Azərbaycan parlamentinin nümayəndələri erməni həmkarı ilə sülh gündəminə aid məsələləri müzakirə etməyə hazır deyil. Yerevan Bakıdan yeni bir imtina cavabı aldı — bu barədə Ermənistan parlamentinin Xarici Əlaqələr Daimi Komitəsinin sədri məlumat yayıb.
O, azərbaycanlı həmkarına müraciət edərək Ermənistan-Azərbaycan sərhədində parlament komitələrinin görüşünün təşkilini təklif etmişdi.
Azərbaycan tərəfi Ermənistan parlamentinin Xarici Əlaqələr Daimi Komitəsinin sədri Sarkis Xandanyanı “populist”adlandırıb, çünki o, Ermənistan-Azərbaycan sərhədində sülh sazişi ətrafında fikir mübadiləsi məqsədi ilə komitələrin görüşünün keçirilməsini təklif etmişdi.
Xandanyan Azərbaycan Milli Məclisinin Xarici Əlaqələr Komitəsinin sədri Samad Seyidova 20 martda— sülh sənədinin tam razılaşdırıldığı elanından yeddi gün sonra rəsmi məktub göndərmişdi.
Millət vəkili düşünürdü ki, sülh istiqamətində addım atan tərəflər üçün bu əlaqə faydalı olardı.
“Sülh müqaviləsinin mətni razılaşdırılıb və artıq imzalanma yeri, vaxtı və sonrakı proseslər, o cümlədən parlamentlərdə təsdiq prosesi ilə bağlı danışıqlar aparılmalıdır.
Mən bu və digər məsələləri Azərbaycan parlamentarları ilə müzakirə etməyi zəruri hesab etdim, çünki nəhayət, bir-birimizlə danışmağa başlamalıyıq” — deyə Xandanyan qeyd edib.
Azərbaycanın ictimai rədd cavabı və etiketləməsi ilə bağlı Xandanyan bildirib ki, əgər sülh təbliği populizmdirsə, o, bu etiketi qürurla qəbul edir və təklifi masada qoyur.
Millət vəkili parlamentaralararası səviyyədə etimadın möhkəmləndirilməsi tədbirlərində iştirak etməyə hazırlığını bildirir — regionda sülh və sabitlik yaratmaq üçün.
Xandanyan hesab edir ki, belə təşəbbüs rəsmi İrəvan və Bakının addımlarını tamamlaya və regional sabitliyə kömək edə bilər.
Lakin 13 martdan etibarən Azərbaycan vəziyyəti kəskinləşdirməyə çalışır. Bu taktika sənədin tam razılaşdırıldığı elanından sonra gəlir.
Son dövrdə demək olar hər gün, bəzən gündə bir neçə dəfə Ermənistanın Müdafiə nazirliyi Azərbaycanın erməni tərəfinin atəşkəs rejimini pozduğu barədə yalan məlumatlarını təkzib etməli olur.
Faktlar isə başqa vəziyyəti göstərir. 31 martda Azərbaycan Silahlı qüvvələrinin bölmələri tərəfindən açılan atəş nəticəsində Syünik əyalətinin Xndzoresk yaşayış məntəqəsində yaşayış binası zədələnib.
Sərhəd vəziyyəti və mümkün eskalasiya barədə danışarkən Ermənistanın Müdafiə nazirinin müavini Arman Sarkisyan qeyd edib:
“Məlumat verilib, xahiş edirəm bununla məhdudlaşasınız. Biz heç nəyi gizlətmirik, bu bir mənalıdır”.
Ermənistan Respublikasının Müdafiə nazirliyi təsdiq edir ki, ölkənin Baş naziri aparatının mövqeyinə uyğun olaraq Azərbaycanın Müdafiə nazirliyinin bəyanatını əsaslandıran faktları (onların Ermənistana ötürülməsi şərtilə) araşdırmağa hazırdır.
Eyni zamanda azərbaycanlı tərəfi Xndzoresk yaşayış məntəqəsinin bombalanması faktını araşdırmağa və ictimai izahat verməyə çağırır. Nazirlik təklifinə cavab almamışdır.
Xatırladaq ki, Ermənistan Respublikasının baş nazirinin aparatı atəşkəs rejiminin pozuntuları və/və ya bu barədə məlumatların araşdırılması üçün Ermənistan-Azərbaycan birgə mexanizminin yaradılmasını təklif etmişdi, lakin Azərbaycan bu günə qədər cavab verməyib.
Təhlilçilər Azərbaycanın hərəkətlərinin əsasında müxtəlif məqsədlər görür. Ən çox ehtimal olunan iki amil Ermənistana təzyiq (ön şərtləri həyata keçirmək üçün) və Sülh müqaviləsinin mətninə aid etirazlardır.
APRİ Armeniya-nın tədqiqatçısı, hərbi ekspert Leonid Nersisyan deyir:
“Problem ondadır ki, Azərbaycan, mənim fikrimcə, bu sənədi imzalamaq istəmir və bunu etməmək üçün ya eskalasiya, ya da sərhəddə daha qeyri-sabit vəziyyət yaratmalıdır.
Onlar bunu çox aktiv şəkildə edirlər. Məncə, müəyyən məhdudlaşdırıcı amillər var: ABŞ-ın, İranın, AB-nin müşahidə missiyasının təzyiqləri.
Rusiyanın mövqeyi və kimin tərəfində olduğu barədə müxtəlif fikirlər var, amma bütün bu amillər mövcuddur və ən azı bir il ərzində işləyib. Bu ilin necə olacağı isə bir çox faktorlardan asılıdır”.
Fransanın “Le Figaro” jurnalının baş redaktor müavini Jan-Kristof Büsson Azərbaycanın fəaliyyət üsuluna istinad edib.
Onun fikrincə, Azərbaycan Qarabağda tətbiq etdiyi senarini təkrarlayır.
Büsson yazır:
“Sülh istədiklərini iddia edərək və Ermənistanın bunu istəmədiyini iddia edərək azərbaycanlılar Syünikin sərhəd kəndlərinin sakinlərini qorxutmağa davam edir, elə onları qovmazdan əvvəl Qarabağ ermənilərinə etdikləri kimi….”
