Əgər dünən Kreml AB ilə Aİİ arasında seçim edilməsinin zəruriliyindən danışırdısa, bu gün informasiya mesajları Ermənistan dəmir yoluna və atom elektrik stansiyasına aiddir.
Əslində, Ermənistanın Cənubi Qafqaz Dəmir Yolunun güzəştli idarəçiliyinin üçüncü tərəfə verilməsi təklifini rədd edən Rusiya tərəfi, regional kommunikasiyaların blokadanın açılması üçün zəruri olan Yerasx, İcevan və Axurik hissələrinin yenidən qurulmasında iştirak etməyə hazır olduğunu bildirir.
Analitiklər anlamağa çalışırlar ki, niyə Moskva Ermənistan üçün prinsipial əhəmiyyət kəsb edən bu məsələləri məhz bu mərhələdə müzakirə edir.
Ermənistan üçün əsas olan iki mövzu ilə bağlı Moskva aydınlaşdırmalar təqdim edib. Rusiya Xarici İşlər nazirliyinin MDB ölkələri üzrə 4-cü departamentinin direktoru Mixail Kaluqin Cənubi Qafqaz Dəmir Yolunun güzəşti və Ermənistan Atom Elektrik Stansiyasının perspektivi haqqında danışıb.
Rus rəsmi bu il aprelin 1-də iki ölkə rəhbərlərinin görüşünə istinad edərək qeyd edib ki, həmin görüşdə Cənubi Qafqaz Dəmir Yolunun məsələsi müzakirə olunub.
Moskva Ermənistan rəhbərinin Yerevanın güzəştə dair məsələləri “Rusiyanın arxasınca” müzakirə etmək niyyətində olmadığı barədə bəyanatınıKaluqin qeydə alıb – rus KİV-inə müsahibəsində vurğulayıb.
Rəhbərlərin Moskva danışıqlarına toxunan rus rəsmi, Ermənistan tərəfini narahat edən bütün məsələlər barədə aydınlaşdırmaların verildiyini və sonrakı işin formatı ilə bağlı razılıq əldə edildiyini, o cümlədən regional kommunikasiyaların blokadanın açılmasında Rusiyanın iştirakı kontekstində qeyd edib.
Ermənistanın Cənubi Qafqaz Dəmir Yolunun güzəştli idarəçiliyinin üçüncü tərəfə verilməsi təklifini rəsmi olaraq rədd edən Rusiya tərəfi regional kommunikasiyaların blokadanın açılması üçün zəruri olan Yerasx, İcevan və Axurik hissələrinin yenidən qurulmasında iştirak etməyə hazır olduğunu bildirib.
Kaluqinin sözlərinə görə, Rusiya regional nəqliyyat layihələrində, məsələn, “Sülh kəsişməsi” və ya “Trump yolu”nda iştirakını müzakirə etməyə hazırdır, çünki Ermənistanın dəmir yolu şəbəkəsini məhz rus şirkəti idarə edir.
Analitiklərin fikrincə, Moskvanın yeni bəyanatlarının əsasında ilk növbədə geosiyasi və siyasi, sonra isə iqtisadi maraqlar dayanır. Qloballaşma və Regional Əməkdaşlıq Mərkəzinin rəhbəri Stepan Qriqoryan da belə düşünür.
“Ermənistan öz siyasətini – balanslaşdırıcı siyasətini aparır və öz maraqlarımızdan çıxış edirik, yoxsa kiməsə pislik etmək istəyirik. Rusiya Ermənistanın hazırda apardığı bu balanslaşdırıcı, mən deyərdim ki, çoxvektorlu siyasəti ağrılı qəbul edir”.
Rus rəsmisinin digər açıqlaması atom elektrik stansiyasına aiddir. Kaluqinin sözlərinə görə, “Rosatom” dövlət korporasiyası Ermənistana yüksək güclü atom elektrik stansiyasının layihəsini təklif edib.
Əgər Ermənistan hakimiyyəti bunu həyata keçirmək istəsə, onun gücü ölkənin enerji ehtiyaclarını bir neçə onillik təmin etməyə kifayət edər.
Bu yolla, rus rəsmisinin sözlərinə görə, Ermənistan son istehlakçı üçün ucuz elektrik enerjisi tarifini təmin edər ki, bu da ölkənin iqtisadi artımını stimullaşdırar.
Rusiya Xarici İşlər nazirliyinin MDB ölkələri üzrə dördüncü departamentinin direktoru vurğulayıb ki, Rusiya nüvə texnologiyaları sahəsində dünya lideridir və təcrübəsi ilə Ermənistana faydalı ola bilər.
