Yaxın Şərqdə mümkün eskalasiya fonunda Rusiya Federasiyası Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqu Azərbaycan prezidenti ilə görüşmək üçün Bakıya işgüzar səfərə gedib.
Şoyqu ilə Əliyevin Bavkda nələri müzakirə etdiyi barədə rəsmi məlumat yoxdur. Nə üçün Şoyqu İrandan sonra mütləq Bakıya getməyə qərar verdi, müzakirə mövzusu ekspert dairələri üçün artıq aydındır.
Şoyqu Azərbaycana İsrailin xeyrinə qarışmamaq üçün xəbərdarlıq etmək məqsədiylə Bakıya gedib.
Rusiya Federasiyası Təhlükəsizlik Şurasının katibi İranda keçirilən görüşlərdən sonra Azərbaycan Respublikasına gedib. Ekspertlər bu halı təsadüfi hesab etmirlər.
Bu haqda “Radiolur”a müsahibəsində “Geqard” Fondunun analitik-tədqiqatçısı, iranşünas Hasmik Kirakosyan qeyd edib.
“Bu səfərin arxasında çox mühüm bir olay var ki, o da Azərbaycanın bölgədə İsrailin proxy ölkəsinə çevrilməsi faktıdır.
Artsax problemini belə desək, öz xeyrinə həll edəndən sonra müəyyən öhdəlik götürən İsrailyönlü qüvvə İsraili də dəstəklədi.
Artıq bu bölgədə İsrailin proks dövlətinə çevrildiyi bəlli olur”.
Rusiya rəsmisi Tehranda İran Silahlı qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Məhəmməd Baqiri ilə də görüşüb. İran Prezidenti Məsud Pezeşkian İslam Respublikasının paytaxtında Şoyqu ilə görüşündə Vaşinqtonun rəhbərlik dövrünün başa çatdığını bildirib.
Onun sözlərinə görə, dünyada çoxqütblülüyün yayılması üçün Tehranla Moskvanın əməkdaşlığı qlobal səviyyədə təhlükəsizliyi artıracaq.
Eyni zamanda İranın yeni seçilmiş Prezidenti Şoyqunu əmin edib ki, İsrail rejimi törədilən cinayətlərə görə məsuliyyəti mütləq öz üzərinə götürəcək. Bununla bağlı “Geğard” Fondunun eksperti müşahidə qeyd edib.
“Onun İrandakı görüşlərindən aydın olduğu kimi, söhbət qəti şəkildə davam etdi ki, İran İsrailin hərəkətlərinə mütləq cavab verməlidir və təbii ki, Rusiyanın burada İranı cilovlamaq meyli yoxdur. Düşünürəm ki, Rusiya həmin fikirlə razıdır bəli, müvafiq cavab verilməlidir”.
Bəzi ekspertlər qeyd edir ki, Şoyqunun Bakıya səfəri xüsusilə Azərbaycan millətçi qüvvələri arasında böyük səs-küyə səbəb olub.
Bu dairələr sosial şəbəkələrdə İsraillə İran arasında mümkün hərbi münaqişənin “tarixi fürsətdən yararlanması”nı müzakirə edirlər.
Ekspertlər istisna etmirlər ki, İranla İsrail arasında müharibə olarsa, Cənubi Qafqazda da vəziyyət gərginləşə bilər ki, bu da Azərbaycanın “Zəngəzur dəhlizi”ni ələ keçirməyə cəhd etmək fürsətinə çevriləcək”.
“Nəzərə alsaq ki, bu, həm də İrana qarşı ikinci cəbhə açır və təbii ki, ABŞ buna qarşı olmazdı”-deyə Beynəlmiləlçi Qriqori Balasanyan qeyd edib.
.
Bununla belə, bəzi ekspertlər hesab edir ki, ABŞ-ın da bu ölkədə qarşıdan gələn Prezident seçkiləri səbəbindən bu regionda böyük müharibəyə ehtiyacı yoxdur.
Bu, çəkindirici rol oynamağa çalışacaq. Bəzi ekspertlərin qənaətincə, Şoyqunun Bakıya səfərinin də oxşar funksiyası var və Əliyevə İrana qarşı olacaq hər hansı hərəkətə İsrailin xeyrinə müdaxilə etməmək barədə xəbərdarlıq edib. Bu fikri iranşünas Hasmik Kirakosyan da bölüşür.
“Hər halda, Rusiya Federasiyası Təhlükəsizlik Şurası katibinin səfəri Azərbaycanı müəyyən dərəcədə çəkindirmək məqsədini daşıyırdı.
Niyə də olmasın, həm də öz hərəkətləri ilə düşdüyü və birbaşa olan vəziyyəti anlamaqçün edir. Məhz İran üçün, İsrailin İran sərhədlərinə yaxınlaşdırarkən təhlükəli hal yaranır .Burada, məncə, bəli, biz bu mesajı mütləq görməliyik”.
Ekspertlər böyük müharibə ehtimalının getdikcə artdığına şübhə etmirlər. Onlar qeyd edirlər ki, hətta bu perspektiv də İranı qisas alacağına söz verməkdən çəkindirməyəcək.
“İran müharibəyə girəcək. Bunun nə vaxt baş verəcəyinə gəldikdə isə, düşünürəm ki, bu, ən böyük müəmmadır və Qərb üçün, ABŞ-İsrail cütlüyü üçün ən böyük sürpriz olacaq.
Onlar da kəskin addımlara əl atmır, məsələni diplomatik yolla vasitəçi ölkələrin iştirakı ilə həll etməyə çalışırlar”-deyə Qriqor Balasanyan qeyd edir.
İranşünas Hasmik Kirakosyan hesab edir ki, İran regionda böyük müharibəyə meylli deyil və bundan qaçmağa çalışacaq. Bu, həm də Tehranın bunu sakit şəkildə həyata keçirməsini izah edir.
Birincisi, bütün dünyaya özünümüdafiə hüququnu birmənalı şəkildə sübut etmək, sonrasa İsrail rejiminin təcavüzkarını və cinayətkarını ifşa etməkçün.
Amma şübhəsiz ki, cavab olacaq. Buna görə də iranşünas yaranmış vəziyyəti “fırtına öncəsi sükut” kimi xarakterizə edir.
