ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vensin Ermənistan və Azərbaycana qarşıdan gələn səfəri təkcə səyahət etdiyi yerlər üçün deyil, həm də səfərin özü üçün də əlamətdardır. Associated Press-in məlumatına görə, Vensin 9 fevralda Bakı və Yerevana gəlişi gözlənilir. Səfərin məqsədi ABŞ-ın ötən il Ağ Evin vasitəçiliyi ilə əldə edilmiş Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinə dəstəyini bir daha təsdiqləməkdir. Səfərin əhəmiyyətini şərh edən ABŞ Dövlət Departamentinin keçmiş rəsmisi Pol Qobl ilk növbədə daha geniş regional kontekstə işarə edir.
“Həm Azərbaycan, həm də Ermənistan ABŞ üçün getdikcə daha çox əhəmiyyət kəsb edir, çünki nəinki hər iki ölkə Moskvadan uzaqlaşıb TRIPP-i dəstəkləyib, həm də İranla bağlı gərginliyin Cənubi Qafqaza da yayılacağı şübhəsizdir”,- deyə o qeyd edib.
Bu baxımdan, Vensin səfəri təbiətcə sabitləşdirici xarakter daşıyan mərasim deyil. Qoblun sözlərinə görə, vitse-prezident regionun cənubundakı qeyri-sabitliyin şimaldakı təhlükəsizlik hesablamalarına tez bir zamanda təsir göstərə biləcəyi bir vaxtda “hər iki tərəfi ABŞ-ın dəstəyinə əmin etmək və onları seçdikləri yolu davam etdirməyə təşviq etmək” üçün Bakıya və Yerevana gəlir.
Belə bir yanaşma səfərin vaxtını da izah edir. ABŞ-da keçiriləcək ara seçkilər daxili siyasi gündəmin vacib bir hissəsi olsa da, Qobl onların əsas amil olmadığına inanır.
“Düşünürəm ki, İranla bağlı məsələlər səfərin vaxtını ara seçkilərdən daha yaxşı izah edir”, – deyə o bildirir və əlavə edir ki, Vens, xüsusən də ABŞ-ın bir neçə əsas seçki dairəsində böyük Ermənistan seçici qrupları və öz siyasi ambisiyaları nəzərə alınmaqla, potensial daxili siyasi təsirdən xəbərdardır.
Ayrı bir məsələ, sülh müqaviləsinin pozulması halında Vaşinqtonun cavab verməyə hazır olmasıdır. Münaqişədən sonrakı mühitdə qarşılıqlı pozuntu ittihamları nadir hal deyil və Cənubi Qafqaz da istisna deyil.
“Vaşinqton yaxşı bilir ki, hər iki tərəf çox güman ki, digərini 2025-ci ilin avqustunda Trampın vasitəçiliyi ilə əldə edilmiş müqaviləni pozmaqda ittiham edəcək”, – deyə Qobl vurğulayır. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın vəzifəsi qiymətləndirmə aparmaq deyil, bu cür ittihamların açıq eskalasiyaya çevrilməsinin qarşısını almaqdır.
Ekspert qeyd edir ki, söhbət təmkin və vəziyyətin idarə olunmasından gedir: “hər iki tərəfə və Amerika dəstəyi razılaşmasına vicdanla əməl edən hər kəsə zəmanət vermək barədədir”.
Bu kontekstdə Vensin səfəri təntənəli jest kimi deyil, artan regional qeyri-müəyyənlik fonunda Vaşinqtonun Cənubi Qafqazda sabitliyin qorunmasına və təsirin yaradılmasına yönəlmiş strategiyasının bir elementi kimi qəbul edilir.