Ermənistan 2036-cı ilə qədər – mövcud atom elektrik stansiyasının istismar müddətinin bitməsinə qədər ən yaxşı variantı seçmək və həyata keçirmək üçün ən azı 5 istiqamətdə danışıqlar apardığını tərəfdaş ölkələrdən gizlətməyib.
Ermənistan kiçik modul reaktorlar variantını müzakirə edir. Rusiya Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun alimi Anastasiya Ponomaryova qeyd edir ki, mövzu ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vensin Ermənistana səfərindən sonra aktual olub.
ABŞ texnologiyalarının əks çəkisi olaraq Rusiya da Ermənistana öz təcrübəsini təklif edir.
“Birləşmiş Ştatlar öz təklifi haqqında danışarkən, bunu qısaca gələcəyə investisiya kimi təsvir etmək olar. Biz yalnız kağız üzərində mövcud olan kiçik modul reaktorlardan danışırıq.
Bir tərəfdən, biz yalnız layihə sənədlərini görürük, digər tərəfdən isə bütün dünyada fəaliyyət göstərən reaktorları”.
Rusiya hazırda Ermənistanla mövcud AEK-in müddətinin uzadılması ilə bağlı da danışıqlar aparır. Kiçik modul atom elektrik stansiyalarının istismarı məsələsində Rusiyanın təcrübəsi var və bunu bölüşməyə hazırdır, deyə Ermənistandakı Rusiya Evinin rəhbəri Vadim Fefilov bildirir.
Fefilovun sözlərinə görə, Rusiya dünyada kiçik stansiyaların istismarı ilə bağlı real təcrübəyə malik yeganə ölkədir. Bütün Arktika bölgəsi onların istehsal etdiyi enerji ilə qidalanır, deyə o qeyd edir.
Atom enerjisi sahəsində vəziyyət belədir: bu ilin fevralında Ermənistan və ABŞ “1-2-3 sazişi”ni imzalayıblar ki, bu da Amerika şirkətlərinə texnologiya və avadanlıq tədarük etməyə imkan verir.
Bununla paralel olaraq, Rusiya tərəfi həm böyük, həm də modul stansiyalarla bağlı texnologiyaların sınaqdan keçirilməsini vurğulayaraq təkliflər təqdim etməyə davam edir.
Erməni analitikləri Rusiyanın niyə məhz indi Ermənistan üçün strateji əhəmiyyət kəsb edən ən vacib iki mövzuya toxunmaq qərarına gəlməsi ilə bağlı müxtəlif fərziyyələr irəli sürürlər. “Restart” Fondunun proqram koordinatoru Yuri Movsisyan rus rəsmilərinin müraciətini Ermənistanda gözlənilən seçkilərlə əlaqələndirir.
“Əslində, bu vacib məsələlər üzrə qərarlar seçkilərdən sonraya saxlanılır. Sadəcə olaraq, Rusiya tərəfi Ermənistanın daxili işlərinə müdaxilənin müxtəlif cəhdləri ilə müşayiət olunan bu bəyanatları ilə erməni seçicisini inandırmağa çalışır ki, Ermənistanın seçdiyi, balanslaşdırma, balanslaşdırılmış, çoxvektorlu, avropalaşdırma və s. kimi müxtəlif təsvirləri olan yol dağıdıcı yoldur.
Yəni, qorxu aşılama yolu seçilib ki, Rusiyanın da maraqları var və əgər Ermənistan bu maraqlara zidd addımlar atırsa, əks addım gözləməlidir.
Düşünürəm ki, seçkilərdən sonra erməni tərəfinin qərarlarından sonra Rusiyanın onlara necə reaksiya verəcəyi aydın olacaq.
Lakin ən azından Cənubi Qafqaz Dəmir Yolu ilə bağlı problemli məsələ iyundan sonra qarşıya qoyulan ən qısamüddətli problem olacaq”.
Paralel olaraq, Qərbdən də siqnallar gəlir. Böyük Britaniya hökuməti Ukraynanın demokratiyasına zərər vurmağa yönəlmiş bir sıra hərəkətlərə görə rus təşkilatlarına qarşı sanksiyalar tətbiq etdiyini elan edib.
Bu əsaslandırmalarda Ermənistana da qısa toxunma var: London Moskvanı Ermənistandakı seçki kampaniyasına müdaxilədə ittiham edib.
Böyük Britaniya hökumətinin mesajında qeyd olunur ki, yeni sanksiyalar Sosial Dizayn Agentliyində çalışan 49 nəfərə – məzmun müəllifləri, tərcüməçilər və video məzmun üzrə mütəxəssislərə aiddir ki, onlar Kreml təbliğatına cavabdehdirlər.
