“Gеğard” elmi-təhlil Fondu Rusiya Elmlər Akademiyasının rəhbərliyinə, Rusiya Federasiyasının Ali Attestasiya Komissiyasına (AAK) və “Современная научная мысль” jurnalının redaksiyasına jurnalda akademik və elmi etika normalarının pozulması ilə bağlı şikayət və müraciət göndərib. Bu haqda “Gеğard” Fondu bildirib.
Şikayət-müraciətdə xüsusilə qeyd olunur:
“Rusiyanın ‘Современная научная мысль’ (2022-2024-cü illər) jurnalında dərc olunmuş antihəmməşhur, tarixi saxtakarlıq və Azərbaycan təbliğatının açıq-aydın elementlərini özündə əks etdirən işlərə dair.
Aşağıda ‘Современная научная мысль’ jurnalında dərc olunmuş aşağıdakı məqalələrə dair elmi-tənqidi mülahizələr təqdim olunur:
Xalılov E.Ş. Rusiyanın Qafqaz siyasəti: tarixi-fəlsəfi düşüncələr (2022, №3).
Əhmədova N.A. Azərbaycan tarixi məsələləri XIX əsrin ikinci yarısı – XX əsrin əvvəllərində Rusiya tarixşünaslığında (2023, №6).
Güntəkin Nəcəfli. II Yekaterinanın Şərq siyasəti və Cənubi Qafqazda erməni dövlətinin yaradılması cəhdləri (XVIII əsrin 60-80-ci illəri) (2023, №3).
İsmayılov X.N. İrəvan quberniyasında kənd təsərrüfatının XX əsrin əvvəllərində xarakteristikası (2024, №5).
Bu məqalələrin təhlili göstərir ki, bütün dörd nəşrdə Azərbaycan təbliğatına xas olan siyasi motivasiyalı tarixi materialların təhrifi, ermənilərin tarixi mövcudluğunun regionda neytrallaşdırılması və ya azaldılması cəhdləri mövcuddur.
Bu baxımdan xüsusilə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunun aparıcı elmi işçisi Güntəkin Nəcəflinin məqaləsi diqqət çəkir, burada tarixi faktların açıq-aşkar təhrifləri və akademik etikanın kobud şəkildə pozulması halları var.
Məsələn, müəllif qəsdən erməni və rus siyasi subyektləri arasındakı diplomatik yazışmaların zəngin mənbə bazasını görməməzlikdən gəlir, Qarabağ məliklərinin erməni mənşəyini qəsdən qeyd etmir, onları sadəcə “xristian məliklər” kimi təqdim edir, erməni siyasi və mədəni xadimlərinin hazırladığı azadlıq proqramları primitiv və istehzalı şəkildə təqdim olunur ki, bu da erməniləri diskreditasiya etmək aşkar niyyətini əks etdirir (məsələn: “Erməni arxiyepiskopu uydurma erməni torpaqlarının xəritəsini təqdim etmişdir…”).
İstifadə olunmuş ədəbiyyat siyahısı məhduddur: 17 mənbənin yarısı Azərbaycan mənbələridir, o cümlədən müəllifin öz məqalələrinə istinadlar, bu da elmi etikaya ziddir.
Maraqlıdır ki, müəllif Osmanlı və İran dövlətləri yanında XVIII əsrdə və XIX əsrin əvvəllərində “Azərbaycan” siyasi vahidini qeyd edir ki, bu dövrdə belə bir qurum sadəcə mövcud deyildi.
N.Ə. Əhmədovanın məqaləsində toponimlərin dəyişdirilməsi üsulu tətbiq olunub – Şərqi Ermənistanın yerli erməni torpaqlarına qəsdən geriyə doğru türk adlarının əlavə edilməsi. Tarixi etibarlı mənbələr (rus, erməni, avropa, ərəb, gürcü, bizans və s.) bu ərazilərdə erməni mövcudluğunu təsdiq edir.
Bundan əlavə, tarixi erməni torpaqlarına “Qərbi Azərbaycan” termininin istifadəsi qəbuledilməzdir, eləcə də 1918-ci ilə qədər mövcud olmayan “Azərbaycan”ın süni şəkildə “Qərbi” və “Şərqi” hissələrə bölünməsi.
Bənzər nəticələr E.Ş. Xalılovun məqaləsində də müşahidə olunur. Məsələn, o iddia edir ki, rus-İran müharibələri nəticəsində “Azərbaycanın tarixi ərazisi nəhayət iki hissəyə bölündü”.
Qarabağda “alban-türk tayfalarının” mövcudluğu haqqında iddia da açıq-aşkar saxtakarlıqdır ki, onlar guya qədimdən burada yaşayıblar.
Bu anlayış tarixi oksimorondur (yunancadan – savadsız ağıllılıq). Albaniya siyasi vahid kimi VIII əsrdə mövcudluğunu dayandırmışdır, türk tayfaları isə regiona ancaq XI əsrin ortalarında Səlcuq yürüşləri nəticəsində gəliblər.
Bu saxta tezis, sovet dövründə F. Məmmədova tərəfindən işlənib hazırlanmışdır, sırf siyasi xarakter daşıyır və mənbə əsaslarından məhrumdur.
Bundan əlavə, Xalılovun məqaləsindəki ədəbiyyat siyahısının təhlili də tədqiqatın akademik standartlara uyğun gəlmədiyini sübut edir.
18 mənbənin 11-i Azərbaycan nəşrləridir, erməni mənbələri yoxdur, qərb tarixşünaslığına aid ədəbiyyat demək olar ki, istifadə olunmayıb, köhnəlmiş və siyasi motivli əsərlər (məsələn, V.L. Veliçkonun işi və s.) istifadə olunub.
Azərbaycanın anti-elmi nəticələri X.N. İsmayılovun işinə də xasdır ki, bu iş cəmi 9 nəşr əsasında yazılmışdır, onlardan bir hissəsi Azərbaycan mənbələridir. Məqalədə əsas arxiv mənbələri yoxdur, nəticələr isə siyasiləşdirilmiş şərhdir.
