Ruben Vardanyanın oğlu – David Vardanyan Fransada fəaliyyət göstərən AYPFM erməni radiosunun suallarını cavablandırıb.
Aşağıda müsahibənin bəzi ixtisarla tərcüməsi təqdim olunur.
Sual: – Bu saxta adlandırılan məhkəmə prosesinin başlanmasından əvvəl atanız Ruben Vardanyan cəsarətli addım ataraq hamımızın düşündüyünü bildirdi – bu məhkəmə prosesi tamamilə saxtadır, saxta sənədlərlə, reallıqla heç bir əlaqəsi olmayan protokolları imzalamaq məcburiyyəti ilə aparılır.
Həqiqətən, bu məhkəmədən nə gözləmək olar?
Cavab: – Freedom House, “Sərhədsiz Həkimlər” kimi təşkilatlar Azərbaycanı dünyanın ən qeyri-azad ölkələrindən biri kimi tanıyıblar. Buna görə də bu “məhkəmə” ilə bağlı böyük ümidlərimiz yoxdur.
Məsələn, ötən ay atam sənədləri yalnız Azərbaycan dilində alıb və ona 20 mindən çox səhifədən ibarət işlə tanış olmaq üçün cəmi üç həftə vaxt verilib.
Üstəlik, bu da Azərbaycan hökumətinin təyin etdiyi tərcüməçi vasitəsilə olub. Digərlərinin vəziyyətindən xəbərim yoxdur, bizə məlumdur ki, atamın işi digərlərindən ayrı araşdırılır, amma düşünürəm ki, onların vəziyyəti də eynidir.
Azərbaycan hətta öz vətəndaşları üçün azad ölkə deyil, ermənilər üçün isə heç vaxt azad ola bilməz.
Sual: – Buna baxmayaraq, atanızın qətiyyətli olduğunu hiss edirik. O, mövqeyini qorumaq, Artsaxda baş verənlər barədə danışmaq, Artsax xalqını müdafiə etmək istəyir. Sizcə, o, bu məhkəməni bir platforma kimi istifadə edəcəkmi?
Cavab: – İşgəncələrə, Bakıda ona qarşı yönəlmiş bütün şəxsi təhdidlərə baxmayaraq, o bizə bildirdi ki, Artsax xalqının hüquqları onun üçün çox vacibdir. O, qətiyyətlidir, sarsılmazdır və bütün təhlükələrə baxmayaraq, həqiqəti söyləmək istədiyini deyir.
Yanvarın 17-də – məhkəmənin birinci günündə o, Azərbaycan məhkəməsinə müraciət edərək münaqişədə həlak olan bütün qurbanların – milliyyətindən asılı olmayaraq – xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad etməyi təklif etdi.
O, bu vəziyyətə, həm özü, həm də digər ermənilərə qarşı edilən bütün ədalətsizliklərə baxmayaraq, demək istəyir ki, yeganə seçimimiz müharibəsiz bir dünyada yaşamaq, bir-birimizlə danışıqlar aparmaq və bir-birimizi qarşılıqlı şəkildə anlamaqdır.
Sual: – Bu məhkəmənin qərəzli olacağı aydındır və hökm əvvəlcədən şübhə doğurmur, çünki Azərbaycan Artsaxdan qisas almaq istəyir. Ancaq xüsusilə Fransadan və ya Avropadan bu hərbi əsirlərin azad olunmasına nail olmaq üçün nə gözləmək olar?
Cavab: – Düzgün qeyd etdiniz ki, bu məhkəmə adi, açıq məhkəmə prosesi deyil. Azərbaycanda ədalət sistemi mövcud deyil. Məhz buna görə də erməni hərbi əsirlərin yeganə müdafiəsi beynəlxalq ictimaiyyətin və demokratik ölkələrin hökumətlərinin hərəkətləri ola bilər.
Məsələn, atam mənə bildirib ki, onun vəkili müdafiəsini lazımi səviyyədə hazırlaya bilmir. Buna görə də Azərbaycandan tələb edilməlidir ki, əgər məhkəmə açıqdırsa, onda fransız, ingilis, amerikalı jurnalistlər də Azərbaycana gedə bilməli, həmin iclaslarda iştirak etməli və orada həqiqətən nələrin baş verdiyini eşidə bilməlidirlər.
Çünki elan olunmuş “açıq məhkəmə”yə baxmayaraq, yalnız Azərbaycan dövlət mediası prosesdə iştirak edir.
İkincisi, Fransa hökumətinə çağırış etmək olar ki, Azərbaycanın bu ədalətsizlikləri haqqında daha çox danışsın və Avropa İttifaqına təzyiq göstərsin ki, Azərbaycanla bütün müqavilələri dayandırsın.
Bu, təkcə Ermənistan və Azərbaycan arasındakı məsələ deyil, həm də Azərbaycanın öz vətəndaşlarına münasibəti ilə bağlıdır. Azərbaycanda 300-dən çox siyasi məhbus var və əgər beynəlxalq ictimaiyyət Azərbaycan hökumətinə erməni hərbi əsirlərlə bu cür davranmağa icazə verirsə, əminəm ki, bu ölkə Ermənistana qarşı, öz vətəndaşlarına, fransız və avropalı turistlərə qarşı daha da irəli gedəcək.
Sual: – Azərbaycan bildirir ki, Fransa artıq Ermənistanın yanındadır. Fransadan başqa, Azərbaycanın və İlham Əliyevin üzərinə kim təzyiq göstərə bilər? Məsələn, ABŞ-ın yeni Prezidenti Donald Trampdan nəsə gözləyirsinizmi? Onun müdaxiləsi hansısa dəyişikliyə səbəb ola bilərmi?
Cavab: – Biz ABŞ-ın keçmiş Prezidentindən soyqırımla bağlı böyük gözləntilərimiz var idi. O, ermənilərə çox şey vəd etmişdi, lakin çox şey etmədi.
Bunlar yalnız sözlər idi və ardınca hər hansı bir real addım atılmadı. İndi isə biz ABŞ-ın yeni administrasiyası ilə bağlı ümidliyik.
Donald Tramp yazmışdı ki, o, Dağlıq Qarabağın xristianlarının hüquqlarını müdafiə edəcək və biz gördük ki, yeni administrasiyada Ermənistanın və erməni xalqının dostlarından bəziləri yer alıb.
Mən bilirəm ki, insan haqları, xüsusilə xristianların hüquqları onlar üçün çox vacibdir. Buna görə də ümid edirik ki, bu administrasiya və prezident Tramp erməni hərbi əsirlərə bu məsələdə kömək edə bilər.
Sual: – Əgər hökm əlverişli olmasa – əslində, bunun əlverişli olma ehtimalı çox azdır – hərbi əsirlərin azad edilməsi məsələsini beynəlxalq məhkəmələr səviyyəsində qaldırmaq üçün beynəlxalq hüquq institutlarına müraciət etməyi planlaşdırırsınızmı?
Cavab: – Hazırda yeganə deyə biləcəyim odur ki, biz Azərbaycanın ermənilərin hüquqlarına hörmət etməsinə nail olmaq üçün işləməyə davam edəcəyik.
Bu, çox vacibdir. Lakin beynəlxalq siyasi dəstək olmadan bu addımlar təsirli ola bilməz.
