EİD: “ABŞ Dövlət Departamentinin hesabatı Azərbaycan tərəfindən Qarabağda etnik təmizləmə aparıldığını təsdiqləyir”
ABŞ Dövlət Departamenti Azərbaycanda insan haqları vəziyyətinə dair 2024-cü il hesabatını dərc etmişdir. Hesabatda yer alan obyektiv mövqelər şəraitində, “Hay Dat-ın Amerika Komitəsi” ABŞ administrasiyasına təkrar çağırış edərək, Azərbaycan tərəfindən insan haqlarının pozulmasını dayandırmaq üçün təcili tədbirlər görülməsini, 907-ci düsturun tətbiq edilməsini, Azərbaycan müharibə cinayətkarlarına qarşı “Qlobal Maqnitki Aktı” çərçivəsində sanksiyaların tətbiqini və erməni hərbi əsirlərinin-girovlarının şərtsiz azad edilməsini təmin etməyi tələb etmişdir.
Bu, EİD-in Mərkəzi ofisinin yaydığı bəyanatda qeyd olunur.
Hesabatda aşağıdakılar vurğulanır:
“Özbaşına və ya qanunsuz ölümlər, işgəncələr və ya qeyri-insani rəftar, özbaşına həbslər və həbsxanalar, həmçinin digər ölkə vətəndaşlarına qarşı təqiblər haqqında etibarlı məlumatlar” Azərbaycan hökumətinin “insan haqlarını pozmuş rəsmi şəxsləri məsuliyyətə cəlb etmək üçün real addımlar atmadığı”-deyə qeyd edilir.
Hesabatda BMT-nin İşgəncələrə Qarşı Komitənin 5 iyun 2024-cü il tarixli hesabatına istinad edilir ki, burada “Azərbaycan silahlı qüvvələri tərəfindən erməni mənşəli hərbi əsirlərə və digər müdafiə olunan şəxslərə qarşı beynəlxalq humanitar və insan haqlarının kobud pozuntuları” qeydə alınır.
Bundan əlavə, 27 sentyabr 2024-cü ildə BMT mütəxəssislərinin “2020-ci ildə Zəngilanda əsir düşən 23 erməni hərbçisi və bir mülki şəxsin məcburi yoxa çıxması” ilə bağlı narahatlıqlarını bildirdiyi, lakin Azərbaycanın bütün il ərzində heç bir cavab vermədiyi sənədləşdirilir.
Hesabatda həmçinin Freedom House-un 11 noyabr 2024-cü il tarixli araşdırması qeyd edilir. Araşdırmaya görə, Azərbaycan “2020-2023-cü illərdə Dağlıq Qarabağı tamamilə ermənilərdən təmizləmək üçün sistemli strategiya həyata keçirmiş, erməni əhalisinə hücumlar, qorxutma, əsas hüquqlardan və yaşama vasitələrindən məhrum etmə və məcburi köçürmə yolu ilə tabe etmişdir”.
Freedom House-un 133 səhifəlik hesabatında qeyd olunur ki, “Azərbaycan Qarabağda etnik təmizləmə həyata keçirib, məcburi köçürməni vasitə kimi istifadə edib”.
Hökumətlərə “məsuliyyət daşıyan Azərbaycan rəsmi şəxslərinə qarşı hədəflənmiş sanksiyalar tətbiq etmək, Azərbaycana silah, texnologiya və kəşfiyyat məlumatlarının tədarükünü dayandırmaq və ədalət təmin etmək üçün beynəlxalq hüquqi mexanizmlər vasitəsilə təqib davam etdirmək” çağırışı edilir.
Hesabatda həmçinin mətbuat məlumatlarına istinadən “24 oktyabr 2024-cü il tarixinə Qarabağda cəmi 15 erməni sakinin qaldığı”qeyd edilir.
Caucasus Heritage Watch isə “Şuşada Müqəddəs Hovhannes Mkrtiç kilsəsi və Qazançetsots qəbiristanlığının məhv edilməsini” qeydə alıb.
Hesabat Bellingcat-in sentyabr 2024-cü il araşdırmasını da sitat gətirir ki, burada “peyk və sosial media şəkilləri Xankəndində binaların və evlərin böyük miqyasda dağıdıldığını göstərir”.
Hesabatın dərc olunması, ABŞ vasitəçiliyi ilə Azərbaycan və Ermənistan arasında imzalanan “sülh sazişi”ndən cəmi bir neçə gün sonra baş verib. Bu saziş, həmin cinayətlərin gözdən qaçırılmasına görə geniş tənqid olunur.
Dövlət Departamentinin nəticələri EİD-in mövqeyini təsdiqləyir: Ədalət və məsuliyyət olmadan Azərbaycana göstərilən kömək və güzəştlər onun təcavüzkarlığını daha da ruhlandırır.
Dövlət Departamentinin hesabatını şərh edərkən, EİD-nın Vaşinqton Bürosunun icraçı direktoru Aram Hambaryan qeyd edib:
“Tramp administrasiyasının insan haqları hesabatı heç bir şübhə buraxmır ki, Azərbaycan erməni girovlarını saxlayır və işgəncə verir, erməni mədəni irsini məhv edir və Qarabağdakı erməni izlərini sistematik olaraq silir.
907-ci düsturun tətbiqindən imtina bu cinayətləri mükafatlandırır. Biz administrasiyaya bu qərarı ləğv etməyə, silah satışını dayandırmağa və bu vəhşiliklərin təşkilatçılarına qarşı “Qlobal Maqnitki Aktı” ilə sanksiyalar tətbiq etməyə çağırırıq”.
“Azərbaycanın 2023-cü ildə Qarabağda törətdiyi soyqırım xarakterli etnik təmizləməni, erməni mədəni irsinin məhv edilməsini, erməni girovlarına işgəncə verilməsini və köçürülmüş ermənilərin qayıtma hüququnu görməzdən gələn saziş, uzunmüddətli və möhkəm sülh üçün əsas ola bilməz.
Bu, sadəcə olaraq, Vaşinqtonun heç bir nəticə yaratmayacağına əmin olan Bakıya yeni hücumlar üçün yaşil işıqdır”
8 avqustda ARF ABŞ Konqresində memorandum təqdim edərək, Azərbaycan və Ermənistan arasında əldə edilmiş razılaşmaların əsas çatışmazlıqlarını irəli sürmüşdür.
ARF həmçinin, ABŞ hakimiyyət orqanlarına ictimai təzyiq göstərmək üçün icma işləri aparır.
Xüsusilə, ABŞ erməniləri anca.org/realpeace saytını ziyarət edərək, Tramp administrasına və Konqres üzvlərinə Azərbaycana ABŞ hərbi yardımına qarşı çıxmağa, erməni hərbi əsirlərinin azad edilməsini tələb etməyə və Bakı müharibə cinayətkarlarına qarşı sanksiyalar tətbiq olunmasını dəstəkləməyə çağıra bilərlər.
