SIPRI hesabatı: Qlobal silah dövriyyəsi 2021-2025-ci illərdə təxminən 10% artıb
2021-2025-ci illərdə dövlətlər arasında silah daşınmasının əsas həcmi əvvəlki beş illik dövrlə (2016-2020) müqayisədə 9,2% artıb. “Armenpress”-in məlumatına görə, bu barədə Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutu (SIPRI) yeni hesabatında məlumat verib.
Avropa dövlətləri silah idxalını üç dəfədən çox artıraraq Avropanı ən çox silah alan regiona çevirib. Dünyanın ən böyük silah tədarükçüsü olan ABŞ-dan ixracın ümumi həcmi 27% artıb. Buraya ABŞ-dan Avropaya silah ixracının 217% artması da daxildir.
Qlobal silah dövriyyəsindəki artım əsasən Ukraynaya (2021-2025-ci illərdə bütün silah daşınmalarının 9,7%-ni almışdır) və digər Avropa dövlətlərinə tədarükün artması ilə əlaqədardır. Avropa və Amerikadan əlavə, dünyanın bütün digər bölgələrinə silah idxalı da azalıb.
“Asiya, Okeaniya və Yaxın Şərqdəki gərginlik və münaqişələr genişmiqyaslı silah idxalına təkan verməyə davam etsə də, Avropa dövlətlərinə silah axınının kəskin artması qlobal silah tədarükünü təxminən 10% artırıb”, – deyə SIPRI Silah Transferləri Proqramının direktoru Metyu Corc bildirib.
2021-2025-ci illərdə ABŞ dünyanın aparıcı silah təchizatçısı kimi mövqeyini möhkəmləndirərək, bütün beynəlxalq silah transferlərinin 42%-ni təşkil edib ki, bu da 2016-2020-ci illərdəki 36%-dən 6% çoxdur.
ABŞ 2021-2025-ci illərdə Avropada 35, Şimali və Cənubi Amerikada 18, Afrikada 17, Asiya və Okeaniyada 17 və Yaxın Şərqdə 12 ölkə olmaqla 99 ölkəyə silah ixrac edib.
İki onillikdə ilk dəfə olaraq ABŞ silah ixracının ən böyük payı Yaxın Şərqə (33%) deyil, Avropaya (38%) yönəlib. Lakin ABŞ silahlarının ən böyük alıcısı Səudiyyə Ərəbistanı olaraq qalır (ABŞ silah ixracının 12%-i).
Fransa 2021-2025-ci illərdə qlobal ixracatın 9,8%-ni təşkil edərək ikinci ən böyük silah tədarükçüsü olub. 2021-2025-ci illərdə Fransanın silah ixracı əvvəlki beş illik dövrlə müqayisədə 21% artıb. Paris 63 ölkəyə silah ixrac edib ki, bunun da təxminən dörddə biri (24%) Hindistana göndərilib.
Rusiya silah ixracatının azaldığı (-64%) ilk 10 ölkə arasında yeganə ölkə olub. Qlobal silah ixracatındakı payı 2016-2020-ci illərdəki 21%-dən 2021-2025-ci illərdə 6,8%-ə düşüb. Rusiya 2021-2025-ci illərdə 30 dövlətə və 1 qeyri-dövlət təşkilatına silah tədarük edib.
2021-2025-ci illərdə Rusiya silah ixracatının təxminən dörddə üçü (74%) üç ölkəyə: Hindistana (48%), Çinə (13%) və Belarusa (13%) çatıb. Almaniya 2021-2025-ci illərdə Çini keçərək dördüncü ən böyük silah ixracatçısı olub və qlobal silah ixracatının 5,7%-ni təşkil edib.
Almaniya silah ixracatının təxminən dörddə biri (24%) yardım olaraq Ukraynaya, daha 17%-i isə digər Avropa ölkələrinə göndərilib. İtaliyanın silah ixracı 157% artaraq 2021-2025-ci illərdə altıncı ən böyük ixracatçı olub.
Yeddinci ən böyük silah tədarükçüsü olan İsrail, qlobal silah ixracatındakı payını 2021-2025-ci illərdə 4,4%-ə çatdıraraq ilk dəfə Birləşmiş Krallığı (3,4%) üstələyib. Avropa ölkələri qlobal silah idxalının 33%-ni təşkil edib və regionun idxalı 2021-2025-ci illərdə əvvəlki dövrlə müqayisədə 210% artıb.
Asiya və Okeaniya ölkələri 2021-2025-ci illərdə silah idxalının ikinci ən böyük payını təşkil edib və 31% təşkil edib.
Yaxın Şərq ölkələrinin silah idxalı əvvəlki dövrlə müqayisədə 2021-2025-ci illər arasında 13% azalıb. Yaxın Şərqə silah idxalının yarıdan çoxu ABŞ-dan gəlib (54%).
Afrika ölkələrinin silah idxalı əvvəlki dövrlə müqayisədə 2021-2025-ci illər arasında 41% azalıb.
