Əgər 44 günlük müharibədən əvvəl regiona sülh gətirmək üçün yalnız ATƏT MQ qrupu formatı işləyirdisə, müharibədən sonra Ermənistan-Azərbaycan, Ermənistan-Türkiyə məsələlərini müxtəlif istiqamətlərdə həll etməyə çalışan bir neçə platforma eyni anda işə salındı. Bəzi sahələrdə iş sanki irəli gedirdi. Hətta Ermənistanın və Azərbaycan məmurları arasında birbaşa telefon əlaqəsi var idi. Xarici işlər nazirləri arasında artıq iki telefon danışığı olub, birincisi Azərbaycanın təşəbbüsü ilə olub.
Əgər ATƏT MQ həmsədr ölkələri həmin təmasları və əldə olunan razılaşmaları alqışlayırlar, Ermənistanın analitik sahəsində isə təhlil etməyə, Azərbaycanın niyə tələsdiyini, Ermənistanın bu halda hansı addımlar atmalı olduğunu anlamağa çalışırlar.
ŞərqsünaşTaron Hovhannisyan qeyd edir: “Azərbaycanın siyasətini müşahidə edərək, bir şeyi başa düşürəm: nə qədər ki, Ermənistan və Artsax zəifdir, həmsədr ölkələr isə başqa məsələlərlə məşğuldurlar və bir-biri ilə dil tapmaqda çətinlik çəkirlər, Azərbaycan istədiyini tez bir zamanda, üstəlik, bütün aspektlərdə 98-99 yox, 100% əlverişli “həll” məcbur etmək istəyir”.
Bu dövrdə Yerevanla Bakı arasında daha bir kommunikasiya platforması – “3+3” regional göstərici işə salınıb. Təbii ki, bu, regionun sabitləşməsi üçün atılan addım kimi formalaşdırılıb, lakin istənilən halda bu, ermənilərin və azərbaycanlıların bir-birini dinləyə və ya əksinə mübahisə edə biləcəyi başqa variantdır. Rəsmi Moskva artıq həmin platformanın ikinci iclasına hazırlaşdığını bəyan edib. Ermənistan “3+3”ə qoşulmazdan əvvəl “qırmızı xətləri” çəkməyə çalışaraq, artıq başqa platformalarda müzakirə olunan belə məsələlərin burada müzakirə oluna bilməyəcəyini vurğulayıb. Azərbaycan dünyanı inandırmağa çalışır ki, artıq nə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi var, nə də Minsk Qrupu, lakin beynəlxalq ictimaiyyət müxtəlif sənədlərdə və bəyanatlarda münaqişənin olduğunu vurğulamaqda davam edir.
Ermənistandakı ekspertlərin fikrincə, uzun müddət ATƏT MQ-də sabit birgə iş görməyəcəyik. Həm üst-üstə düşən, həm də ziddiyyət təşkil edən təkliflər olacaq, lakin bu iş Ermənistana əlavə vaxt verə bilər, Taron Hovhannisyan qeyd edir.
“Ancaq biz o vaxtdan problemlərimizi həll etmək üçün istifadə etməliyik, əks halda bu, bizə verilən əlavə vaxtın mənasız itkisi olacaq. Düzgün hərəkət etsək, bu dəfə ziddiyyət və “hibrid” iş zaman baxımından problem və çətinliklərin öhdəsindən gəlmək, özümüzə gəlmək və daha güclü mövqedən danışıqlar aparmaq üçün xeyrimizə ola bilər. Əks halda, bu, bizə çox ciddi mənfi təsir göstərə bilər. Burada artıq çox şey bizim real siyasətimizdən – xarici siyasətdən, iqtisadi-hərbi siyasətimizdən asılıdır”.
