Azərbaycan beynəlxalq məhkəmə proseslərindən qorxur, çünki öz cinayət əməllərinin və vəhşiliklərinin ifşa ediləcəyindən ehtiyat edir.
Bu barədə beynəlxalq hüquq üzrə ekspert Ara Ğazaryan jurnalistə müsahibəsində fikirlərini bildirib.
Ğazaryan qeyd edib ki, Azərbaycan beynəlxalq məhkəmə instansiyalarında, o cümlədən üç gün öncə Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsində, Dağlıq Qarabağın erməni əhalisinin məcburi köçürülməsini müharibə effekti kimi təqdim etməyə çalışıb.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan bu yanaşma ilə törətdiyi cinayətləri ört-basdır etməyə çalışır.
“Azərbaycan tərəfinin versiyasına görə, əgər dövlətlər müharibə edirsə, təbii ki, düşmənçilik yaranır və nəticədə şəhərlər və kəndlər məhv olur.
Bu yolla Azərbaycan niyyətini və məqsədini gizlətməyə çalışır. Lakin beynəlxalq məhkəmə instansiyaları siyasi müzakirələr platforması deyil ki, burada daha çox siyasi resurslara malik tərəf qalib gəlsin.
Burada hüquqi normanın üstünlüyü hakimdir. Azərbaycan məhkəmə proseslərindən qorxur, çünki bu proseslərdə həqiqət asanlıqla üzə çıxır.
Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin Ermənistanın Azərbaycan əleyhinə irəli sürdüyü iddialarla bağlı son iki qərarı bunu sübut edir. Hər iki qərarla Azərbaycanın etirazları rədd edilib” – deyə o vurğulayıb.
Ekspertin fikrincə, nüfuzlu məhkəmə instansiyası Azərbaycanın hərəkətlərində qəsdi açıq şəkildə görür. Hərbçilərin və mülki şəxslərin qətli qəsdən törədilmiş əməl kimi qiymətləndirilir, ermənilərə qarşı həyata keçirilən addımlar isə məcburi köçürülmə adlandırılır.
Ğazaryan əlavə edib ki, hüquq müdafiəçiləri tərəfindən də “Niyə Dağlıq Qarabağda ermənilər yaşamır?” adlı hesabat dərc edilib. “Məlumdur ki, əgər iki min il boyunca insanlar Dağlıq Qarabağda yaşayıblarsa və bu gün orada deyillərsə, deməli, bu, sadəcə olaraq könüllü getməklə izah edilə bilməz.
Aydındır ki, onlar hərbi əməliyyatların nəticəsində zorla qovulublar. Buna görə də burada əsas diqqət niyyətə yönəlir. Bu da məhkəmə vasitəsilə Ermənistan tərəfindən təqdim edilmiş sübutlar əsasında təsdiqlənib.
Ermənistanın təqdim etdiyi sübutların miqdarı elə çoxdur ki, artıq beynəlxalq ictimaiyyət arasında heç bir şübhə yoxdur ki, bu, həqiqətən də məcburi köçürülmə idi. Buna əsaslanaraq, təbii ki, qayıtmaq hüququ təmin olunmalıdır” – deyə Kazaryan bildirib.
Onun fikrincə, Azərbaycan açıq-aşkar reallıqları, həmçinin ermənilərin qayıtmaq hüququnu inkar edə bilməz.
“Əsrlər boyu dövlətlər bu normanı qəbul edib ki, məcburi köçürülən şəxslər öz evlərinə qayıtmaq hüququna malikdirlər.
Başqa məsələdir ki, Azərbaycan bunu güzgü prinsipindən istifadə edərək öz mövqeyini təqdim etməyə çalışır. Yəni, azərbaycanlıların da Ermənistan ərazisinə qayıtmaq hüququ əldə etməsi lazım olduğunu iddia edir.
Lakin Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi qərarında vurğulayıb ki, məsələnin araşdırılması 1996-cı ildən başlamalıdır” – deyə hüquqşünas vurğulayıb.
Ğazaryan beynəlxalq praktikada vətənə qayıtmaq problemi ilə bağlı nümunələrə də toxunub.
Məsələn, Xorvatiyada “Fırtına” əməliyyatı nəticəsində serb ordusu 36 saat ərzində zorla 200 min insanı köçürüb, daha sonra qətllər və əsirliklər baş verib.
1974-cü ildə Kiprdə yunanların məcburi köçürülməsi də baş verib və bu məsələdə Avropa Məhkəməsi bu günədək qərarlar qəbul edir.
“Azərbaycan yaxşı başa düşür ki, vaxt keçdikcə bu yük daha da ağırlaşacaq. Bakı inkar edə bilmir ki, Qarabağ ermənilərinin öz evlərinə qayıtmaq hüququ var.
Buna görə də azərbaycanlıların qayıdışı haqqında əks arqumentlər irəli sürür. Ümumilikdə qayıdış hüququ vətən anlayışı ilə bağlıdır və bu da hüquqi arqumentləri gücləndirir.
Yəni, vətənə qayıdış vətəndaşlıq anlayışı ilə deyil, milli mənsubiyyətlə əlaqələndirilir. Milli mənsubiyyət isə şəxsin evi, işi, icması, kilsəsi, tarixi və aborigenlik kimi komponentləri ilə bağlanır.
Bu komponentlər Avropa Məhkəməsinin qərarlarında da əks olunur” – deyə Ğazaryan qeyd edib.
O, bildirib ki, Azərbaycan bu reallığı yaxşı başa düşür, buna görə də “Qərbi Azərbaycan” terminini dövriyyəyə salıb. Lakin Qarabağ ermənilərinin vəziyyətində vətən anlayışı əsaslandırılmış və tarixi cəhətdən sübut olunmuşdur.
Azərbaycanın bu halda isə təqdim etdiyi anlayış uydurmadır və reallıqla heç bir əlaqəsi yoxdur.
Ğazaryanın sözlərinə görə, Azərbaycan uğur qazana bilməyəcək, çünki onun nəzəri əsasları kritik araşdırmaya tab gətirmir. “Qarabağ həmişə qarabağlıların vətəni olub. Bu gün beynəlxalq ictimaiyyətin Azərbaycana münasibəti mənfidir, çünki Qarabağ erməniləri öz vətənlərində yaşamır, amma azərbaycanlılar Qarabağ ətrafındakı yeddi rayona qayıdır.
Azərbaycan məhkəmə proseslərindən qorxur, çünki qayıdış hüququ ilə yanaşı, Azərbaycan dövlətinin cinayətkar olduğu və regionda insanlığa qarşı cinayətlər daxil olmaqla çoxsaylı vəhşiliklər törətdiyi sübut ediləcək.
Buna görə də Bakı Ermənistandan öz iddialarını geri götürməyi və yalnız siyasi danışıqlar aparmağı tələb edir. Lakin burada hüquqi norma üstünlük təşkil edir və beynəlxalq məhkəmə instansiyalarında Azərbaycan mifləri ifşa edilir.
Buna görə də hətta müharibədə məğlub olmuş Ermənistan bu normanın gücü ilə Azərbaycanı məğlub edə bilər. Yeganə şərt, bu istiqamətdə hər gün çalışmaqdır” – deyə hüquqşünas fikirlərini yekunlaşdırıb.
