Artsaxın mədəniyyət irsinə nəzarət edən monumentwatch.org saytı Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin 3 noyabrda Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının 80 illiyi ilə əlaqədar çıxışına diqqət yetirib.
Çıxışın əsas mövzularından biri Ermənistan Respublikasının ərazisinin “tarixi keçmişi” və bu torpaqların tarixi mənsubiyyəti məsələsi idi.
“Azərbaycan prezidentinin çıxışında səsləndirdiyi tezislər yeni deyil və müxtəlif dinləyicilər qarşısında dəfələrlə təkrar edilib.
Burada daha çox diqqətəlayiq olan odur ki, akademiyada ifadə edilən fikirlər əslində elmi ictimayata verilən bir əmr xarakteri daşıyır”.
Azərbaycan prezidentinin fikrincə, hazırkı Ermənistan Respublikasının ərazisində yaşayan erməni əhali yerli deyil və buraya yalnız XIX əsrdən Rusiya imperiyasının qəsdən yürütdüyü siyasət nəticəsində köçüb.
Bu baxımdan aydın şəkildə işarə olunur ki, ER-nın tarixi və mədəni irsi əslində ermənilərə aid deyil və ermənilərin bu torpaqlara tarixi hüququ yoxdur.
Azərbaycan tərəfinin məntiqinə görə, buradan belə nəticə çıxır ki, ermənilərin tarixi vətən hüququ yoxdur.Əliyevin növbəti məqsədi Ermənistana qarşı olan niyyətləridir ə onun “nəzəri” siması”Qərbi Azərbaycan” tezidir”-deyə Monumentwatch.org qeyd edir.
“Azərbaycan Prezidentinin çıxışında səsləndirilən tezislər yeni deyil və onun müxtəlif auditoriya qarşısında çıxışlarında səsləndirilib. Burada xüsusilə diqqət çəkən məqam odur ki, akademiyada ifadə olunan fikirlər daha çox onların elmi ictimaiyyətinə ünvanlanan bir əmr xarakteri daşıyırdı”.
Azərbaycan Prezidentinin sözlərinə görə, hazırkı Ermənistan Respublikasının ərazisindəki erməni əhalisi yerli deyil, onlar burada 19-cu əsrdən bəri yaşayırlar ki, bu da Rusiya imperiyasının düşünülmüş siyasətinin nəticəsidir.
Bu məqam birbaşa Ermənistan Respublikasının ərazisinin tarixi və mədəni irsinin ermənilərə məxsus olmadığını və ermənilərin bu ərazilərə heç bir tarixi haqqının olmadığını göstərir.
Azərbaycan tərəfinin fikrincə, bu, ermənilərin öz vətənlərinə heç bir tarixi haqqının olmadığını göstərir.
Çıxışda qeyd edilib ki, azərbaycanlıların tarixi vətəninin ərazisi bu günkü Azərbaycan Respublikasının sərhədlərindən daha genişdir və buradan belə bir nəticə çıxarılır ki, azərbaycanlılar “tarixi torpaqlarına” qayıtmaq hüququna malikdirlər. Aydın görünür ki, Azərbaycan tərəfi yeni iddialarını tarixi hüquq və tarixi keçmiş prinsipləri ilə əsaslandırmağa çalışır. Və bu tezis ilk növbədə sözdə “Qərbi Azərbaycan” ideyasını daxili və xarici auditoriyalarda irəli sürmək üçün yaradılıb.
Çox vacibdir ki, 2020-ci ilə qədər Azərbaycan prezidenti tarixi vətən, tarixi hüquq və tarixi keçmiş mövzularında əsasən Artsax ərazisinə olan iddialarını əsaslandırmaq üçün belə çıxışlar edirdi.
Ermənistan Respublikasının tarixi keçmişinə dair isə 2020-ci ilin 44 günlük müharibəsindən əvvəl Azərbaycanın hərbi-siyasi rəhbərliyi demək olar ki, heç toxunmayıb – bu mövzunu daha çox fərdi tarixçilər və təbliğatçılar işləyib.
“Əliyevin növbəti məqsədi Ermənistana qarşı iddialardır, onun ‘nəzəri’ silahı isə ‘Qərbi Azərbaycan’ tezisidir.”
2020-ci ilin 44 günlük müharibəsindən və 2023-cü ildə Artsaxda etnik təmizləmələrdən sonra vəziyyət dəyişdi. Məhz bu dövrdə dövlət səviyyəsində “Qərbi Azərbaycan”, azərbaycanlıların öz “tarixi vətənlərinə, torpaqlarına, ərazilərinə qayıtması” ideyası aktiv şəkildə təbliğ edilməyə başlandı.
