Sənədin müəllifi, Qafqaz İnstitutunun direktor müavini, Konrad Adenauer Fondunun təqaüdçüsü, siyasi elmlər doktoru Sergey Minasyan avrointeqrasiya yolunda daha vacib olan bir neçə sahəni – viza liberallaşdırılması, yaşıl enerjinin tətbiqi və strateji kommunikasiyanı fərqləndirir.
Vacibdir ki, Ermənistan cəmiyyəti avrointeqrasiya yolunun nəyi ehtiva etdiyi, hansı nəticələrin gözlənildiyi və hansı müddət ərzində baş verəcəyi barədə real təsəvvürə malik olsun.
Qafqaz İnstitutunun direktor müavini, Konrad Adenauer Fondunun təqaüdçüsü, siyasi elmlər doktoru Sergey Minasyan məsələni ətraflı nəzərdən keçirib və “AB Ermənistan üçün: dəyərlər, inam, rifah” mövzusunda hesabat hazırlayıb.
“Radiolur”la söhbətində əsas suala – ictimaiyyətin bu proses barədə nə bilməsi lazım olduğuna cavab verir:
“Bilsinlər ki, viza liberallaşdırılması 2-3 il ərzində baş verə bilər, AB-nə rəsmi üzvlük isə 10-15 il və ya ümumiyyətlə daha uzun çəkə bilər.
Amma digər tərəfdən, geosiyasi inkişaflardan, məsələn, Ukrayna ətrafında və ya Gürcüstanın AB məsələsindəki mövqeyi ilə bağlı vəziyyətdən asılı olaraq proses sürətlənə bilər.
Lakin vacib olan cəmiyyətimizin müxtəlif təbəqələri ilə müxtəlif mövzular ətrafında real söhbətdir. Bu, mənim strateji kommunikasiya adlandırdığım prioritetdir”.
AB ekspert, iqtisadi, maliyyə məsələlərində kömək edə bilər, lakin yolu cəmiyyət özü keçməlidir, – deyə həmsöhbətim bildirir. Araşdırmaya görə, Ermənistanda Avropa gündəmi ictimaiyyətin 70-80 faizinin dəstəyini qazanır, lakin cəmiyyət prosesin təfərrüatlarından xəbərsizdir” – deyə “Qafqaz” İnstitutunun direktor müavini əmindir.
Məlumatsızlıq tez-tez yanlış anlaşılmalar və ya həddindən artıq gözləntilər yaradır, – deyə “Siyasi dialoq, Cənubi Qafqaz” regional proqramının rəhbəri, Konrad Adenauer Fondunun nümayəndəsi Yakob Völlenşteyn bildirir.
Sergey Minasyan hesab edir ki, bu müşahidə, məsələn, viza liberallaşdırılmasına aiddir.
Deyir ki, bu və bir sıra digər məsələlərdə “Trampvari yanaşma” özünü göstərir.
“Sual budur ki, AB-dən hansı gözlənti var. Çox vaxt 200 faiz gözləyirlər və sonra daha az alanda məlum olur ki, məhz o qədər də lazım imiş.
Bu, “Trampvari yanaşma”dır. Hesab edirəm ki, viza liberallaşdırılmasında üç il real ola bilər”.
Sergey Minasyan avrointeqrasiya yolunu 10 ilə keçmək ehtimalı barədə ehtiyatla danışır. Deyir ki, ümidlər var, lakin çağırışlar da çoxdur. Lakin AB-nin də görəcəyi iş var” – deyə Minasyan qeyd edir:
“Burada bir məqam var ki, onu təvazökarlıqla susdurdum – hələ sualdır ki, AB Ermənistanın və ya digər postsovet ölkələrinin, o cümlədən Ukrayna və Moldovanın üzvlüyünə eyni aktivliklə hazır olacaqmı?
Baxmayaraq ki, Moldova ilə artıq danışıqlara başlanılıb. Yəni burada, bəli, biz daxili işimizi görməliyik. Lakin biz həm də ona hazır olmalıyıq ki, AB-də önəmliklər dəyişə bilər və onlar bu prosesi indi gördüyümüz sürətlə davam etdirməyə hazır olmaya bilərlər”.
Massachusetts ştatının Riçard Finniqan adına fəxri professoru və Karnegi Beynəlxalq Sülh Fondunun böyük elmi işçisi Anna Ohanyanın fikrincə, Ermənistanın çox işi var və bu, təkcə avrointeqrasiya ilə bağlı olmamalıdır, çünki mövcud reallıqlarda ümumilikdə Cənubi Qafqaz önə çəkilir:
“Xüsusilə Rusiyanın zəifləməsi kontekstində bir çox infrastruktur əlaqələri – yol, dəmiryolu və s. cənuba, yəni Cənubi Qafqaza, Orta Dəhlizə və s. enir.
Məhz bu kontekstdə Ermənistanın strateji əhəmiyyəti artır və bu, Avropa üçün çox vacibdir. Gürcüstanın təcrübəsi göstərdi ki, əgər bir regionda tək bir ölkəyə diqqət yetirsən, bu kifayət deyil, çünki bir ölkəni digərindən qopara bilməzsən.
Bütün regiona diqqət yetirmək lazımdır ki, qonşu ölkələrin demokratiyanı möhkəmləndirmək şansları artsın”.
Anna Ohanyanın fikrincə, Ermənistan struktur baxımından kiçik vahid kimi iqtisadi cəhətdən Avropa bazarının böyük blokunda daha təhlükəsiz olacaq:
“Avropa Birliyi nəhəng iqtisadi bazardır, mallar baxımından daha bahalı bazardır. Ermənistan istehsalçısı üçün bu, böyük bazardır”.
AB-nin iqtisadi bazarı Ermənistan və Ermənistan ətrafında proqnozlaşdırıla bilənlik yaradır, – deyə analitik əmindir.
Hesab edir ki, Ermənistan hər iki ssenariyə hazır olmalıdır, çünki əgər AB genişlənməmək qərarına gəlsə, Ermənistan ikitərəfli münasibətlərə arxalanmalı olacaq.
