“Sülh kəsişməsi” təşəbbüsü Ermənistan və region üçün təkcə siyasi deyil, həm də iqtisadi baxımdan vacibdir. Mütəxəssislər layihənin enerji komponentinə diqqət çəkərək Ermənistanın üstünlüklərini vurğulayırlar.
Ölkəmiz regionda yaşıl enerji ehtiyatlarına görə liderdir və bu baxımdan reallaşdırılmamış potensiala malikdir.
Ermənistanın “Sülh kəsişməsi”təşəbbüsü tətbiqi mexanizmlərin tətbiqinə ehtiyac duyur, hələlik o sənəd səviyyəsindədir – deyə iqtisadçı Sos Xaçikyan bildirir.
O, xatırladır ki, təşəbbüs müharibədən dərhal sonra, Ermənistanın çoxsaylı iqtisadi və siyasi problemlərlə üzləşdiyi vaxt irəli sürülüb.
“Hər halda ‘Sülh kəsişməsi”nin infrastruktur bazası yoxdur, o yalnız sənəd bazasına malikdir və bu layihəni irəli aparmaq üçün ciddi müzakirələrə və işə ehtiyac var.
Mən qeyd edəndə ki, “Sülh kəsişməsi” Şimal-Cənubla kəsişir, mənə deyirlər ki, bu başqa layihədir. Dedikdə ki, “Sülhün kəsişməsi” TRIPP ilə kəsişir, yenə etiraz etdilər ki, TRIPP başqa layihədir.
Bununla müəyyən mənada razılaşaraq qeyd etməliyəm ki, “Sülhün kəsişməsi”nın dərinliyində kifayət qədər ciddi siyasi və yeni münasibətlərin yaradılması alt mətni var”.
İqtisadçının fikrincə, əgər dövlət təkcə infrastruktur deyil, həm də əməkdaşlıq mühitini formalaşdıra bilsə, onda investisiyaları cəlb etmək üçün böyük imkanlar yaranacaq.
Peşəkar analizlərlə layihənin cəlbediciliyini göstərmək lazımdır” – deyə Sos Xaçikyan bildirir.
“Bizim Azərbaycan və Türkiyə ilə bağlı sərhədlərimiz var və əgər ‘Sülh kəsişməsi” layihəsi, tamamilə demirəm amma müəyyən mənada bu sərhədlərin açılmasına, heç olmasa münasibətlərin qurulmasına yönəlibsə, əlbəttə ki, riskləri də nəzərə alaraq, layihənin həyata keçirilməsinin tamamilə əsaslı olduğunu düşünürəm”.
BMT-nin enerji məsələləri üzrə milli eksperti Ara Marcanyan təşəbbüsün enerji komponentinə diqqət yetirərək qeyd edir ki, mövcud dünya iqtisadi və geosiyasi vəziyyətində mövzu aktualdır.
Onun sözlərinə görə, Ermənistanda qazın 80 faizi Rusiyadan, 20 faizi isə İrandan idxal olunur. Yanacağın digər növləri də idxal edilir.
Lakin Ermənistanda yaşıl enerji mənbəyi olan elektrik enerjisi istehsal olunur.
Ekspertin aydınlaşdırmasına əsasən, bərpa olunan enerjinin belə mənbələrinə külək, günəş stansiyaları, su elektrik stansiyaları da aiddir.
Marcanyan fakt olaraq qeyd edir ki, 2025-ci ildə bərpa olunan enerji mənbələrinin tətbiqi göstəricisinə görə Ermənistan təkcə regionda deyil, həm də dünyanın inkişaf etmiş ölkələri arasında liderdir.
Ekspertin sözlərinə görə, 2020-ci ildə Avropa Birliyi ölkələri xüsusi qanunvericilik paketi ilə atom energetikasını yaşıl enerji kimi tanıyıblar, çünki istixana qazlarının azaldılması baxımından atom elektrik stansiyaları mühüm əhəmiyyət daşıyır.
“2025-ci ildə yaşıl enerjinin payı illik istehsalın 65 faizini təşkil edib. Bu göstərici Ermənistanı planetin ən təmiz, yaşıl elektrik enerjisinə malik olan və olduqca azsaylı ölkələr sırasına daxil edir: bunlar Norveç, Danimarka, İslandiya, Albaniya və qismən Gürcüstandır”.
2040-cı ilə qədər Ermənistanın enerji sektorunun inkişaf strategiyasında, Marcanyanın sözlərinə görə, yaşıl energetikanın inkişaf etdirilməsinin vacibliyi qeyd olunur.
Bu kontekstdə Ermənistanın atom elektrik stansiyasının işləyən blokunun istismar müddətinin uzadılması və onu əvəz edəcək yeni AES blokunun tikintisi, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinin tikintisi, Gürcüstan və İranla yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin çəkilişi nəzərdə tutulur.
Bununla da “Sülh kəsişməsi” enerji-nəqliyyat layihəsinin həyata keçirilməsi üçün misli görünməmiş imkanlar açılır – deyə BMT-nin enerji məsələləri üzrə milli eksperti yekunlaşdırır.
“Ermənistanın enerji sistemi burada inkişafın hərəkətverici qüvvəsi olaraq mühüm rol oynamağa qadirdir. Üstəlik, son illərin geosiyasi inkişafları “Sülh kəsişməsi” təşəbbüsünün prinsipləri ilə uyğunlaşdırıla bilər və edilməlidir”.
Təşəbbüslər Ermənistana investisiyaların cəlb edilməsi üçün aydın yol açır.
Ermənistan, Ara Marcanyanın sözlərinə görə, illər əvvəl Azərbaycan və Türkiyənin səyləri ilə kənarda qaldığı “Qara dəniz elektrik kabeli” layihəsində də iştirak edə bilməlidir.
Layihənin məqsədi Cənubi Qafqazın elektrik şəbəkəsini Avropa Birliyi ilə birləşdirmək və regionumuzdan AB-nə elektrik enerjisi tədarük etməkdir.
