Beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssis Hraçya Taşçyan “Factor TV”yə müsahibəsində Ermənistanın keçmiş və hazırkı hakimiyyəti arasında 44 günlük müharibənin motivləri, müharibədən əvvəl baş verən diplomatik proseslər və mövcud regional inkişaflar barədə danışıb.
Taşçyan qeyd edib ki, məsələyə danışıqlar sənədləri baxımından deyil, hərbi-siyasi vəziyyətdəki dəyişikliklər baxımından baxmaq lazımdır. Mütəxəssisin sözlərinə görə, 2020-ci ilə qədər iki əsas hal var idi:
“Birincisi, 2020-ci ilə qədər Azərbaycanın xeyrinə güc balansının ciddi şəkildə pozulması baş verdi… Müharibə ilə bağlı şərh verən bütün ekspertlər buna şahidlik edirlər. Üstəlik, Azərbaycanın istifadə etdiyi Türkiyənin açıq, mütləq və qeyd-şərtsiz dəstəyi.”
Taşçyanın sözlərinə görə, ikinci hal beynəlxalq vəziyyət idi.
“Azərbaycan da əlverişli beynəlxalq və ya xarici mühitə malik idi. Başqa sözlə, bu nə deməkdir ki, o bilirdi ki, heç kim onun əlindən tutmayacaq, heç kim onu ciddi şəkildə ittiham etməyəcək və prosesi bloklanmayacaq.”
Ekspert vurğulayıb ki, münaqişənin əlverişli həlli üçün çalışan Azərbaycan təbii ki, güc tətbiq etmək yolunu seçib, çünki bu yolla danışıqlardan daha böyük nailiyyətlər əldə edəcəyini başa düşürdü. ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinin və xüsusən də Rusiyanın rolundan danışan Taşçyan qeyd edib ki, 2020-ci ildən bəri dünya dəyişib və Minsk Qrupunun həmsədr ölkələri arasında münasibətlər gərginləşib. O, vurğulayıb ki, əgər 2019-cu il planı Rusiya sülhməramlıları tərəfindən həyata keçirilsəydi, hətta Rusiya sülhməramlıları belə Azərbaycan və Türkiyə tandemini dayandıra bilməzdilər.
“Rusiya sülhməramlı qüvvələri bu cür qüvvələrə müqavimət göstərə biləcək şəkildə silahlanmayıb. Rusiya qüvvələri, həmin 2-3 min nəfər, Azərbaycan qüvvələrinin irəliləməsinə qarşı dura bilməzdilər”.
Taşçyan texnoloji aspekti də vurğulayaraq, 2020-ci ildə vəziyyətin 2016-cı illə müqayisədə, xüsusən də Türkiyə dronları amili ilə kəskin şəkildə dəyişdiyini qeyd etdi.
“2020-ci ilə qədər Türkiyə dronlarının, “Bayraktar”ların sınaqlarını başa çatdırmışdı… Və bunun sayəsində Türkiyə Azərbaycana böyük texnoloji üstünlük qazandırdı. Üstəlik, düşünürəm ki, 2016-cı ilə qədər Azərbaycan 2019-20-ci illərdəki texnoloji üstünlüyə malik deyildi.”
Taşçyan qeyd etdi ki, qalib gələn müharibə avtokratik liderlər üçün legitimliyin gücləndirilməsi baxımından faydalıdır, lakin şovinizm çıxılmaz bir sonluqdur. “
O qeyd edib ki, Cənubi Qafqazın üç dövləti, birlikdə azad ticarət zonasına sahib olduğu halda region üçün gələcək, dinc və firavan bir gələcək olacaq.
