Ermənistan Şimal-Cənub yolunun tikintisini tez bir zamanda başa çatdırmalıdır, əks halda beynəlxalq nəqliyyat layihələri sərfəli olmayacaq.
Ekspertlər hesab edir ki, İran və Hindistan Ermənistanla bağlı iri nəqliyyat layihələri həyata keçirmək niyyətindədir.
Qoris-Kapan magistral yolu ilə bağlı vəziyyət onların mövqeyinə təsir etməyəcək, çünki bu halda iqtisadi motivasiyadan daha çox siyasi motivasiya ön plana çıxır.
Bundan əvvəl məlum olub ki, Azərbaycan Qoris-Kapan avtomobil yolunda gömrük-keçid məntəqələri yaradıb. Amma görünür, ER hökuməti bu vəziyyətdən qətiyyən narahat deyil.
Bundan başqa, Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan məsələni şərh edərkən Sünik bölgəsinin Çabahar limanını Qara dənizi ilə birləşdirən potensial mərkəzə çevrilə biləcəyini vurğulayıb.
Sentyabrın sonunda hökumət Şimal-Cənub layihəsi (1 milyard dollarlıq investisiya layihəsi) çərçivəsində Cənub-Şərq hissəsinin (Sisiandan İran sərhədinə qədər) tikintisi planını təsdiqləyib.
Onun sözlərinə görə, Ermənistan ərazisindən keçən yol “Şimal-Cənub” magistralının tikintisi başa çatsa, yəni daşıyıcılara beynəlxalq standartlara uyğun yollarla təmin olunsa, iqtisadi baxımdan sərfəli ola bilər.
Vardanyan aydınlaşdırıb ki, Kapandan Tatebə gedən alternativ Qoris-Kapan yolunun da səmərəliliyi azdır. Yalnız 6-10 təkərli yük maşını istifadə edə bilər, qoşqulu maşınlar isə oradan keçməyəcək.
Üstəlik, Qoris-Kapan magistralında baş verən ilk insidentdən sonra İran Xəzər dənizinə tədarükünü artırmaq barədə düşünməyə başlayıb.
Buna görə də Tehran konteyner daşımaları üçün xüsusi gəmilər almağa hazırlaşır.
Ermənistan Nəqliyyatçılar ittifaqının rəhbəri Yeqişe Hovhannisyan isə öz növbəsində jurnalistə bildirib ki, ölkəmiz nəqliyyat layihələrindən istifadə etməli, bununla da Hindistan və İrana alternativ təqdim etməlidir.
“Hindistan Ermənistan ərazisindən marşrutların açılmasında maraqlıdır. Ölkəmizdəki qəyyum vəziyyət də Hindistan üçün vacibdir. Bundan başqa, həmin Çabahara artıq yüz milyonlarla dollar sərmayə qoyulub və investisiyalar davam edəcəkdir” – deyə Hovhannisyan bildirib.
O, həmçinin əmindir ki, Hindistan və İran öz yol xəritələrindən əl çəkməyəcəklər, çünki Ermənistandan keçən yol onlara müəyyən qədər sərbəstlik verəcək və tədarükün diversifikasiyasına kömək edəcək. Bundan başqa, Ermənistanın marşrutu daha təhlükəsizdir.
Kapandan Tatevə alternativ yola gəlincə, Hovannisyan əmindir ki, gələn il bu yol lazımi standartlara uyğunlaşdırılacaq. Onun sözlərinə görə, yüklərin daşınması tənzimlənən kimi yolun keyfiyyəti yüksələcəkdir.
Qoris-Kapan avtomobil yolu yaxınlıqdakı yaşayış məntəqələrinə xidmət göstərmək üçün zəruri olan köməkçi yola çevriləcək.
Bir balaca Çabahar haqqında
Hindistan ilk dəfə 2021-ci ilin martında yol planlarını təqdim edərək, Ermənistanı “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinə daxil etmək niyyətində olduğunu vurğulayıb.
Bu marşrutun əsas nöqtəsi dünyanın 10 ən mühüm limanından biri olan Çabaxardır.
Onun əhəmiyyəti ABŞ-ın Özbəkistan, Əfqanıstan və Pakistanın iştirakı ilə Hindistan və İrandan yan keçməklə yeni nəqliyyat dəhlizinin yaradılması niyyətinə qarşı kəskin şəkildə artıb.
Çin Pakistanın Qvadar limanına da sərmayə qoyur, onu Argelyanla Mərkəzi Asiyada Əfqanıstan arasında aralıq əlaqə hesab edir.
Liman Nyu-Dehliyə İslamabadın bölgədəki təsirini zəiflətməyə kömək edəcək, onun Əfqanıstan bazarına daxil olmasına imkan verəcək, həmçinin sərfəli şərtlərlə “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin tranzit marşrutlarını dəyişdirəcək.
Əgər Ermənistan Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat zonasına daxil olarsa, Hindistandan, hətta Çindən gələn yüklər Çabahar limanına, oradan İran vasitəiylə Ermənistana (istər avtomobil, istərsə də dəmir yolu ilə), oradan Gürcüstana və artıq konteynerlərdə Rusiyaya Novorossiysk və ya Yunanıstan limanlarına çatacaq.
