İranlı ekspertlər qeyd edirlər ki, Azərbaycanı Syüniklə Naxicevana birləşdirilməsində uzağa gedən hədəflər var. Bakı Syünik deyilən “dəhliz”i Ermənistandan almaq məsələsində ya israr edir, ya da təhdid edir.
Bakıdan erməni yanaşmalarına cavab olaraq infrastrukturun açılması kontekstində edilib. Bakı bu dəfə onu hədələmədi, alternativlərindən danışdı.
Rəsmi Yerevan Azərbaycanın Naxicevana birləşdirici yol verməyə hazır olduğunu bir daha bəyan edir və izah edir ki, bu yol Ermənistan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq Ermənistan Respublikasının yurisdiksiyasında istismar edilməlidir.
Ermənistanın Baş nazirinin bu yanaşmasını “Yerevan dialoqu” diplomatik forumu zamanı təsdiqləməsi Bakıda da təsirsiz ötüşməyib.
Azərbaycan Xarici işlər nazirliyinin mətbuat katibi Hacızadə bildirib ki, Azərbaycan İran ərazisində rabitə kanallarının açılması ilə bağlı danışıqlar aparır.
Onun sözlərinə görə, Ermənistan öz mövqeyində israr edərsə, Azərbaycanın alternativ variantları var və onlardan biri də İran ərazisi ilə əlaqədir.
İranşünas Emma Begijanyan “Radiolur” a müsahibəsində bildirir ki, Syünik vasitəsilə Azərbaycanı Naxicevanla birləşdirən yol mövzusu Bakı və Türkiyə üçün uzunmüddətli hədəflərə aparan layihənin bir hissəsidir, çünki İrandan keçməklə Azərbaycanı Naxicevanla birləşdirən yol hələ də davam edir.
“Hazırda magistral fəaliyyət göstərir və bu magistralda Türkiyədən yüklər daşınır, Azərbaycan-Naxicevana da yüklər daşınır, kifayət qədər aktiv yoldur, lakin onların başqa, uzaq hədəfləri var.
Qeyd edək ki, İran ərazisindən keçən avtomobil yolu İranın yurisdiksiyası və qanunvericiliyi ilə fəaliyyət göstərir və Ermənistana münasibətdə Siunikdən keçən yola nəzarət məsələsi müzakirə mövzusudur. İranlı ekspert Emma Begijanian Rusiya-Azərbaycan iddialarını Rusiya-Türkiyə ambisiyaları ilə əlaqələndirir.
“İranı məcbur etmək mümkün deyil. İndi Rusiyaya lazımdır, indi Ukraynadan qaz ixrac edə bilmir, Azərbaycan vasitəsilə ixrac etmək istəyir və indi onun üçün strateji maraqlar önəmlidir.
Ola bilər ki, sabah onların strateji maraqlarına zərbə vursun, amma indi çətin vəziyyətdə olduqlarından və taktiki maraqları bunu tələb etdiyindən Ermənistanı qurban verməyə hazırdırlar.
Əgər yol açılsa, ruslar iki il dayansa, o zaman türklər və azərbaycanlılar rusları buradan buraxacaqlar”.
İranşünas Arman Vardanyanın fikrincə, Syünikdə qondarma “dəhliz”in mövcudluğu uğrunda mübarizə davam edir və o, artıq hədələyici forma alıb.
“Onlar Syünik dəhlizi məsələsinin həyata keçiriləcəyinə çox əmin idilər. Yadımdadır, müharibədən dərhal sonra Əliyev bildirmişdi ki, Ermənistanla sazişə ehtiyac yoxdur, Ermənistanın məsələləri çox sakit şəkildə həll olunacaq, Rusiyanın Cənubi Qafqaz Dəmir Yolu ilə razılaşma qalır, çünki Ermənistanın dəmir yolu şəbəkəsinin konsensiusunu Rusiya tərəfi idarə edir.
İranşünas hesab edir ki, Azərbaycanın Syünikdən keçən yol haqqında fikirləri Ermənistanın fəallığını zəiflətməyə yönəlib.
“Rusiya ilə həyata keçirmək istədikləri variant, reallaşarsa, Ermənistanı İrandan qoparıb, siyasi mənada daha qeyri-mümkün ölkəyə çevirə, eləcə də Ermənistana əlavə təzyiqlər göstərə biləcəklər. İran məsələsində təbii ki, onların belə imkanları yoxdur”.
Ekspert hesab edir ki, dəhlizlə bağlı mövcud ziddiyyətlər Rusiya, Türkiyə və Azərbaycan senarisində dəhlizin məqsədinin reallaşmasına imkan verməyəcək.
