Parisdə Nuklear Enerji üzrə ikinci sammit başa çatıb. Tədbirdə iştirakçılar elektrik enerjisi istehsalının həcmi və tələb artımı mövzusunda danışıb, enerji müstəqilliyi məqsədlərinin irəliləməsi üçün real həllərin əhəmiyyətini vurğulayıblar.
Avropa Komissiyasının sədri bildirib ki, Avropa Birliyində elektrik enerjisi istehsalında nüvə enerjisinin payının azaldılması strateji səhv idi.
Baş nazir Nikol Paşinyan sammit iştirakçılarını məlumatlandırıb ki, Ermənistan elektrik enerjisi istehsalını kiçik modul reaktorlar vasitəsilə davam etdirməyə qərar verib.
Nüvə enerjisi necə kömək edə bilər və təmiz enerjiyə keçid təmin edə bilər: 2024-cü ildə Brüsseldə nüvə enerjisi üzrə ilk sammit, bu il isə Parisdə ikinci sammit keçirilib.
Müzakirələrin mərkəzində nüvə enerjisinin gələcəyi olub, Fransanın prezidentinə görə, bu, tərəqqi mənbəyidir. Avropalı yüksək vəzifəli şəxslər nüvə energetikasının gələcəyini müzakirə edib, mümkün qədər aşağı qiymətlə enerji istehsalı imkanlarından danışıb.
Atom enerjisi dünya elektrik enerjisi istehsalının təxminən 10%-ni təşkil edir. Süni intellekt və innovasiyalarla yanaşı, dünyada əlçatan elektrik enerjisinə tələbat artır.
Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen Parisdə bildirib ki, Avropa Birliyində elektrik enerjisi istehsalında nüvə enerjisinin payının azaldılması strateji səhvdir, çünki ittifaq neft və qaz istehsalçısı deyil.
“Atom energetikasının payının azaldılması şüurlu seçim idi. Baxdıqda bu, Avropa üçün strateji səhv idi — etibarlı, əlçatan və aşağı emissiyalı enerji mənbəyinə arxa çevirmək. Bu dəyişməlidir”.
Almaniya kansleri Friedrich Merz ölkəsində nüvə enerjisi istehsalının mərhələli dayandırılmasını geri dönməz hesab edir, lakin Avropa Komissiyasının sədrinin mövqeyini dəstəkləyir.
Növbəti nəsil nüvə reaktorları Avropada yüksək texnologiyalı və böyük ixracyönümlü məhsul ola bilər – Avropa Komissiyasının sədri belə düşünür.
O, 2030-cu ilə qədər AB-də kiçik modul reaktorların yerləşdirilməsi və mövcud qaydaların uyğunlaşdırılması zərurətindən danışıb.
Ermənistanın kiçik modul reaktorlar tikmək strateji qərarı barədə sammit iştirakçılarını Baş nazir Nikol Paşinyan da məlumatlandırıb.
“Ermənistan kiçik modul reaktor texnologiyasından istifadə etməyə qərar verib. Bu gün texnologiyaları diqqətlə öyrənirik və beynəlxalq tərəfdaşların təkliflərini qiymətləndiririk.
Seçim prosesi etibarlılıq, uzunmüddətli dayanıqlıq, nüvə təhlükəsizliyi, müdafiə və yayılmama üzrə yüksək standartlara sadiqlik əsasında aparılır”.
Paşinyan vurğulayıb ki, Ermənistan Atom Elektrik Stansiyasının (EAES) bütün fəaliyyət müddətində nüvə və radioloji təhlükəsizliklə bağlı heç bir hadisə baş verməyib.
O, radioaktiv tullantıların və istifadə olunmuş nüvə yanacağının təhlükəsiz idarə olunmasının həm bu, həm də gələcək nəsillər üçün vacib olduğunu bildirib. İnsan sağlamlığının və ətraf mühitin qorunması başlıca prinsip olmalıdır.
Yeni atom stansiyası tikilmədən əvvəl EAES texniki təchizatdan sonra 10 il işləməyə davam edəcək. Təxminən bir ay sonra stansiya enerji sistemindən ayırılacaq və yenidən təchiz olunacaq. Energetika naziri Davit Xudatyanın sözlərinə görə, bu prosesdə təhlükə yoxdur.
“Təxminən 1.100 MW gücündə günəş elektrik stansiyaları şəbəkəyə qoşulub, bu, əhəmiyyətli dərəcədə böyükdür. Keçən il istehsal olunan enerjinin təxminən 15%-i bu stansiyalardan əldə olunub. Bu, enerji sisteminin fasiləsiz saxlanmasına imkan verəcək və planlaşdırılmış göstərici və fəaliyyət kimi həyata keçirilir”.
Beləliklə, Ermənistan gələcəkdə modul atom stansiyasına sahib olacaq. Hökumət və bəzi ekspertlər modul atom stansiyalarının üstünlükləri olduğunu düşünür.
HEK-nin sədri Mesrop Mesropyan bildirib:
“Əsas üstünlüklərdən biri pasiv soyutma mexanizmi ilə işləməsidir. Yəni fövqəladə hallarda, enerji olmadıqda, nasoslar işləməyəcək və insan müdaxiləsinə ehtiyac qalmayacaq. İkinci üstünlük: modul atom stansiyalarının 80-90%-i əsas komponentlər fabriki istehsalı olacaq, sonra yerləşdiriləcək ölkəyə daşınacaq və Lego prinsipi ilə yığılacaq”.
Ekspert rəyləri isə tam bir-birinə uyğun deyil. Energetika şəbəkələri üzrə ekspert Ara Marcanyan deyir ki, Ermənistanda rus texnologiyaları ilə VVER tipli reaktor tikmək məqsədəuyğundur.
“Dünyada bu tip reaktorlar təhlükəsizliyini sübut edib. Ermənistan burada təkər icad etməməlidir, özünü sınağa qoymamalıdır”.
Bu reaktor dünyada ən çox yayılmış və işlənmiş texnologiyadır. Marjanyan hesab edir ki, növbəti 15 ildə məhz bu texnologiya öncül olaraq qalacaq.
Dünyada enerji tələbi hər gün artır. Bu, nüvə enerjisinin rəqabət qabiliyyətinə yenidən baxılmasına səbəb olub. Çoxlu ölkələr indi anlayır ki, nüvə enerjisi — tənzimlənən, aşağı karbonlu enerji mənbəyi kimi — bərpa olunan enerji mənbələrini tamamlayır, onların rəqibi olmur. Sammitdə Ermənistanın Baş naziri çıxışını belə yekunlaşdırıb.
