Dünən İsrail və Livan arasında təsdiqlənmiş atəşkəs beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən bölgədə mühüm sülh addımı kimi qiymətləndirilir və tənzimləmələrə dair yeni ümidlər yaradıb.
Ancaq artıq xəbərdarlıqlar səslənir ki, atəşkəsin müddəti tərəflərin addımlarından asılı olacaq.
Atəşkəs qüvvəyə minsə də, Reuters-in məlumatına görə, bundan sonra da Beyrutda partlayışlar baş verib və Livan üç nəfərin öldüyünü bildirib.
Atəşkəs təşəbbüsü ABŞ-a məxsusdur. Prezident Co Baydenin açıqlamasına görə, Təl-Əviv və Beyrut dağıdıcı münaqişəni dayandırmaq təklifini qəbul ediblər.
Razılaşma noyabrın 26-da, Yerevan vaxtı ilə saat 6-da qüvvəyə minib.
İnternetdə Livanın cənub sakinlərinin evlərinə qayıtmasını əks etdirən görüntülər yayılıb. İki aylıq müharibə zamanı 70 min israilli və 300 min livanlı öz evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb.
Bayden bildirib: “Əgər Hizbullah və ya hər hansı bir qüvvə razılaşmanı pozarsa və İsrail üçün birbaşa təhdid yaratsa, İsrail beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq özünümüdafiə hüququnu saxlayır.
Bu, hər bir ölkənin, onu məhv etməyə söz vermiş terror təşkilatı ilə qarşılaşdıqda, malik olduğu hüquqdur”.
Livanın “Hizbullah” hərəkatını dəstəkləyən İran da atəşkəsi alqışlayıb. İran Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmisi İsmayıl Baqəri Livan hökumətinə, xalqına və müqavimət qüvvələrinə İranın qəti dəstəyini ifadə edib.
O, vurğulayıb: “Beynəlxalq ictimaiyyət regionda sülh və sabitliyi qorumaq, Qəzzadakı müharibəni dayandırmaq üçün İsrailin aqressiv rejiminə təzyiq göstərmək məsuliyyətini daşıyır”.
Atəşkəs xəbərlərinə Fələstin HƏMAS hərəkatı da reaksiya verib. Times of Israel-in məlumatına görə, HƏMAS Qəzzada atəşkəs razılaşması bağlamağa və əsirlərin mübadiləsi ilə bağlı təşəbbüs irəli sürməyə hazır olduğunu bildirib.
Lakin qrup İsraili razılaşma prosesinə mane olmaqda ittiham edib.Beynəlxalq ekspertlər hesab edir ki, razılaşma tam yerinə yetirildiyi təqdirdə, bölgədə sabitliyə müsbət təsir göstərə bilər.
ABŞ rəsmiləri də bu barədə ümidlidir. Dövlət katibi Entoni Blinken bu kövrək sülhün möhkəmlənə biləcəyini qeyd edib:
“Bu, uzun bir yolun başlanğıcıdır. İnanıram ki, regionda gərginliyin azaldılması Qəzzadakı münaqişənin dayandırılmasına kömək edə bilər. HƏMAS, müharibədə yeni cəbhələr aça bilməyəcəyini başa düşəcək”- deyə Blinken qeyd edib.
Ekspertlər həmçinin vurğulayır ki, İsrailin hərəkətləri İran və onun müttəfiqlərinə aydın mesaj verir. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu da bu məqamı vurğulayıb.
Analitiklər hesab edir ki, münaqişənin uzunmüddətli həlli yalnız bütün əsas problemlərin tam tənzimlənməsindən sonra mümkün ola bilər.
Şərqşünas-İsrail mütəxəssisi Sergey Melkonyan isə qeyd edir ki, bu atəşkəs razılaşması uzunmüddətli sülh üçün kifayət qədər əsaslar yaratmır.
Onun sözlərinə görə, üç əsas məqam bu razılaşmanın müvəqqəti xarakter daşıdığını göstərir:
1.Razılaşma Hizbullahın tərksilahını nəzərdə tutmur. Bu səbəbdən Hizbullah, Cənubda olmasa da, Livanın digər bölgələrində mövqelərini gücləndirməyə davam edəcək.
2. Livan hökuməti və dövlət qurumları Hizbullahın silahlanmasının və potensial bərpasının qarşısını almalıdır. Ancaq Livan ordusunun potensialını nəzərə alsaq, bu vəzifənin uğurla icra ediləcəyini demək çətindir.
3. İsrail razılaşmanı o şərtlə imzalayıb ki, cənubda təhlükə gördükdə istədiyi vaxt hərbi əməliyyatlara başlamaqda sərbəst olacaq.
Bu səbəblərdən, Melkonyan hesab edir ki, bu razılaşma uzunmüddətli sülhə zəmanət vermir və münaqişənin tam həlli üçün daha geniş addımlar tələb olunur.
