ABŞ-nin Ermənistandan idxal olunan mallara 10% gömrük rüsumu tətbiq etməsinin ölkənin iqtisadiyyatına əhəmiyyətli təsir göstərməyəcəyi bildirilib.
İqtisadçı Ağasi Tavadyan jurnalistə verdiyi müsahibədə qeyd edib ki, Ermənistanın ABŞ-yə ixracat həcmi ölkənin iqtisadiyyatı üçün kritik təsir yaratmaq üçün çox kiçikdir.
Bunun əvəzinə, bu vəziyyətin EAİT (Avrasiya İqtisadi Birliyi) ölkələri ilə iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsinə səbəb ola biləcəyi vurğulanıb, çünki Ermənistan bu ölkələrlə gömrüksüz ticarət aparır.
Ermənistan-ABŞ ticarət balansının əsas göstəriciləri
ABŞ-yə ixracat: Ermənistanın ABŞ-yə ixracatı ölkənin ümumi xarici ticarətində əhəmiyyətli paya malik deyil. 2020-ci ilədək bu rəqəm təxminən 50 milyon dollar olub.
Növbəti iki ildəsə artaraq 80 milyon dollara çatıb, lakin 2023-2024-cü illərdə təxminən 40 milyon dollara yarıya qədər azalıb.
İxracatın tərkibi: ABŞ-yə ixrac olunan malların təxminən 20%-i qızıl və almazlara, 15%-i isə alkollu və alkolsuz içkilərə aidir.
Tərəvəz konservləri və süd məhsulları daha az həcmdə ixrac edilir. İqtisadçı qeyd edib ki, ixrac olunan malların həm həcmi, həm də çeşidi məhduddur, bu da ABŞ bazarlarında bu məhsulların digər ölkələrin məhsulları ilə asanlıqla əvəz edilə biləcəyi deməkdir.
Ümumi ixracatdakı pay: 2021-ci ildə Ermənistanın ümumi ixracatının cəmi 2,5%-i ABŞ-yə yönəlmişdir. Lakin son dövrdə yenidən ixracatın (re-eksportun) kəskin artımı qeydə alınıb ki, bu da hazırda ölkənin ixracatının təxminən 75%-ni təşkil edir.
Ağasi Tavadyanın sözlərinə görə, “Bu faktoru nəzərə alsaq, Ermənistanın xalis ixracatının yalnız 1,5-2%-i ABŞ-a gedir”
ABŞ-dən idxal:
2021-ci ilədək ABŞ-dən idxalat təxminən 100 milyon dollar olaraq ixracatdan 20-60% çox idi. 2023-cü ildə bu rəqəm kəskin şəkildə artaraq 550 milyon dollara çatıb.
Bu artım əsasən Şimali Amerikadan avtomobil re-eksportunun artması ilə bağlı idi: Ermənistan ABŞ-dən idxal etdiyi avtomobilləri Rusiyaya yenidən ixrac edirdi.
Lakin 2023-cü ildə Rusiya hökuməti bir şəxsin bir ildə yalnız bir avtomobil idxal edib satmasına icazə verən qərar qəbul etdi. Gürcüstan da Ermənistandan avtomobil ixracatına gömrük rüsumu tətbiq etdi.
Nəticədə, Ermənistanın avtomobil re-eksportu məhdudlaşdı və ABŞ-dən idxal həcmi kəskin şəkildə azaldı.
ABŞ-nin gömrük siyasəti və beynəlxalq təsirləri
Ağasi Tavadyan qeyd edir ki, ABŞ öz iqtisadiyyatından çox asılı olan Avropa İttifaqına (AB) ağır zərbə endirir. ABŞ-nin gömrük rüsumları müəyyən məntiqlə tətbiq olunur: məsələn, AB ABŞ məhsullarına orta hesabla 39% rüsum tətbiq edirdi.
İndi AB ölkələri ABŞ-yə mallarını 20% rüsumla ixrac edəcək. Vyetnam ABŞ məhsullarına 95% rüsum tətbiq edib, ABŞ isə cavab olaraq 42% rüsum elan edib.
10% ən aşağı rüsum həddi Ermənistan kimi ölkələrə aid edilir.
Dünya iqtisadiyyatında dəyişikliklər:
Tavadyan ABŞ-nin siyasətinin qlobalist yanaşmalardan uzaqlaşaraq regional “çoxqütblü” sistemə keçidini qeyd edir:
“ABŞ indi Grenlandiya, Panama və Kanada kimi yaxın regionlara daha çox diqqət yetirir.
Bu, Dünya Ticarət Təşkilatının rolunun zəifləməsinə və milli meyllərin güclənməsinə səbəb olacaq. Dünya artıq birqütblü deyil, çoxqütblüdür”.
Ermənistana təsiri:
ABŞ-a ixracatın az olması səbəbindən Ermənistanın iqtisadiyyatı əhəmiyyətli zərər görməyəcək. Bunun əvəzinə, ABŞ-nin tətbiq etdiyi 10% gömrük rüsumu Ermənistan iqtisadiyyatına ciddi zərər vurmayacaq
ABŞ-nin Ermənistandan idxal olunan mallara 10% gömrük rüsumu tətbiq etməsinin ölkənin iqtisadiyyatına əhəmiyyətli təsir göstərməyəcəyi bildirilib. İqtisadçı Ağasi Tavadyan “Armenpress”ə verdiyi müsahibədə qeyd edib ki, Ermənistanın ABŞ-yə ixracat həcmi ölkənin iqtisadiyyatı üçün kritik təsir yaratmaq üçün çox kiçikdir.
