“3+3” formatı Türkiyə layihəsidir və bundan irəli gələn bütün nəticələrə malikdir. Bu haqda YDU-nun Şərqşünaslıq fakültəsinin dekanı, türkoloq Ruben Melkonyan deyib.
O xatırladıb ki, bu təşəbbüs 2008-ci ildə Rusiya-Gürcüstan müharibəsindən sonra, Türkiyə eyni altı ölkənin iştirak edəcəyi Qafqaz platformasının yaradılması ideyasını irəli sürəndə ortaya çıxıb.
“İndi Ərdoğan müəyyən dəyişikliklərə məruz qalan bu təşəbbüsü yeniləyib. İdeyanın həyata keçirilməsi Türkiyənin Cənubi Qafqaz regionundakı problemlərə de-yure cəlb olunması anlamına gələcək.
Əgər Ankara ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri deyilsə və 2020-ci il noyabrın 9-da bəyannamədə imzası yoxdursa, hüquqi baxımdan “3+3” formatı ona münaqişənin həlli prosesində iştirak etməyə imkan verəcək və bölgədə müəyyən dərəcədə diktə edən rolda çıxış edir.
Burada iqtisadi komponent də göz qabağındadır. Təbliğ olunur ki, sərhədlər açılacaq, iqtisadi inkişaf olacaq. Ancaq bu, Türkiyə layihəsidirsə, o zaman müxtəlif gizli və aaydın olan məqsədlər güdür.
Mənim üçün ən vacib məsələ Artsaxın öz müqəddəratını təyin etməsi məsələsinin necə olacağıdır. Bu proses Artsax məsələsinin gündəmdən çıxarılmasına gətirib çıxaracaqmı? Məsələ arxa plana keçməyəcəkmi?
İkinci dəyişiklik aşağıdakı kimidir. 2008-ci ildə vəziyyət fərqli idi, Rusiya və İran Türkiyənin təklifinə biganəlik nümayiş etdirərək təklifi irəli sürə bilmədilər. İndi görürük ki, Rusiya buna meyllidir. Lavrov bir neçə dəfə bəyan edib ki, Moskva buna qarşı deyil.
İran da addımlar atır, Ermənistanla yeni alternativ yoldan, Fars körfəzindən Qara dənizə gedən yoldan danışır. Bakı da təbii ki, razıdır. Cənubi Osetiya və Abxaziyada problemlər olduğu üçün Gürcüstanın mövqeyi ilə bağlı intriqa hələ də qalmaqdadır.
Cavab verməyən və heç kimin gözləmədiyi Ermənistanın da mövqeyi var. Bu onunla bağlıdır ki, Yerevanın qarşıdurma potensialı yoxdur və Türkiyə, Rusiya və İranın ətrafında razılaşacağı formatı qəbul edəcək.
Bu proqram görünən inkişaf, təhlükəsizlik və sülh vəd edir. Ancaq sual budur ki, bu sülhə nəyin bahasına nail olmaq mümkün olacaq.
Bu, Qarabağ məsələsinin bağlanmasını və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində Artsaxın tanınmasını nəzərdə tutur. Belə bir inkişaf Türkiyə tərəfindən Ermənistanın iqtisadi ekspansiyasını nəzərdə tuturmu? Aydındır ki, bəli.
Mən bu proqramın 100 faiz ermənipərəst olması fikrindən uzağam. Azərbaycanın bu formatı irəli aparmaq istəyi mənim şübhələrimi daha da artırır” – deyərək türkşünas Ruben Melkonyan bildirib.
