Tomas de Vaal: “Ərdoğan Ermənistanla sərhədi açmaq üçün Azərbaycanın “razılığını” gözləyir”
“Mənim üçün aydındır: münaqişə, özlüyündə, başa çatıb, lakin tam sülh bərqərar olunmayıb”. Bu barədə “Factor TV”-yə verdiyi müsahibədə “Carnegie Europe”-un baş elmi işçisi Tom de Vaal bildirib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan liderinin bəyanatları kifayət qədər ikitərəflidir; bəzən o, sülhün yaxın olduğunu və etibarlı tərəfdaşının Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan olduğunu açıq şəkildə bəyan edir.
Digər tərəfdən isə münaqişə və Qarabağ haqqında əvvəlki illərdəki kimi eyni bəyanatları səsləndirir. “Mənim üçün bu, sürpriz deyil, belə münaqişələr bir anda bitmir.
Və təbii ki, vəziyyətlə bağlı müxtəlif baxışlar var. Azərbaycan üçün bu, onların ötən illərdəki qələbəsinin özünəməxsus beynəlxalq təsdiqidir.
Bu, əlbəttə ki, rəqabətli bir məsələdir və Azərbaycan indi özünü qalib hesab edir. Və təbii ki, onlar özlərini təcavüzkar hesab etmirlər, bu günə qədər hesab edirlər ki, yeganə təcavüzkar erməni tərəfi olub” — deyə ekspert vurğulayır.
O, hesab edir ki, ziddiyyətlər hələ davam edəcək və bu, qaçılmazdır, lakin münaqişənin “isti” fazada davam edəcəyini düşünmür.
Sərhədlərin açılmasına gəlincə, Tomas de Vaal vurğuladı ki, əgər qərarlar yalnız Ermənistandan asılı olsaydı, sərhədlər açıq, sülh müqaviləsi isə imzalanmış olardı.
“Lakin Azərbaycan qalib kimi tələsmir. Azərbaycan, çox güman ki, müəyyən istiqamətlərdə, məsələn, TRIPP layihəsi ilə bağlı tərəqqi görmək istəyir.
Bu baxımdan Türkiyə… gəlin açıq danışaq: mən hesab edirəm ki, Türkiyənin idarəedici elitası (establishment), mənim danışdığım mənbələr, məsələn, Türkiyə XİN-də, onlar başa düşürlər ki, nizamlanma prosesi irəli getməlidir, indi Paşinyanın şəxsində yaxşı tərəfdaşları var.
Mən deyərdim ki, bu, Türkiyə xarici siyasətinin maraqlarına uyğundur”.
Lakin həmsöhbətimizin sözlərinə görə, Türkiyə liderinin də maraqları mövcuddur. O, bildirir ki, Ərdoğan Əliyevi özünün ən yaxın müttəfiqi hesab edir, həmçinin Azərbaycanın Türkiyədə maliyyə və biznes maraqları var.
“Müəyyən şeylərə razılıq verilir, məsələn, diplomatların beynəlxalq forumlarda əməkdaşlığı, Türk Hava Yollarının Yerevana uçması…
Lakin Türkiyə sərhədinin açılması kimi böyük bir tərəqqi üçün Ərdoğan Azərbaycanın razılığını gözləyir” — deyə o, əlavə edir.
Qarabağa gəlincə, britaniyalı ekspert vurğulayır ki, bu müddət ərzində, o cümlədən beynəlxalq birlik tərəfindən bir çox səhvlərə yol verilib.
“Amma indi biz başqa bir reallıqda yaşayırıq: Dağlıq Qarabağ faktiki olaraq yoxdur, Dağlıq Qarabağ erməniləri çox faciəvi şəkildə tərk etdilər. Gələcəkdə nə olacaq…
Mən deyərdim ki, əgər sülh müqaviləsi imzalansa, sərhədlər açılsa, müəyyən vaxtdan sonra ermənilərin Azərbaycana, azərbaycanlıların isə Ermənistana səfər edə bilməsi barədə məntiqli sual yarana bilər.
Belə olan halda Qarabağ ermənilərinin qəbirləri, abidələri, kilsələri ziyarət etmək imkanı olardı. Mən yaşayışdan yox, sadəcə ziyarətdən danışıram” — deyə Tom de Vaal bildirir.
Mənbə factor.am
