Qərb mediası: “Ermənistan Rusiya, ABŞ və AB arasında geosiyasi qarşıdurmanın teatrına çevrilir”
Yerevanda gözlənilən parlament seçkiləri ərəfəsində nüfuzlu Qərb nəşrləri “Forbes” və “The Independent” respublika ətrafında gərginləşən geosiyasi rəqabət haqqında məqalələr dərc ediblər.
Hər iki nəşrin müəllifləri Nikol Paşinyan hökumətinin Qərbə doğru götürdüyü kursu Cənubi Qafqazda qüvvələr balansına təsir edə biləcək əsas amil kimi dəyərləndirirlər.
“Forbes”-in qiymətləndirməsinə görə, Moskva Yerevanın Avropa inteqrasiyası cəhdlərinə getdikcə daha narahat və ehtiyatla yanaşır.
Nəşr xatırladır ki, Rusiya XİN-in rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova daha əvvəl Ermənistan tərəfinə məktub göndərilməsi faktını təsdiq etmişdi.
Məktubda Avropa İttifaqına üzvlük yolunda növbəti addımların mümkün nəticələri barədə xəbərdarlıq edilir. Söhbət, xüsusilə, təbii qaz, neft və emal edilməmiş almaz təchizatı sahəsində əməkdaşlıq sazişlərinin mümkün dayandırılması və ya ləğvindən gedir.
Məqalə müəllifləri Ermənistanın enerji daşıyıcıları məsələsində Rusiyadan böyük asılılıq yaşadığı faktına diqqət çəkirlər. Onların məlumatına görə, ölkədə istehlak edilən təbii qazın təxminən 82 faizi Rusiyadan idxal olunur, halbuki respublikanın özünün əhəmiyyətli neft və qaz ehtiyatları demək olar ki, yoxdur.
Bütün bunlara baxmayaraq, 2020 və 2023-cü illərin Qarabağ hadisələrindən sonra baş nazir Nikol Paşinyan ardıcıl olaraq xarici əlaqələrin diversifikasiyası və Qərb tərəfdaşları ilə münasibətlərin möhkəmləndirilməsi siyasətini irəli aparır.
Nəşrdə qeyd olunur ki, Ermənistan rəhbərliyi xarici siyasətdəki bu dəyişikliyi mövcud təhlükəsizlik mexanizmlərindən, o cümlədən KTMT-nin fəaliyyətindən məyusluqla əlaqələndirir.
“Forbes”-in məlumatına görə, mühüm mərhələ 2025-ci ilin avqustunda ABŞ Prezidenti Donald Trampın vasitəçiliyi ilə Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh müqaviləsinin imzalanması olub.
Məqalədə qeyd edilir ki, bu sazişlə Qarabağ üzərində Azərbaycanın suverenliyi tanınıb və Cənubi Qafqazda yeni nəqliyyat və logistika layihələrinin həyata keçirilməsinə yol açılıb.
Nəşr həmçinin Vaşinqtonun regional proseslərə artan cəlb olunmasını vurğulayır. Nümunə olaraq ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vensin Ermənistan və Azərbaycana səfərləri, strateji tərəfdaşlıq haqqında sazişlərin imzalanması və prezident Trampın Paşinyana açıq şəkildə dəstək verməsi göstərilir.
“Forbes” müəlliflərinin fikrincə, əgər Ermənistan Qərblə daha da yaxınlaşarsa, amerikan enerji şirkətləri regionda yeni imkanlar əldə edə bilər, o cümlədən enerji infrastrukturunun və Cənubi Qafqazı Mərkəzi Asiya ilə birləşdirən nəqliyyat marşrutlarının inkişafında iştirak edə bilərlər.
Öz növbəsində “The Independent” Ermənistan istiqamətini Rusiya və Qərbin qlobal qarşıdurmasının daha geniş kontekstində nəzərdən keçirir.
Qəzet yazır ki, Moskvanın güzəştli şərtlərlə enerji daşıyıcılarının təchizatını dayandırmaq barədə xəbərdarlıqları təkcə Ermənistanda təsirini qorumaq cəhdindən deyil, həm də Rusiyanın eyni vaxtda bir neçə xarici siyasət istiqamətində qarşılaşdığı artan təzyiqdən xəbər verir.
Məqalə müəllifləri qeyd edirlər ki, Ukraynada artıq dörd ildən çox davam edən münaqişə Moskvanı əhəmiyyətli resursları hərbi əməliyyatlara cəmləşdirməyə məcbur edir, eyni zamanda ABŞ və Avropa Birliyi ənənəvi olaraq Rusiyanın təsir zonası hesab edilən regionlarda öz varlıqlarını gücləndirirlər.
Nəşrdə qeyd olunur ki, oxşar proseslər təkcə Cənubi Qafqazda deyil, həm də Mərkəzi Asiyada, Şərqi Avropada, Latın Amerikasında və Afrikada müşahidə olunur.
Nümunə olaraq Ermənistan, Moldova, Serbiya, Macarıstan, eləcə də bir sıra Latın Amerikası dövlətləri göstərilir.
“The Independent” xatırladır ki, Ermənistan artıq Avropa Birliyinə mümkün üzvlük üçün hüquqi baza yaradan qanunu qəbul edib, həmçinin ABŞ-la yeni tərəfdaşlıq sazişi imzalayıb. Bundan əlavə, məqalə müəllifləri Donald Trampın Nikol Paşinyana ünvanladığı müsbət bəyanatlara diqqət çəkirlər.
Eyni zamanda, nəşr Moskvanın bu proseslərə reaksiyasını ətraflı təsvir edir. Müəlliflərin fikrincə, Rusiyanın artıq tətbiq etdiyi addımlar kimi bəzi erməni mallarının idxalına müvəqqəti məhdudiyyətlər, Avrasiya İqtisadi İttifaqında Ermənistanın sonrakı iştirakı məsələsinin müzakirəsi, həmçinin enerji əməkdaşlığının şərtlərinin mümkün yenidən nəzərdən keçirilməsi barədə xəbərdarlıqlar göstərilir.
Məqalədə həmçinin Rusiya XİN-in rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovanın Yerevanın avroatlantik qurumlarla yaxınlaşması ilə bağlı narahatlığını ifadə edən bəyanatları sitat gətirilir.
Onun sözlərinə görə, Qərbin siyasəti regionda və ümumilikdə postsovet məkanında rus mövqelərinin zəiflədilməsinə yönəlib.
Hər iki nəşr Ermənistanın parlament seçkilərinin ölkənin daxili siyasətinin çərçivəsindən kənara çıxan bir məna kəsb etdiyi barədə həmfikirdir.
Qərb analitiklərinin qiymətləndirməsinə görə, Yerevanın Avropa İttifaqı və Birləşmiş Ştatlarla münasibətlərinin bundan sonrakı inkişafı qarşıdakı illərdə Cənubi Qafqazda qüvvələr balansını müəyyən edəcək əsas amillərdən birinə çevrilə bilər.
