Amerikan şirkəti Firebird və ABŞ hökuməti 10 fevral tarixində Ermənistanda süni intellekt infrastrukturasının inkişafı üzrə meqalayihənin ikinci mərhələsinin başlanğıcını elan etdilər.
Ümumi investisiyaların həcmi 4 milyard dollar qiymətləndirilir və təşəbbüskarların bildirdiyinə görə, layihə ölkəni dünyanın ən böyük beş AI klasterindən birinə çevirəcək.
Layihənin əsas elementi — 2026-cı ilin sonuna qədər Ermənistanda 50 000 qrafik prosessorunun (GPU) yerləşdirilməsidir.
Genişlənmə, amerikan tənzimləyici orqanların daha 41 000 NVIDIA GB300 çipinin (ən yeni nəsilə aid) ixracına icazə verməsindən sonra mümkün oldu.
İkinci mərhələnin startı ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vensın Yerevana rəsmi səfəri zamanı elan edildi. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla birgə mətbuat konfransında layihə ölkənin tarixindəki ən böyük texnoloji investisiya adlandırıldı.
Vens vurğuladı ki, NVIDIA ilə bağlı saziş hər iki ölkədə yeni bazarlar və iş yerləri yaradacaq və qeyd etdi ki, belə çiplər “dünyanın əksər ölkələrində sadəcə yoxdur”.
Paşinyan isə öz növbəsində layihəni avqust 2025-ci ildə imzalanmış erməni-amerikan yarımkeçiricilər memorandumu ilə əlaqələndirərək, baş verənləri onun praktiki nəticəsi adlandırdı.
Onun sözlərinə görə, Ermənistanda tamhüquqlu bir “AI fabriki” və müasir məlumat mərkəzi formalaşır.
Firebird-in həmtəsisçisi və CEO-su Razmik Ovaqimyan bildirdi ki, yeni klaster Ermənistanı superkompüter güclərinin qlobal qovşağına çevirir. İkinci mərhələ birinci mərhələdən (həcmi 500 milyon dollar olan) sonra gəlir və biologiya elmləri, robototexnika və kosmik tədqiqatların inkişafı üçün baza yaradır.
Layihə NVIDIA-nın vitse-prezidenti Rev Lebaredyanın, Firebird-in həmtəsisçisi Aleksandr Yesayanın, həmçinin Team Group-un iştirakı ilə həyata keçirilir.
Söhbət təkcə avadanlıq təchizatından deyil, tamhüquqlu texnoloji ekosistemin formalaşdırılmasından gedir.
Xüsusilə vurğulanır ki, ABŞ-nin yeni ixrac icazəsi layihənin beynəlxalq təhlükəsizlik standartlarına uyğunluğunu təsdiq edir və mütəxəssislər bunu Vaşinqtonun İrəvana yüksək səviyyəli institusional etimadının əlaməti kimi qiymətləndirirlər.
Gözlənilir ki, məlumat mərkəzlərinin işə salınması Ermənistanın iqtisadiyyatına güclü transformasiya effekti göstərəcək və ölkəyə qlobal texnoloji bazarda uzunmüddətli rəqabət üstünlükləri təmin edəcək.
Ermənistanda AI-superkompüter mərkəzinin (NVIDIA–Firebird–Team Group) inşası haqqında ilk dəfə 2025-ci ilin iyun ayında Avropada Viva Technology konfransında elan edilmişdi.
O zaman bildirilirdi ki, minlərlə NVIDIA Blackwell GPU-ları olan məlumat mərkəzi Ermənistan hökumətinin dəstəyi ilə 100 MVt-dan çox gücə qədər miqyaslana biləcək.
