Bu, Dağlıq Qarabağ xalqının əsas hüquqlarının müdafiəsi üzrə Komitənin bəyanatında qeyd edilib.
“2023-cü il dekabr ayında Dağlıq Qarabağ parlamentinin qərarı ilə yaradılan Dağlıq Qarabağ Xalqının Əsas Hüquqlarının Müdafiəsi Komitəsi və “İsveçrə-Ermənistan” Assosiasiyası 18 mart 2026-cı ildə İsveçrədə SOCAR Trading SA şirkətinə qarşı rəsmi şikayət veriblər.
Şikayətdə qeyd olunub ki, şirkət, Dağlıq Qarabağın yerli erməni əhalisinə qarşı etnik təmizləmə aparan dövlətə maliyyə dəstəyi göstərməklə, məsuliyyətli biznes davranışı üzrə beynəlxalq standartları pozub.
Etnik təmizləməyə “maddi dəstək”
Şikayət, İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) Çoxmillətli Şirkətlər üçün 2011 və 2023-cü il Təlimatlarına uyğun olaraq İsveçrənin Milli Əlaqə Nöqtəsinə (SECO) təqdim edilib.
OECD Təlimatlarının “Xüsusi İnstans” proseduruna əsasən, İsveçrənin Milli Əlaqə Nöqtəsi indi şikayəti araşdıracaq və sonrakı hərəkətlər və hüquqi müdafiə vasitələri barədə qərar verəcək.
SOCAR Trading, Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) İsveçrədə yerləşən filialıdır və Azərbaycanın neft sektorunun ticarət və maliyyə əlaqəsi, həmçinin Azərbaycan dövlətinin gəlirinin əsas mənbəyidir.
2023-cü il sentyabr ayında Azərbaycanın hərbi hücumları nəticəsində Dağlıq Qarabağın erməni əhalisi tamamilə köçürülüb və bu, regionda ermənilərin əsrlər boyu davam edən mövcudluğuna faktiki olaraq son qoyub.
Bir sıra nüfuzlu ekspertlərin, o cümlədən Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin ilk Baş Prokuroru Luis Moreno Okamponun təhlillərinə əsaslanaraq, şikayət verən təşkilatlar iddia edirlər ki, bu kampaniya etnik təmizləmə və hətta soyqırım xarakteri daşıyır.
Şikayətə görə, SOCAR Trading öz maliyyə və ticarət fəaliyyəti ilə Azərbaycan dövlətinin iqtisadi resurslarının artırılmasına kömək edib və nəticədə, OECD Təlimatlarına əsasən, insan hüquqlarına dair diqqətli və uyğun araşdırma (due diligence) aparmaq və fəaliyyətindən yaranan risklərə cavab vermək borcunu pozub”.
“150.000 erməninin öz doğma yurdlarından məcburi köçürülməsi Cənubi Qafqazda son onilliklərin ən ağır humanitar böhranlarından biridir” — deyə Çikaqoda fəaliyyət göstərən beynəlxalq hüquqşünas və Komitənin üzvü Qarnik Kerkonyan qeyd edib.
“Bu hərəkətlərə görə məsuliyyət daşıyan dövlətə maliyyə dəstəyi göstərən şirkətlər beynəlxalq standartlardan irəli gələn öhdəliklərini göz ardı edə bilməzlər”.
İsveçrənin Dağlıq Qarabağda sülhün bərpası üzrə mandatı
Bu gün Cenevrədə keçirilən mətbuat konfransında şikayətçilər həmçinin xatırlatdılar ki, tam bir il əvvəl İsveçrə Federal Məclisinin hər iki palatası, Azərbaycan və Dağlıq Qarabağ xalqının nümayəndələri arasında sülh forumu təşkil etmək üçün İsveçrə Xarici İşlər Federal Departamentinə tapşırıq verən qətnamə qəbul ediblər.
Bir il keçməsinə baxmayaraq, belə bir forum hələ keçirilməyib.
Komitə və onun tərəfdaşları, İsveçrə hakimiyyət orqanlarının parlamentin bu tapşırığını yerinə yetirəcəyinə ümidlərini bildiriblər və əmindirlər ki, bu, Ermənistan və Azərbaycan arasında ədalətli və davamlı sülhün qurulmasında mühüm rol oynaya bilər.
“İsveçrə, yerli xalqların müdafiəsi və onların Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsi ilə təmin edilmiş özünü müəyyən etmə hüququnun təmin edilməsində aktiv iştirak etməlidir” — deyə “İsveçrə-Ermənistan” Assosiasiyasının fəxri sədri Sarkis Şahinyan qeyd edib.
“Neytral dövlət kimi İsveçrə, bu onilliklər davam edən münaqişəyə ədalətli həll tapmaqda konstruktiv rol oynamaq üçün əlverişli mövqeyə malikdir”.
“Davamlı sülh etnik təmizləmə əsasında qurula bilməz” — deyə Sürixdə fəaliyyət göstərən “Xristian Həmrəyliyi Beynəlxalq Təşkilatı”nın (Christian Solidarity International) ictimai maraqlar üzrə direktoru Coel Veldkamp, o da mətbuat konfransında çıxış edib.
“İranla yeni münaqişə, Cənubi Qafqaz kimi həyati əhəmiyyətli regionda uzunmüddətli sülh və təhlükəsizliyin qurulmasının vacibliyini daha da aydınlaşdırdı”.
BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasında addımlar
Eyni zamanda, Dağlıq Qarabağ Xalqının Əsas Hüquqlarının Müdafiəsi Komitəsinin iki üzvü Cenevrədə keçirilən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Şurasının illik sessiyasında iştirak edirlər.
Bir neçə akkreditə olunmuş qeyri-hökumət təşkilatları vasitəsilə ümumi iclaslarda çıxış edərək, onlar Şuranın diqqətini Bakı həbsxanalarında erməni girovlarının Azərbaycan tərəfindən qanunsuz saxlanılmasına, Ədalət Beynəlxalq Məhkəməsinin 17 noyabr 2023-cü il qərarını yerinə yetirməməsinə (Dağlıq Qarabağ ermənilərinin tarixi vətənlərinə təhlükəsiz qayıtmasını təmin etmək tələbi) və Dağlıq Qarabağda erməni mədəni və dini abidələrinin davam edən məhv edilməsinə cəlb ediblər”.
