Yenidən seçilən Türkiyə prezidenti Erdoğanın Şimali Kipr və Azərbaycana ilk iki səfəri simvolik olub”
Bu haqda akademik Ruben Safrastyan “Radiolur” xəbərlər proqramına müsahibəsində deyir. Şimali Kiprin müstəqilliyini yalnız Ankara tanıyır.
Yenidən seçildikdən sonra Şimali Kiprə bu ilk səfəri ilə türkoloqun fikrincə, Erdoğan ilk növbədə müttəfiqlərinə mesaj verir.
Erdoğan bununla göstərir ki, Türkiyə öz müttəfiqləri olan Türkiyəni Şimali Kipr Respublikasını müstəqil dövlət kimi tanımağa məcbur etmək olan siyasətini davam etdirəcəkdir”.
Türkoloq deyir “məcbur etmək”, çünki Türkiyənin müttəfiqləri, xüsusən də türk dövlətləri təşkilatının heç bir üzvü bu addımı atmağa tələsmir.
Ona görə də Türkiyə türk ölkələrinin, məsələn, Şimali Kipri bir dövlət kimi tanıması üçün hər şeyi edir. Bu səfərin də elə məqsədi var idi ki, Türkiyə bu siyasəti davam etdirəcək.
1974-cü il iyulun 20-də türk ordusu Kiprə soxularaq həmin yunan adasının Şimal hissəsini işğal etdi. Bəhanə yerli türk əhalisinin təhlükəsizliyini təmin etmək idi.
BMT onilliklər ərzində bu münaqişəni həll etməyə çalışsa da, nəticəsiz qalıb. Adanın yunan hissəsi iki dövlət ideyasını rədd edir və Lefkoşada qurulan hökuməti qeyri-qanuni hesab edir.
Erdoğan kipr türklərinin tələbini kifayət qədər aydın və ədalətli hesab edir, ona görə də şikayət edir və hətta hədələyir.
Beynəlxalq hüquq işləmir, türklər adada heç vaxt azlıq olmayıb və olmayacaq. Türkiyə lideri Yunanıstan tərəfini bu reallığı görməyə çağırır.
Kiprdə türklərin öz müqəddəratını təyin etməsi, Şuşidə türk konsulluğu… Erdoğan Bakıda bu açıqlamaları verməklə mahiyyət etibarı ilə təkcə Yunanıstanı deyil, Ermənistanı da hədələdi.
Bir halda Erdoğan beynəlxalq hüququn işləməli olduğunu israr edir, digər halda isə bunu istisna edir.
Və Ermənistanda bunu yaxşı başa düşsünlər deyə, Azərbaycan nə vaxt istəsə, Şuşidə Türkiyə konsulluğunu açmağa hazır olduğunu bəyan edir.
Türkiyə bir daha göstərir ki, Cənubi Qafqazda təkcə Azərbaycana hərtərəfli dəstək deyil, həm də əslində Azərbaycanın Türkiyə tərəfindən apardığı siyasət istiqamətinə əsaslanan siyasətini davam etdirəcək”.
Beləliklə, Türkiyənin işğalçı siyasətində Azərbaycanı nəinki dəstəklədiyi, həm də yönləndirdiyi və həvəsləndirdiyi artıq aydındır.
Ruben Safrastyan Erdoğan-Əliyevin birgə mətbuat konfransında qondarma “Zəngəzur dəhlizi” mövzusunun yenidən gündəmə gəlməsini təsadüf hesab etmir. Türkoloq hesab edir ki, “dəhliz” deyilən qurum Türkiyə üçün daha önəmli olduğu qədər Azərbaycana da faydalıdır.
“Hesab edirəm ki, Türkiyə üçün ən vacib olan kommunikasiyaların açılması deyil, o “dəhliz”ə nəzarətdir.
Bu baxımdan, türkoloq Ermənistanın öz ərazisində Ermənistanın suveren hüququnu məhdudlaşdıran hər hansı nəzarətə razı olmadığına dair ardıcıllığını vurğulayır.
Safrastyan hesab edir ki, Bakının Erdoğanın səfəri ərəfəsində iyunun 12-də Vaşinqtonda planlaşdırılan Ermənistan-Azərbaycan görüşlərindən imtina etməsi təsadüfi deyil.
Onun sözlərinə görə, Vaşinqton danışıqları ilə bağlı Ankaranın yeni yanaşma və təkliflərini müzakirə etmək lazım idi. Safrastyan güman edir ki, Türkiyə kəşfiyyatının keçmiş rəhbəri, Erdoğanın yeni kabinetinin Xarici işlər naziri Hakan Fidanın proseslə bağlı konkret təklifləri var ki, onlar Türkiyə tərəfindən əvvəllər səsləndirilməyib və yalnız qapalı iclaslarda müzakirə olunub.