Bu illərdə “Qərbi Azərbaycan Cəmiyyəti” adlı ictimai təşkilat yaradıldı və fəallaşdı. Bu təşkilat birbaşa dövlət tərəfindən dəstəklənir və maliyyələşdirilir, tədbirləri isə İlham Əliyev tərəfindən də nəzərdən qaçırılmır.
Azərbaycan prezidentinin çıxışında diqqət yetirilməli vacib məqam onun təkrarlanan işləri ikiqat artırmaq və bunun əsaslandırılması barədə verdiyi göstərişdir.
Bu göstəriş alimlərə və ictimai təşkilatların (hansılar olduğu aydındır) nümayəndələrinə ünvanlanıb. İşin ikiqat artırılmasının əsaslandırılması kimi qeyd edilir ki, “daha çox elmi işlər, ictimaiyyət üçün əlçatan materiallar hazırlanmalıdır ki, bu reallıqlar Azərbaycandan kənarda da yayılsın.
Bu, həmçinin bizim Ermənistana qayıtmağımıza kömək edəcək, belə ki, bu məntiqli və ədalətli görünsün”.
Növbəti vacib məqam isə bu siyasəti və addımları ardıcıl şəkildə dövlətin özünün həyata keçirməsi lazım olduğu vurğulanıb. Qeyd edilib ki, prezident şəxsən bu istiqamətdə atılan addımları izləyir.
“Azərbaycan tarixinin saxtalaşdırılmasına və təhrif edilməsinə” sərt cavab verilməli olduğu bildirilib. Aydındır ki, bu göstəriş erməni tərəfinə qarşı yönəlib. Maraqlıdır ki, əsas günahkar kimi erməni Spyurku (diasporu) göstərilib.
Çıxışda Rusiya imperiyası dövrünə aid olan, Ermənistanın hazırkı ərazisindəki yaşayış məntəqələrinin adlarının və əhalinin etnik tərkibinə dair faktlara qeyri-obyektiv və tərəfli şərh verilib.
Rusiya imperiyasının bəzi sənədlərinə və xəritələrinə istinad etmək “obyektivlik” kimi təqdim edilir, digər tərəfdən isə tarixi iddiaların “obyektiv” əsaslandırılması kimi göstərilir.
Qeyd etmək lazımdır ki, Rusiya imperiyasının sənədləri, səyahət qeydləri, xəritələri, hesabatları əlçatandır, nəşr edilib və asanlıqla yoxlanıla bilər.
Bu sənədlərdə regionun keçmişi, əhalinin etnik tərkibi, köçləri, müxtəlif etnik qrupların müəyyən ərazilərdə məskunlaşması, çoxsaylı yaşayış məntəqələrinin keçmişi və müasir vəziyyəti ətraflı təsvir edilib.
Üstəlik, məlumatlara dəqiq izahlar və istinadlar verilib. Ərazilərin erməni tarixi və mədəni irsinə aid olması heç vaxt inkar edilməyib və gizlədilməyib, eyni şey XIX əsrdə tatar əhalisinin yaşadığı yerlərə də aiddir.
Əsasən erməni xristian abidələri də təsvir edilib. Tez-tez eyni yaşayış məntəqəsinin tatar adının yanında yerli erməni adı da qeyd olunub. Bunu Avropa mənbələrində də görmək olar.
Beləliklə, deyə bilərik ki, Azərbaycan prezidentinin çıxışı ideoloji cəhətdən işlənmiş, strategiya baxımından aydın müəyyən edilmiş siyasətdir.
Bu siyasətin öz alt məqsədləri var və onlara çatmaq üçün konkret məsələlər qoyulur və həll edilir. 2020-ci ilin 44 günlük müharibəsi və 2023-cü il sentyabrın 19-da Qarabağın ermənilərdən təmizlənməsi ilə Azərbaycan bir məqsədə çatıb.
Növbəti məqsəd isə Ermənistan Respublikasına qarşı iddialardır ki, bunun “nəzəri” silahı “Qərbi Azərbaycan” tezisidir.
Ermənilərin “tarixsiz, mədəniyyətsiz və vətənsiz” olduğu tezisini dövlətin birinci şəxsi təqdim edir, əsaslandırır və detallaşdırır. O, heç nəyi “uydurmur”, əksinə, diqqətlə işlənmiş təbliğat ideologiyasından istifadə edir.
Bu ideologiyanın əsas məqsədi erməni mədəni irsini mənimsəmək, adını dəyişdirmək, özünə aid etmək və nəhayət, “qanuni qayıdış” məsələsini bir addım irəli aparmaqdır.
