Mütəşəkkil Cinayətkarlıq və Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Layihəsi geniş araşdırma dərc edib. Araşdırmada Artsax münaqişəsinin mənşəyinə, Azərbaycan tərəfindən Dağlıq Qarabağın blokadasına, Artsax əhalisinin boşaldılmasına toxunub.
İstintaqın diqqətçəkən hissələrindən biri də blokada zamanı Azərbaycanın Qırmızı Xaç təşkilatının fəaliyyətinə mane olması ilə bağlıdır. Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin təşkilatın qəbul etdiyi prinsipləri pozaraq Azərbaycan hakimiyyəti ilə sıx əlaqədə və onların birbaşa göstərişi ilə necə fəaliyyət göstərdiyinə dair də faktlar üzə çıxır.
CCRP bildirir ki, 2020-ci ildə 44 günlük müharibədən sonra Azərbaycanın Dağlıq Qarabağı blokadaya alması regionda humanitar böhrana səbəb olub. Geniş araşdırmada Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin (BQXK) zərərçəkmiş əhaliyə yardım göstərməyə çalışdığı, lakin ciddi maneələrlə üzləşdiyi qeyd olunur. Araşdırmalar çərçivəsində BQXK-nın keçmiş əməkdaşı Qaregin Xaçatryan bildirib.
“Biz düzgün işləyə bilmədik. Azərbaycan bölgəyə girişi qadağan etməklə və ya hərəkətimizi məhdudlaşdırmaqla davamlı olaraq fəaliyyətimizə mane olurdu”.
Mütəşəkkil Cinayətkarlıq və Korrupsiya İnsights layihəsinin rəsmi saytında dərc olunmuş araşdırma göstərir ki, Azərbaycan humanitar yardımın Artsaxa çatmasını qəsdən əngəlləyib, BQXK-nın regiona girişini tez-tez rədd edib və ya yalnız məhdud yardıma icazə verib.
BQXK-nın Ermənistan nümayəndəliyinin ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə məsul əməkdaşı Zara Amatuni bildirib ki, bu araşdırma ilə bağlı milli strukturlarla işləyən beynəlxalq federasiyadan heç bir cavab yoxdur.
“Hazırda dəqiq heç nə deyə bilmərəm, çünki səhərdən bu yazıya baxırıq, amma yazı hazırlanarkən bizə bununla bağlı suallar verilib və bizim mövqeyimiz orada yer alıb. Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin hansısa siyasiləşmiş xəbər məqaləsinə qarışmasından narahatıq. Bu bizim regionda işimizi görmək qabiliyyətimizə kifayət qədər ciddi təsir göstərə bilər”.
Blokada zamanı Artsax əhalisi ərzaq, dərman və digər həyati vacib malların kəskin çatışmazlığı ilə üzləşdi. Araşdırma göstərir ki, Azərbaycan tibbi təxliyələrə də mane olub və bu da ölümlə nəticələnib. Bu barədə Bu barədə BQXK-nın digər keçmiş əməkdaşı bildirib.
“Biz humanitar yardımın maneəsiz çatdırılmasını təmin etmək üçün Azərbaycan hakimiyyəti ilə dəfələrlə danışıqlar aparmağa çalışdıq, lakin onlar həmişə bizim işimizə mane olmaq üçün yeni səbəblər tapırdılar”.
Araşdırmaya görə, Azərbaycanın hərəkətləri Artsaxın ermənisiz qalmasına səbəb olub. Qeyd olunub ki, Beynəlxalq ictimaiyyətin narahatlıqlarına baxmayaraq, vəziyyətə təsirli şəkildə müdaxilə edə bilməyib. BMT və ATƏT-in müraciətləri cavabsız qalıb.
Araşdırmanın digər diqqətçəkən hissəsi Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin rəsmilərinin davranışı ilə bağlıdır. Qeyd olunur ki, onlar bu struktur üçün müəyyən edilmiş norma və prinsipləri pozaraq Azərbaycan hakimiyyətinin hərəkətlərini açıq şəkildə dəstəkləyiblər.
Sentyabrın 21-də qurumun rəhbəri Novruz Aslanov sosial şəbəkədə müşayiətedici qeydlə şəkil yayıb: “24 saat ərzində hekayəni necə yazmaq olar”. Ertəsi gün Aslanov elan etdi. “Şərəfli missiyamız tamamlandı.”
Bu sahədə mütəxəssis Melani O’Brayen vurğulayıb ki, bu davranışın Qızıl Xaç Cəmiyyətinin əsas prinsiplərinə qəti şəkildə ziddir.
“Hökumətlə münasibətlər Qızıl Xaç Cəmiyyətinin işinə ziddir. Müstəqilliyi pozur. Bu, son dərəcə problemlidir”.
Zara Amatuni qeyd edib ki, hər hansı bir milli Qızıl Xaç və ya Qızıl Aypara cəmiyyəti kimi, təbii ki, bu istiqamətdə çalışanlar, onlar da Qızıl Xaç Qızıl Aypara hərəkatının əsas prinsiplərini qorumaq məcburiyyətindədir”.
O bildirib ki, əslində Qızıl Xaç və Qızıl Aypara Federasiyası birbaşa milli cəmiyyətlərlə işləyir və Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin müəyyən bir milli cəmiyyətin mövqeyinə birbaşa təsir rıçaqları yoxdur.
“Lakin biz bu ölkədə fəaliyyət göstərən milli şirkətlə çox sıx əməkdaşlıq etdiyimiz üçün təbii ki, onların bizimlə bölüşdükləri fundamental prinsiplərlə bağlı məsələlər də bizim üçün çox önəmlidir. Lakin fövqəladə hallarda həmin ölkənin hakimiyyət orqanlarına paralel çalışan ayrıca təşkilat olmaqla, təbii ki, bunu müşahidə edərək, bunu dərk edərək, eyni zamanda, bəli, qeyd edirik ki, istənilən vəziyyətdə bütün bu prinsiplər həm də bu baxımdan müşahidə edilməli və ailə üzvü sayılmağa davam etməlidir.”
Araşdırmanın müəllifləri belə qənaətə gəlirlər ki, vəziyyət təkcə humanitar yardım təşkilatının onun əsas missiya və prinsiplərinə xələl gətirərək necə siyasi alətə çevrilə biləcəyini göstərməklə yanaşı, həm də beynəlxalq ictimaiyyətin humanitar böhranlara reaksiyası və effektiv cavab vermək qabiliyyəti ilə bağlı ciddi suallar qaldırır.