Bunun əvəzinə, bu vəziyyətin EAİT (Avrasiya İqtisadi Birliyi) ölkələri ilə iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsinə səbəb ola biləcəyi vurğulanıb, çünki Ermənistan bu ölkələrlə gömrüksüz ticarət aparır.
Ermənistan-ABŞ ticarət balansının əsas göstəriciləri
ABŞ-yə ixracat: Ermənistanın ABŞ-yə ixracatı ölkənin ümumi xarici ticarətində əhəmiyyətli paya malik deyil. 2020-ci ilədək bu rəqəm təxminən 50 milyon dollar olub.
Növbəti iki ildə artaraq 80 milyon dollara çatıb, lakin 2023-2024-cü illərdə təxminən 40 milyon dollara yarıya qədər azalıb.
İxracatın tərkibi: ABŞ-yə ixrac olunan malların təxminən 20%-i qızıl və almazlara, 15%-i isə alkollu və alkolsuz içkilərə aidir. Tərəvəz konservləri və süd məhsulları daha az həcmdə ixrac edilir.
İqtisadçı qeyd edib ki, ixrac olunan malların həm həcmi, həm də çeşidi məhduddur, bu da ABŞ bazarlarında bu məhsulların digər ölkələrin məhsulları ilə asanlıqla əvəz edilə biləcəyi deməkdir.
Ümumi ixracatdakı pay: 2021-ci ildə Ermənistanın ümumi ixracatının cəmi 2,5%-i ABŞ-yə yönəlmişdir.
Lakin son dövrdə yenidən ixracatın (re-eksportun) kəskin artımı qeydə alınıb ki, bu da hazırda ölkənin ixracatının təxminən 75%-ni təşkil edir. Ağasi Tavadyanın sözlərinə görə, “Bu faktoru nəzərə alsaq, Ermənistanın xalis ixracatının yalnız 1,5-2%-i ABŞ-yə gedir”.
ABŞ-dən idxalat:
2021-ci ilədək ABŞ-dən idxalat təxminən 100 milyon dollar olaraq ixracatdan 20-60% çox idi. 2023-cü ildə bu rəqəm kəskin şəkildə artaraq 550 milyon dollara çatıb.
Bu artım əsasən Şimali Amerikadan avtomobil re-eksportunun artması ilə bağlı idi: Ermənistan ABŞ-dən idxal etdiyi avtomobilləri Rusiyaya yenidən ixrac edirdi.
Lakin 2023-cü ildə Rusiya hökuməti bir şəxsin bir ildə yalnız bir avtomobil idxal edib satmasına icazə verən qərar qəbul etdi.
Gürcüstan da Ermənistandan avtomobil ixracatına gömrük rüsumu tətbiq etdi.
Nəticədə, Ermənistanın avtomobil re-eksportu məhdudlaşdı və ABŞ-dən idxal həcmi kəskin şəkildə azaldı.
ABŞ-nin gömrük siyasəti və beynəlxalq təsirləri
Ağasi Tavadyan qeyd edir ki, ABŞ öz iqtisadiyyatından çox asılı olan Avropa İttifaqına (AB) ağır zərbə endirir.
ABŞ-nin gömrük rüsumları müəyyən məntiqlə tətbiq olunur: məsələn, AB ABŞ məhsullarına orta hesabla 39% rüsum tətbiq edirdi.
İndi AB ölkələri ABŞ-yə mallarını 20% rüsumla ixrac edəcək. Vyetnam ABŞ məhsullarına 95% rüsum tətbiq edib, ABŞ isə cavab olaraq 42% rüsum elan edib. 10% ən aşağı rüsum həddi Ermənistan kimi ölkələrə aid edilir.
Dünya iqtisadiyyatında dəyişikliklər:
Tavadyan ABŞ-nin siyasətinin qlobalist yanaşmalardan uzaqlaşaraq regional “çoxqütblü” sistemə keçidini qeyd edir: “ABŞ indi Grenlandiya, Panama və Kanada kimi yaxın regionlara daha çox diqqət yetirir.
Bu, Dünya Ticarət Təşkilatının rolunun zəifləməsinə və milli meyllərin güclənməsinə səbəb olacaq. Dünya artıq birqütblü deyil, çoxqütblüdür”.
Ermənistana təsiri:
ABŞ-yə ixracatın az olması səbəbindən Ermənistanın iqtisadiyyatı əhəmiyyətli zərər görməyəcək. Bunun əvəzinə, Avrasiya İqtisadi Birliyi ölkələri ilə əlaqələrin dərinləşməsi stimullaşacaq.
Son 5 ildə Ermənistanın Avrasiya İqtisadi Birliyi ölkələrinə ixracatı 5 dəfə artıb, AB-yə isə təxminən 10% azalıb. Tavadyan digər ölkələrlə ticarətin coğrafiyasının genişlənməsini də vacib hesab edir.EAİT ölkələri ilə əlaqələrin dərinləşməsi stimullaşacaq. Son 5 ildə Ermənistanın Avrasiya İqtisadi Birliyi ölkələrinə ixracatı 5 dəfə artıb, AB-yə isə təxminən 10% azalıb. Tavadyan digər ölkələrlə ticarətin coğrafiyasının genişlənməsini də vacib hesab edir.
