Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunun “Friedrich Ebert” Fondunun Ermənistan ofisinin dəstəyi ilə təşkil etdiyi “Cənubi Qafqaz 2025” başlıqlı beynəlxalq seminarında Ermənistan, Gürcüstan və Azərbaycanın xarici siyasətindəki dəyişikliklər, onlara təsir edən daxili və xarici amillər, Cənubi Qafqazın geopolitik dinamikası, həmçinin kimlik və siyasətin qarşılıqlı əlaqəsi ilə bağlı məsələlər müzakirə edilib.
Seminarda gündəlik monitorinqlər və çoxvektorlu metodologiyaya əsaslanan tədqiqatlar təqdim edilib.
Region məsələləri üzrə ekspert, Baş Nazirin İctimai Əlaqələr və Məlumat Mərkəzinin direktoru müavini Armen Petrosyan qeyd edib ki, Ermənistan Respublikası və Cənubi Qafqaz üçün vacib olan bu mərhələdə, sülh prosesi həyata keçirilərkən, belə müzakirələrə ehtiyac var.
O, “Radiolur” ilə söhbətində təqdim edilən tədqiqat və müşahidələri yekunlaşdıraraq deyib ki, siyasi və ekspert dairələrindən fərqli olaraq, akademik mühitdə bu məsələdə müəyyən narahatlıqlar var.
“Əslində biz təhlillərin etibarlılığı və əsaslılığı baxımından da çox mürəkkəb vəziyyətdəyik. Niyə? Çünki biz prosesin erkən mərhələsindəyik, yəni indiyədək qarşıdurmaya səbəb olan mühiti və ondan yaranan təhlükələri maksimum dərəcədə başa düşmüş, qiymətləndirmiş və müşahidə etmişik.
İndi isə keyfiyyətcə yeni bir mərhələyə – sülh mərhələsinə keçməyə çalışırıq. Müstəqil Ermənistan, erməni cəmiyyəti heç vaxt Azərbaycanla və azərbaycanlı xalqla sülh mühitində və ya qonşuluq mühitində olmayıb.
Bu, bizim üçün kifayət qədər yeni və vacib həqiqətdir. Onların da vəziyyəti eynidir. Lakin orada bu düşmənçiliyin aradan qaldırılması prosesi daha mürəkkəb olacaq. Niyə?
Çünki dövlət tərəfindən xarici düşmən imicinin formalaşdırılmasına yönəlmiş xüsusi siyasət həyata keçirilib, burada əsas rol erməni, erməni xalqı və Ermənistana məxsus olub”.
Bəzi müşahidələrə baxmayaraq ki, Azərbaycanda erməni əleyhinə düşmənçilik Dağlıq Qarabağ məsələsi artıq olmadığı üçün zəifləyib, şərqşünas Artyom Tonoyan hesab edir ki, erməni əleyhinə düşmənçilik təkcə zəifləməyib, daha da dərinləşib:
“Erməni əleyhinə düşmənçilik Azərbaycanda mövqelərini təkcə itirməyib, əksinə. Erməni əleyhinə düşmənçilik daha genişmiqyaslı olub.
Erməni əleyhinə düşmənçilik yeni hekayələrlə zənginləşib, ermənilərə qarşı düşmənçilik saxlayan azərbaycan cəmiyyətində yeni hekayələrlə və sözdə “Qərbi Azərbaycan”ın qaytarılması” konsepsiyası bu yeni hekayələrin bir hissəsidir.
Azərbaycanda erməni əleyhinə düşmənçilik əhvalını yüksək saxlamaq, ermənilərə qarşı düşmənçiliyi təmin etmək, sabit, uzunmüddətli düşmənçiliyi təmin etmək üçün yeni hekayədir və bu, artıq aktual olmayan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi və ya Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı hekayəni əvəz etmək məqsədi daşıyır.
Yəni Azərbaycanda erməni əleyhinə təbliğatın azalma meyli yoxdur, əksinə, dövlət maliyyələşdirməsi daha da artıb”.
Şərqşünas Artyom Tonoyan iddia edir ki, Bakı dövlət səviyyəsində sözdə “Qərbi Azərbaycan”ın qaytarılması konsepsiyasını cəmiyyətdə yerləşdirməyi vəzifə qoyub.
Üstəlik, Azərbaycan bu uydurma yanaşmanı beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmağa və onu tanınır etməyə çalışır.
Armen Petrosyan akademik mühitdə mövcud olan bir çox müşahidələri qəbul etsə də, yenə də belə bir fikirdədir:
“Mövcud qeyri-müəyyənliklərə baxmayaraq, müəyyən stimullar bu prosesin uğur qazana biləcəyini proqnozlaşdırmağa imkan verir.
Bu, Azərbaycan hakimiyyət rejiminin yeni siyasi ambisiyaları ilə əlaqədardır. Yəni onlar daha böyük regional rol oynamağa çalışırlar, bunun üçün onlara xarici problemlərdən azad olmaq lazımdır.
Xarici problemlər isə o zaman yarana bilər ki, regionumuzda Azərbaycanın qonşuluğunda, regionumuzun daxilində hər hansı münaqişə olsun və bu, digər iştirakçılar tərəfindən regionda mövqe qazanmaq və Azərbaycanın mövqelərini zəiflətmək məqsədilə istifadə edilə bilər.
Bu müddəa onu göstərir ki, buna baxmayaraq, Azərbaycan münasibətlərin tənzimlənməsinə gedə bilər, amma bu düşmənçilik mühitinin çox tez aradan qalxacağını düşünmək sadəlöhlük olardı”.
Beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert Armen Petrosyan xatırladır ki, siyasət mümkün olanın sənətidir. Bu baxımdan o, ümid edir ki, siyasətin məsuliyyət daşıyanları tarixi bu vacib mərhələdə regionda sülhə nail ola biləcəklər.
