İlham Əliyevin beşinci dəfə Azərbaycan prezidenti vəzifəsinə namizədliyi irəli sürüləcək. Ölkənin siyasi lideri bu xəbəri hakim gücün vitse-prezidenti Taհir Budaxov açıqlaması sürpriz olmasa da, qeyd edib ki, təkcə Yeni Azərbaycan Partiyası deyil, bütün vətənpərvərlər İlham Əliyevi prezident kimi görmək istəyirlər.
Hakim partiyanın Əliyevin prezidentliyə namizədliyini irəli sürmək niyyətinin açıqlanması ölkənin keçmiş lideri Heydər Əliyevin vəfatının 20-ci ildönümünə təsadüf edir. 2003-cü ilin məhz bu günündə İlham Əliyev faktiki olaraq Azərbaycanın qüdrətini miras qoydu. Həmin vaxta qədər Heydər Əliyev ümumilikdə 23 il, o cümlədən 13 il Sovet Azərbaycanının rəhbəri kimi Azərbaycana rəhbərlik etmişdir.
İyirmi ildir Azərbaycanda hakimiyyətin cilovunu əlində saxlayan 61 yaşlı Əliyev ötən həftə gözlənilmədən 2025-ci ilə qədər deyil, prezident seçkilərini növbədənkənar qaydada, cəmi iki aya keçirmək barədə qərar verib.
Azərbaycanın siyasi qüvvələrinə verilən qəfil qərarın səbəbləri hələlik rəsmən açıqlanmayıb.
Əliyev administrasiyası əvvəlcədən təyin olunan tarixdən əvvəl ümumxalq səsverməsi təşkil edib və bununla da müxalifətə seçki kampaniyasına lazımi hazırlaşmaq imkanı verməyib.
Bu ana qədər Azərbaycan siyasətçilərindən heç biri prezident postu uğrunda Əliyevə qarşı mübarizə aparmaq niyyətini bəyan etməyib.
“Müsavat” partiyası prezidentin ictimai müzakirəyə çıxarılmadan fövqəladə vəziyyətə düşməsini pisləyib və bildirib ki, hazırkı prezidentin artıq 1-ci dəfədir ki, bu cür addımlarla yenidən seçilməsini asanlaşdırır.
“Hökumət bu qərarla ölkədəki siyasi müxalifətin və dəyişikliklərin tərəfdarlarının, eləcə də müşahidə missiyalarının seçkilərə hazırlaşmaq imkanlarını minimuma endirdi”, – deyə müxalifət qüvvəsi qeyd edib. O vurğulayıb ki, hətta növbədənkənar prezident seçkiləri ərəfəsində belə , hökumət onlarla siyasi fəalı və jurnalisti həbs etməklə yeni repressiya dalğasına başladı və “bu da hakimiyyətin bu dəfə də demokratik seçki keçirmək niyyətində olmadığını təsdiqləyir”.
Bəs Əliyev niyə prezident seçkilərində planlaşdırılandan on beş ay tez növbəti qələbəsini qeyd etmək istəyir, onu tələsdirən nədir?
Mümkün rəqabəti minimuma endirməklə yanaşı, parlament seçkilərinin də elə həmin il keçirilməsi nəzərdə tutulduğundan Əliyevin fövqəladə vəziyyətə gedərək 2025-ci ilin siyasi təqvimini yüngülləşdirməyə çalışdığı haqda fikirlər səslənir. Bundan əlavə, 2025-ci ildə Rusiya sülhməramlılarının Qarabağda yerləşdirmə müddəti başa çatır.
Belə fikirlər də var ki, Azərbaycanın uzun müddətli lideri Qarabağa tam nəzarəti bərqərar etdikdən sonra görünməmiş yüksək reytinqə malik olduğu bir vaxtda özü üçün ən əlverişli şəraitdə 7 illik prezidentlik müddətini təmin etməyə çalışır.
Politoloq Azər Qasımlının fikrincə, Əliyev həm özü, həm də sonrakı proseslər üçün narahatdır. Qasımlı ölkənin sosial problemlərinə toxunaraq qeyd edib ki, bu il Azərbaycanda iqtisadi artım bütün MDB ölkələri ilə müqayisədə ən aşağı olub. Onun sözlərinə görə, “sosial uçurum dərinləşir, nəticədə sosial gərginlik artır”. Politoloqun fikrincə, Əliyev administrasiyası Qarabağın qələbəsini inkişafa çevirə bilməyib, bundan yalnız öz legitimliyi və ictimai dəstəyi üçün istifadə edib.
“Əliyevin əlində daxili siyasətdə istifadə oluna biləcək xarici siyasi kartları qalmayıb. Qarabağ məsələsi sonuncu belə kart idi və ondan artıq istifadə olunub. Ən əsası isə 2025-ci ildə belə ölkəmizin ərazisini tərk etməyəcək Rusiya hərbi kontingentinin ölkəmizdə olmasıdır. Bu isə hakimiyyətin legitimliyini daha da azaldacaq”, – deyə Qasımlı “Azadlıq”ın Azərbaycan xidmətinə bildirib.
“Seçkilərin Monitorinqi və Demokratik Maarifləndirmə Mərkəzi”nin rəhbəri Anar Məmmədli də bu fikirdədir ki, Əliyev əlverişli geosiyasi vəziyyətdən və Ermənistan üzərində qələbənin dividendlərindən istifadə etməyə çalışır.
“Hökumət beynəlxalq ictimaiyyətin diqqət yetirmədiyi hazırkı geosiyasi vəziyyətdə rəqabətsiz seçkilər keçirmək niyyətindədir”, – Məmmədli “Turan”ın müxbiri ilə söhbətində vurğulayıb.
