Əliyev və Azərbaycan Eşteynin yeni açıqlanmış fayllarında

ABŞ Ədliyyə nazirliyi tərəfindən son günlərdə açıqlanmış maliyyəçi Cefri Eşteynin işi ilə bağlı milyonlarla səhifədən ibarət sənədlər dünya elita dairələrində şoka salan təsir göstərməyə davam edir.

Bu sənədlər çoxsaylı məşhurların, siyasi elit və biznes nümayəndələrinin adlarını özündə əks etdirir. Azərbaycan kütləvi informasiya vasitələri xüsusilə Azərbaycana aid hissələrin yerli ictimaiyyətin diqqətini cəlb etdiyini bildirir:

Eşteynin səyahət planları, Böyük Britaniyanın keçmiş şahzadəsi Endryunun ölkə ilə əlaqələri və digər biznes əlaqələri. Ən əhəmiyyətli detallar Eşteyn ilə BƏƏ-dən olan məşhur sahibkar Sultan Əhməd bin Süleym (DP World-un sədri və baş icraçı direktoru) arasında olan yazışmalardır.

2011 və 2015-ci illərə aid olan bu elektron məktublar Azərbaycan, Bakı və prezident İlham Əliyev barədə maraqlı iddialar özündə əks etdirir. 2011-ci ilin avqustun 30-da Eşteyn Sultan bin Süleymə yazıb.

“Sizin azərbaycanlı dostunuz Parijə gəlirmi, yoxsa biz bu həftə sonu Bakıya getməliyik?”.

Cavab olaraq Sultan bin Süleym qeyd edib: “O indi oğlunun toyuna hazırlıqla məşğuldur. Mən sentyabrın 9-da yola düşəcəm, sonra da 12-də onu bir neçə günlüyə ziyarət edəcəm.

“Bu yazışma Eşteynin Bakıya mümkün səfəri və “azərbaycanlı dostun” toy hazırlıqları barədə məlumat verir. Araşdırmalara görə, sentyabrın 9-da baş tutan toy Azərbaycanın Fövqəladə Hallar naziri Kəmaleddin Heydərovun oğlu Taleh Heydərovun toyudur.

Bu 2011-ci ildə Azərbaycanın ən görkəmli tədbirlərindən biri hesab olunurdu, ona ölkənin siyasi üst təbəqəsi qatılıb. Görünür, Eşteyn həmin həftə sonu Bakıya səfər etməyib, çünki sonrakı sənədlərdə belə bir səfər təsdiq olunmur.

4 il sonra, 2015-ci il sentyabrın 19-da Sultan bin Süleym Eşteynə yazır:

“Amma mən sizə deyəcəm ki, Bakı çox gözəl şəhərdir, Parisdən də gözəldir, mənə inanın. Əgər bir vaxt ora getmək istəsəniz, mən sizə qoşularam. Prezident mənim çox yaxşı dostumdur; o, çox ağıllıdır, o mənə Şeyx Məhəmmədi xatırladır”.

Burada Sultan bin Süleym Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevi “çox yaxşı dost” kimi təqdim edir və onu Dubayın hakimi şeyx Məhəmməd bin Rəşid əl-Məktumla müqayisə edir

Bu iddia Eşteynin şəbəkəsində Azərbaycanın yüksək səviyyəli siyasi əlaqələrini vurğulayır. Son illərdə Sultan bin Süleymlə prezident İlham Əliyev arasında görüşlər davam edib.

Məsələn, bu il, 2026-cı il yanvarın 19-da Prezident Əliyev Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda DP World-un rəhbəri ilə görüşüb. İlham Əliyev görüşə oğlu Heydər Əliyevlə birlikdə qatılıb.

Bundan əlavə, Eşteynin arxivlərində Azərbaycanla digər əlaqələr (məsələn, şahzadə Endryu və biznes əlaqələri) artıq məlumdur. ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin “Eşteyn kitabxanasında” “Azərbaycan” sözünün axtarışı 200-dən çox nəticə göstərir.

 Lakin onların bir çoxu neytral sənədlərdir (məsələn, beynəlxalq aktlar və məlumat bülletenləri) ki, bunlar da Eşteynin regionla potensial əlaqələrinə işarə edir. Eşteynin əvvəlki sənədlərinin ən parlaq tərəflərindən biri Böyük Britaniya şahzadəsi Endryu ilə Azərbaycan arasındakı sıx biznes və siyasi əlaqələr idi.

Endryu tez-tez Böyük Britaniyanın ticarət elçisi kimi Azərbaycana səfər edib və onlarla dəfə prezident İlham Əliyevlə görüşüb. 2008-ci ildə o, Britaniyalı sahibkar David Rowland ilə birlikdə Azərbaycana səfər edib, o da sonradan ölkənin ən böyük şirkəti “Paşa Holdinq” ilə əlaqə qurub.

Əliyevin həyat yoldaşının qohumuna elektron məktub göndərib. 2009-cu ildə “Paşa Holdinq” Rowland tərəfindən idarə olunan investisiya fonduna 5 milyon dollar köçürüb.

 Rowland həm Endryu, həm də Eşteyn ilə dost idi və Endryunun keçmiş həyat yoldaşı Sara Fercusonun borclarını ödəyib. Eşteynin sənədləri göstərir ki, Endryu Eşteynlə əlaqələri üzündən FBİ tərəfindən sorğulanıb, lakin onun Azərbaycanla əlaqələri skandala əlavə bir qat verir.

 Rowlandın yaratdığı bank olan Banque Havilland da Azərbaycan elitası ilə əlaqələrə malikdir: məsələn, 2014-cü ildə o, Baham adalarında Əliyevin qızlarının hesabları olduğu bir bankı alıb.

Bu əlaqələr Lüksemburqda cinayət istintaqına səbəb olub. Sənədlərdə həmçinin Dooney & Bourke-nin banisi Frederik Burk də qeyd olunub.

O, Eşteynin “qara kitabında” yer alıb və Azərbaycan hökumətinin rəsmilərinə rüşvət verdiyinə görə həbs olunub. Yeni aşkarlamalar həmçinin regionla bağlı digər iddiaları da əhatə edir.

 Məsələn, Eşteynə Türkiyənin Rixos otelində yetkinlik yaşına çatmayan qızların təqdim olunduğu barədə xəbərlər, lakin bunlar rəsmi şəkildə təsdiq olunmayıb.

Mətn factor.am-ə məxsusdur.