Rusiyaya qarşı istifadə olunmasın.
Ruslar azərbaycanlılara qarşı mübarizəyə öz ölkələrinin daxilində başlayıblar, çünki onlar başa düşürlər ki, Azərbaycana qarşı daha kəskin hərəkətlər olarsa, yuxarıda adıçəkilən qruplar Rusiyada sabitliyi pozmaq üçün istifadə oluna bilər”, – politoloq bildirib.
Politoloqun fikrincə, Azərbaycan Rusiya ilə münasibətləri normallaşdırmaq əvəzinə daha da kəskinləşməyə doğru gedir, eyni zamanda Ukrayna ilə əməkdaşlığı dərinləşdirir və ikinciyə yardım göstərir.
Gərgin Rusiya-Azərbaycan münasibətləri kontekstində Türkiyə faktoruna və onun roluna toxunan politoloq qeyd edib ki, sərt qarşıdurma olacağı təqdirdə Ankara üçün alternativ ola bilməz.
“Türkiyə siyasətini nəzərə alsaq, çox güman ki, Türkiyə Azərbaycanı belə desək, satışa çıxara bilər, bunun müqabilində Rusiyadan nəsə tələb edə, ya da qopara bilər. Burada danışıqlar meydanı kifayət qədər genişdir.
Türkiyə üçün öz maraqları hər şeydən üstündür, ona görə də nə isə əldə etmək ümidi ilə Azərbaycanın hesabına müəyyən sövdələşmələrə belə girə bilər”, – politoloq vurğulayıb.
