Bu, Bakı ilə Tehran arasında münasibətlərdə yeni səhifə açır. Bu haqda İranın Xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdolahian Azərbaycanın Xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla görüşündə deyib.
Bayramov və Abdolahian Səudiyyə Ərəbistanının Ciddə şəhərində İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Qəzza məsələsinə həsr olunmuş fövqəladə sessiyası çərçivəsində görüşüblər. Bakı-Tehran münasibətlərində hansı yeni səhifənin müzakirə olunduğu ətraflı izah edilmir.
Ekspertlər hesab edirlər ki, burada yeni heç nə yoxdur. Üstəlik, Bakı-Tehran münasibətlərinin istənilən yaxınlığı İranın elan etdiyi “qırmızı xətlər”ə təsir edə bilməz.
İranın İRNA agentliyinin məlumatına görə, Əbdüləhiyan Bayramovla görüşdə iki ölkə arasında qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq üçün böyük imkanların açıldığını vurğulayıb.
Agentlik hansı əməkdaşlığın müzakirə olunduğunu dəqiqləşdirmir.
İranşünas Aharon Vardanian hesab edir ki, Abdolahian azərbaycanlı həmkarı ilə görüşdə yeni heç nə deməyib. İranlı ekspertin fikrincə, Bakı ilə Tehran arasında münasibətlərdə yeni səhifənin açılması barədə bəyanatı yalnız diplomatik jest kimi qiymətləndirmək lazımdır.Amma Bakı və Tehran münasibətlərində söz hansı yeni səhifə barədə olduğu təffərrüatlanmır.
Analitiklərin qənaətincə burada yeni heç nə yoxdur.Üstəlik, Bakı-Tehran münasibətlərində hər hansısa səmimiyyət İranın bəyan etdiyi qırmızı xətt üzərinə təsir edə bilməz.
“Biz bilirik ki, İran bütün qonşuları ilə yaxşı münasibətlər qurmağa çalışır və Azərbaycan da bu qonşulardan biridir. Lakin məsələ başqadır ki, Tehranla Bakının münasibətlərinin çoxsaylı, belə deyək, rifləri var və bu iki dövlətin münasibətləri heç vaxt birmənalı qiymətləndirilməyəcək.
Azərbaycan mətbuatı xəbər verir ki, iki ölkənin xarici siyasət idarələrinin rəhbərləri də Azərbaycanın Tehrandakı səfirliyinin işinin bərpası üçün addımlar atmağa razılaşıblar.
Qeyd edək ki, ötən ilin sonunda İran Xarici işlər nazirliyinin mətbuat katibi Nasir Kənan da Azərbaycanın Tehrandakı səfirliyinin işinin bərpası məsələsində tərəflərin yekdil olduğunu bəyan etmişdi.
İranın İRNA agentliyinin verdiyi məlumata görə Abdolahyani Bayramovla görüşərkən vurğulayıb ki, iki ölkələrçün qarşılıqlı əməkdaşkıq üçün böyük imkanlar açılır.Bəs ki, hansı əməkdaşlıq barədə olduğnu açıqlamır.
İranşünas Aharon Vardanyan qeyd edir ki, bu açıqlamadan xeyli vaxt keçsə də, səfirlik açılmayıb.Bakı və Tehran münasibətlərində yeni səhifənin açılması barədə açıqlamalar da, İranşünasın qənaətincə sadəcə olaraq diplomatik jest olaraq nəzərə almaq lazımdır.
“Biz bilirik ki, İran bütün qonşuları ilə yaxşı münasibətlər qurmağa çalışır və Azərbaycan da belə qonşulardan biridir. Lakin məsələ burasındadır ki, Tehranla Bakının münasibətlərində, belə demək mümkünsə, çoxlu tələlər var və bu iki dövlət arasında münasibətlər bundan sonra da çox olacaq və bu heç vaxt birmənalı qiymətləndirilə bilməz.
Bu vəziyyətin fonunu xatırlayaq: 2023-cü ilin yanvarında Azərbaycanın Tehrandakı səfirliyinə silahlı basqın edilib, nəticədə bir nəfər ölüb, iki nəfər yaralanıb, hücum edən şəxs həbs edilib.
Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev bu hadisəni terror aktı adlandırıb. Azərbaycan Xarici işlər nazirliyi İran hakimiyyətini səfirliyin və onun əməkdaşlarının təhlükəsizliyini lazımi səviyyədə mühafizə etməməkdə ittiham edib, daha sonra diplomatları təxliyə edib.
İranşünas hesab edir ki, Ermənistan səfirliyinin sayını artırmaq və ya Təbrizdə konsulluq açmaq istəyi ilə Ermənistan tərəfdən İrana açıq mesaj göndərilməsi düzgün olardı.
“İran tərəfdən aydın mesaj alınacaq ki, Ermənistan tərəfdən arzu var, Azərbaycan Respublikasının səfirliyinin olmaması fonunda o, bağlanıb.
Ekspertlər bildirirlər ki, ümumiyyətlə soyuq münasibətlərə malik olan İranla Azərbaycan arasında gərginliyin 44 günlük Artsax müharibəsindən sonra, Azərbaycanın İrandan Ermənistana gedən yolu bağlamağa başlaması və daha sonra Ermənistandan “Zəngəzur dəhlizi” tələbni etməsi ilə kəskinləşməsi xüsusilə diqqət çəkir.
Tehran mütəmadi olaraq ən yüksək səviyyədə bəyan edir ki, regionda sərhədlərin dəyişdirilməsini yolverilməz hesab edir. Bu kontekstdə o, Azərbaycan sərhədində də irimiqyaslı hərbi təlimlər keçirib. Eyni zamanda, Tehran Azərbaycanla əzəli rəqibi İsrail arasında diplomatik yaxınlaşmanı da pisləyir və Bakını İrana qarşı sui-qəsdlərdə iştirak etməkdə ittiham edir.
İranşünaslar Turanan dəhlizi və ərazi bütövlüyü məsələlərində İranda müəyyən edilmiş yanaşmaların aydın olduğu və iki ölkə arasında münasibətlərdə hər hansı düzəlişin onlara təsir etməyəcəyinə inandıqlarını dəfələrlə bildiriblər.
İranşünas Aharon Vardanian: Son bəyanatlar və bütün bunlar bir kontekstdə nəzərdən keçirilməməlidir, çünki “Turan” dəhlizi və onun ərazi bütövlüyü problemi İranın milli təhlükəsizliyi və strateji məsələləridir.
İranşünas İran məsələsində bu iki məsələdə heç bir dəyişiklik olmayacağına inansa da, Azərbaycanın təbliğat sahəsində hər şeyi istədiyi kimi təqdim etməyə çalışacağını istisna etmir. Budur, başqa məsələ, erməni tərəfinin münasibəti necədir, deyə iranlı ekspert yekunlaşdırıb.
