19926-cı ildə Ermənistan və Azərbaycan yeni sovetləşəndə Sovet ensiklopediyasında Ermənistan və Azərbaycanın ilk xəritələri çap olunub. Bu haqda Kartoqraf Ruben Qaliçyan jurnalist ilə söhbətində qeyd edib.
O, masa üstündəki həmin iki xəritəni göstərdi və baxdı ki, həmin xəritəyə görə Ermənistanın ərazisi 31 min kvadratkilometr, Azərbaycanın ərazisi isə 85 min kvadratkilometrdir.
“Lakin 1929-cu ildən 1940-cı illərə kimi Azərbaycanın Qırmızı Kürdüstanını yaratmaq üçün və ya müxtəlif bəhanələrlə Ermənistan torpaqlarından ərazilər verilib” – deyə o, həmin dövrdə Azərbaycana hansı ərazilərin verildiyini xəritədə göstərib.
“Nəticədə Ermənistanın ərazisi 29,8 min kvadratkilometr, Azərbaycanın ərazisi isə artaraq 86,6 min kvadrat kilometrə çatıb. 1926-cı ilin xəritəsində Ermənistan və Artsax bir yerdədir aralarında yalnız bir çay axır.1985-ci ildə isə Azərbaycan həmin ərazini götürmüş və Artsaxdan 18 km uzaqlaşdırmışdır”- deyərək Qaliçyan sonra əlavə edib ki, Azərbaycan 86 600 kvadrat kilometr daxilində eləcə də Artsaxdır.
Anklavlara gəlincə, kartoqraf qeyd edib ki, bütün bu anklavlar birlikdə 40-45 kvadrat kilometrdir, çox da böyük deyil və 29800-ə daxildir.
“Amma ermənilərin məskunlaşdığı Artsax Azərbaycanın tərkibinə daxil edilibsə, anklavlar da bizim ərazimizdədir, bizim olmalıdır.
Bu anklavların Azərbaycana verilməsi ilə bağlı heç bir sənəd yoxdur. Sadəcə olaraq xəritədə qeyd olunub və o gündən etibarən hesab olunub ki,Azərbaycan ərazisindədir.
Azərbaycan bu anklavları tələb edə bilməz.Əgər deyirsə ki, azərbaycanlılar 200 il yaşayıblar, deməli, bura Azərbaycana məxsusdur, 2000 ildir ki, ermənilər də Artsaxda yaşayıblar, ona görə də Ermənistanın anklavı olmalıdır.
Tavuş və Tiqranaşen anklavları Ermənistan ərazisinə daxildir. Məncə, onlara verilməməlidir, çünki Artsax da onların ərazisindədir. Həmin üç anklav rəsmən Azərbaycana təhvil verilməyib” – deyərək Qaliçyan bildirib. .
O, xəritədə göstərdi ki, bizim magistral Araksın sahili ilə gedir, Yeraşxa çatır, sonra kəskin sola dönüb dağlara qalxır.
Yolun hər iki tərəfində olan Tiqranaşen də oradadır. “Bu, Azərbaycana verilsə, o yol yararsız hala düşəcək. Bununla da Sünik, Vayots Dzorun, Artsaxın Ermənistanla əlaqəsi kəsiləcək.
Düzdür, suvaqların arasından yol var, amma onlar o qədər dardır ki, yük maşınları və avtobuslar keçə bilmir.SSRİ niyə o anklavı Azərbaycana verdi ki,Azərbaycan Ermənistan magistrallarına nəzarət etsin?
Eyni şey Tavuşun Barxudarlu kəndində də edilib.Azərbaycan anklavı yolu bağlamaq üçün İfrat vəziyyətdə magistral yolda oturub. Əgər biz bu üç kəndi götürə bilərik, onlara Artsvaşen verə bilərik: “Artsvaşen o üç kəndin birləşdiyindən daha böyükdür” – deyə Qaliçyan deyib.
O, Brüsseldə 1991-ci ilin xəritələrindən danışanda 1991-ci ildə xəritə olmadığını, 1975-ci ildə baş verənlərlə eyni olduğunu və ölkələrin müstəqilliyinin 1974-1975-ci illərin xəritələri ilə tanındığını, Ermənistan və Azərbaycan tərəfindən ikitərəfli qaydada təsdiqləndiyini xatırladıb..
Qaliçyan bəyan edib ki, Azərbaycan bu xəritələri tanıyarsa, son illərdə işğal etdiyi Ermənistan ərazilərini tərk etməlidir.
“Azərbaycan 220 kvadrat kilometrə yaxın suveren ərazimizə təcavüz edib. Əgər onlar sərhədləri tanıyacaqlarsa, işğal etdikləri yüksəklikləri və əraziləri tərk edib əvvəlki sərhədlərinə qayıtmalıdırlar.
Amma mən Əliyevin belə bir şey etdiyini görmürəm. O, kağız üzərində qəbul edir, amma yox.Beynəlxalq məhkəmə Laçına yolu açmalı idi, amma üç ay keçdi, açmadı, çünki güc onun əlindədir.
Onu ancaq nə etməli olduğunu başa düşməyə məcbur etmək olar, axı keçən dəfə Sotkidə bizimkilər Azərbaycanın qabağa keçməyə imkan vermədilər.
Ordumuz əgər Sev Lic ərazisində ilk dəfə Azərbaycanın qarşısını ala bilsəydilər,lokal savaş olacaqdı və ondan sonra Azərbaycan bu qədər irəliyə gəlməyə cürət etməzdi.
Biz hər olayda gecikirik biz elə ilk dəfədən irəli gəlmək üçün onlara müqavimət göstərməliydik.Eskalasiya o zaman olur ki, qarşısını almırsan.
İndi də Azərbaycan sərhədi tanıyacaq amma yerinə yetirməyəcək İndi də hansısa beynəlxalq güc lazımdır ki, onları məcbur etsin, desin ki, imzalamısan, əməl et”- deyərək Qaliçyan bəyan edib..
