Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsi bölgənin bütün təhlükəsizlik arxitekturasını yenidən formalaşdırdığı üçün NATO Qafqaza daha çox diqqət yetirir. Alyans Gürcüstanla uzunmüddətli əməkdaşlığını davam etdirərək, bu mürəkkəb bölgəni qeyri-sabitləşdirən həm hərbi, həm də hibrid təhdidlərə qarşı müdafiə qabiliyyətlərini gücləndirməyə çalışaraq Ermənistan və Azərbaycanla tərəfdaşlığını dərinləşdirir.
NATO-nun Tərəfdaşlıq və Qlobal İşlər üzrə direktoru Kristian Meszaroş Independence Avenue Media-ya verdiyi müsahibədə alyansın Rusiyanın Qafqazda yaratdığı çətinlikləri necə qiymətləndirdiyini və onlara necə cavab verdiyini müzakirə edir. O, həmçinin NATO-nun Ermənistan, Azərbaycan və Gürcüstanla tərəfdaşlığının perspektivlərini, eləcə də Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsindən əldə edilən dərsləri müzakirə edir.
-Gəlin NATO baş katibinin müavini Radmila Şekerinskanın Ermənistan və Azərbaycana son səfərlərindən başlayaq. Əsas nəticələr hansılardır?
-Onun regiona səfəri Cənubi Qafqazın NATO və onun müttəfiqləri üçün əhəmiyyətini sübut edir. Bütün geosiyasi qeyri-sabitlik və son hadisələr, o cümlədən Rusiyanın Ukraynaya qarşı təcavüzü nəzərə alınmaqla, bu bölgənin, eləcə də onun təhlükəsizliyinin və sabitliyinin Alyans üçün çox vacib olduğu aydındır. Onun səfəri bunun sübutudur. Əsas mesaj odur ki, otuz ildən çox davam edən uzunmüddətli tərəfdaşlığımız həmişəki kimi vacib və güclü olaraq qalır. Bu tərəfdaşlıq çərçivəsində biz siyasi dialoq aparır və praktik əməkdaşlıq edirik.
–NATO-Ermənistan və NATO-Azərbaycan əməkdaşlığı üçün yeni çərçivələr nəzərə alınmaqla, bu il region və tərəfdaşlıq üçün əhəmiyyətli olacaq. Bu nə deməkdir?
-Həm Ermənistan, həm də Azərbaycan Sülh Naminə Tərəfdaşlıq və Avro-Atlantik Tərəfdaşlığının üzvləridir və bu səbəbdən onlar artıq Avro-Atlantik təhlükəsizliyinə öz töhfələrini veriblər. Beləliklə, tərəfdaşlıq formatları işləyir. Hazırda müəyyən bir mexanizmin tətbiqi üzərində işləyirik. Hər bir tərəfdaşımız üçün fərdi olaraq hazırlanmış tərəfdaşlıq planımız var. Və mahiyyət etibarilə bu, NATO və verilən tərəfdaşın birlikdə nail olmaq istədiyi strateji məqsədləri birləşdirən bir sənəddir. Bunlara həm vacib, yüksək səviyyəli siyasi məqsədlər, həm də təlimlərdən dil kurslarına qədər birlikdə edə biləcəyimiz ən praktik şeylər daxildir. Bu sənədlər üzərində hər iki ölkə ilə işləyirik və ümid edirik ki, onları tezliklə tamamlayacağıq. O zaman hər bir tərəfdaş üçün hazırlanmış, praktik sənədimiz olacaq. Eyni zamanda, artıq birlikdə çox şey edirik. Baş katibin müavininin ora səfərini müzakirə etdik. NATO səfirlərindən ibarət nümayəndə heyəti keçən il Yerevan və Bakıya səfər edib. Bizim Ermənistanda seminar keçirən NATO Parlament Assambleyamız var və daha bir seminarın daha sonra Azərbaycanda keçirilməsi planlaşdırılır.
–Ermənistan Rusiyanı və Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatını (KTMT) tərk edib və bu, regionda böyük bir geosiyasi dəyişiklikdir. NATO buna necə cavab verir? Ermənistan bu prosesdə ya tərəfdaşlıq çərçivəsində, ya da digər NATO dəstəyi vasitəsilə əlavə yardım alırmı?
–Bu, mənə NATO tərəfdaşlıqlarının necə işlədiyini bir az daha ətraflı izah etmək imkanı verir. Biz onları “tələb əsaslı” adlandırırıq. Yəni, tərəfdaş tərəfdaşlıq qurmaq və lazım olduqda dəstək vermək üçün NATO-ya müraciət edir. Başqa sözlə, Rusiya təbliğatına və dezinformasiyasına baxmayaraq, NATO heç vaxt yeni tərəfdaşlar və ya üzvlər axtarmır. NATO genişlənmir və üzvlər və ya tərəfdaşlar axtarmır. Mən özüm 1999-cu ildə NATO-ya qoşulan Macarıstandanam. Və sizə deyə bilərəm ki, o dövrdə, 1990-cı illərdə Alyans Macarıstandan qoşulmağı xahiş etməmişdi. Əksinə, Macarıstan NATO-nun üzvü olmağa çalışmışdı. Ermənistana qayıdan NATO bütün ölkələrin və xalqların seçiminə hörmətlə yanaşır. Nəticə etibarilə, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının üzvü kimi Ermənistanın NATO ilə çox uğurlu və inkişaf etmiş bir tərəfdaşlığı olub. Bu, heç vaxt münasibətlərimizə mane olmayıb. NATO və müttəfiqləri Ermənistanın xarici siyasətində baş verən dəyişikliklərə tam hörmətlə yanaşırlar. Biz onları mühakimə etmirik və daha çox şey etməyə hazırıq. Əgər Ermənistan bu variantı seçərsə, tərəfdaşlığımız və fərdiləşdirilmiş proqramımız müdafiə islahatlarını dəstəkləmək, silahlı qüvvələri modernləşdirmək və səmərəsiz Sovet dövründəki metodlardan Qərb tipli silahlı qüvvələrə keçmək üçün əlavə imkanlar araşdırmağa imkan verəcək. Biz Ermənistanın seçiminə tam hörmətlə yanaşırıq. Biz ondan heç nə istəmirik, amma təbii ki, bu, Alyansın maraqlarına cavab verərsə, tərəfdaşımız nə qədər hazırdırsa, bir o qədər də çox şey etməyə hazırıq.
