Ermənisizləşdirmə təbliğatı altında Artsax monastırlarının əsl memarlığı təhrif oluna, yazılar silinə bilər
2023-cü il sentyabrın 19-20-də hərbi təcavüzü nəticəsində Azərbaycan Artsaxın bütün ərazisini işğal etdi. Əsrlər boyu ümumerməni əhəmiyyət daşıyan orta əsr Artsax, Qandzasar və Amaras monastır komplekslərinin görkəmli elm, təhsil və mənəvi mərkəzləri də Azərbaycanın nəzarətinə keçdi. Bu barədə Artsaxın mədəni irsinin monitorinqi saytı yazır.
Rəsmi Azərbaycan dərhal Qandzasar və Amaras monastır komplekslərini hədəfə alıb, Azərbaycan tərəfinin məşhur Ağvan ziyarətgahlarını “azad etdiyini” bəyan edib. Bu məlumatların yayılmasından sonra Azərbaycan təbliğat maşını monastırlar haqqında anti-elmi və yalan, aşkar təbliğat xarakterli informasiya axınlarını geniş şəkildə yaymağa başladı. Bunu ilk edən Mədəniyyət Nazirliyi oldu, ondan sonra müxtəlif nümayəndələri və qondarma ekspertləri ilə media sahəsi bu işə əl atdı.
6 oktyabr 2023-cü il tarixində “BakıTV” telekanalında hədəfi Gandzasar, Amaras və Dadivank monastır komplekslərini hədəf alan geniş video proqram təqdim olundu. O cümlədən, adı çəkilən monastırların “azad edilməsi”ndən sonra bütün dünya elmi ictimaiyyətinin, xüsusən də tarixçilərin onları yerində görmək imkanı olacağı açıqlanıb.
Lakin bu videoda rəsmi Rus Pravoslav Kilsəsinin Bakı Yeparxiya katibi, möhtərəm Aleksey Nikonorovun açıqlamaları açıq-aşkar çaşqınlıq yaradır. Sonuncu Qandzasar və Amaras monastır kompleksləri haqqında danışaraq qeyd edir ki, onlar Qafqaz Ağvank memarlığının ən gözəl nümunələridir və həmişə Qafqaz Ağvankın mənəvi və mədəniyyət mərkəzləri olublar. Monastırların əsl mənsubiyyəti haqqında heç bir söz yoxdur. Rus din xadimi tarixi faktları açıq-aşkar təhrif edərək və dəyişdirərək, daha bir son dərəcə dözümsüz bir bəyanatla çıxış edir ki, “orada özünü ağa kimi hiss edənlər 30 il ərzində o monastırları mənəvi və dini həyatla doldura bilmədilər, lakin onlar yalnız 3 ulduzlu Gandzasar konyakı istehsal edə bildilər”.
Bu cür açıq-aşkar dözümsüz, ekstremist bəyanat Rus Pravoslav Kilsəsinin özünə yönəlmiş bir çox suallar doğurur.
Rizvan Hüseynov və Ülviyyə Hacıyeva daha təhlükəli tezislər irəli sürmüşlər ki, bu tezislərə əsasən, Qandzasar və Amaras monastır komplekslərinin xarici görkəmi və dekorasiyası son 200 il ərzində ermənilər tərəfindən əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirilmişdir. bu da monastırların monastır olduğunu gizlətmək idi. Azərbaycan tərəfi bütün bu dəyişiklikləri və saxtakarlıqları sənədləşdirdiklərini qeyd edib. Həmçinin qeyd olunub ki, azərbaycanlı tədqiqatçılar indi orada işləmək imkanı əldə edirlər.
Bu cür bəyanatlar monastır komplekslərinin mövcudluğu üçün aşkar təhlükədir, çünki ermənisizləşdirmə təbliğatı altında bu monastırların əsl memarlığı təhrif edilə, yüzlərlə erməni yazıları, xaçları, xaç kompozisiyaları silinə bilər”.
