Rusiya sanksiyalardan yan keçməkdə və Gürcüstan ərazisindən ağır xarici tikinti texnikası: buldozerlər, ekskavatorlar, qreyderlər, traktorlar, kranlar və qar təmizləyici avtomobilləri almağa davam edir.
Ölkənin özü tikinti və ya ağır texnika istehsal etmir, lakin Gürcüstanın “iFact” jurnalının araşdırması göstərdiyi kimi, Gürcüstan vasitəsilə təchizat Qərb ölkələrindən həyata keçirilir.
Jurnalistlər Volza, ImportGenius və ComtradePlus beynəlxalq ticarət platformalarının məlumatlarını, həmçinin Gürcüstan, Ermənistan, Özbəkistan və Qırğızıstan üzrə statistik məlumatları öyrəniblər.
Rusiyaya avadanlıq tədarük zənciri Ukraynadakı müharibədən sonra quruldu. 2022-ci ildən 2025-ci ilin aprelinə qədər Gürcüstandan Ermənistan, Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələrinə 2403 ağır texnika ixrac edilib.
Jurnalistlər Gürcüstandan gətirilən avadanlıqları misal gətirirlər: İtaliyadan New Holland, Almaniyadan Klaas, Kajik və ABŞ-dan Case. Müqayisə üçün qeyd edək ki, müharibədən üç il əvvəl, 2019-cu ildən 2021-ci ilə qədər cəmi minə yaxın belə maşın var idi.
Avadanlıqlar rəsmi olaraq Gürcüstandan üçüncü ölkələrə ixrac edilir, lakin onlara çatmır və Rusiyada bitir. Belə ki, Geostatın məlumatına görə, 2022-ci ildən 2025-ci ilin martına qədər Gürcüstandan Ermənistana 339 traktor və 820 ekskavator və buldozer olmaqla 1245 ağır texnikanın göndərildiyi iddia edilir.
Lakin Ermənistanın öz statistikasına görə, belə təchizat olmayıb. Eyni zamanda, Ermənistan və Rusiya arasında ağır texnika ticarəti kəskin artıb:
təkcə 2023-cü ildə həcmlər 2021-ci illə müqayisədə 274,4 min%, 2024-cü ildə isə 6,5 min% artıb. Oxşar vəziyyət Qırğızıstana çatdırılma ilə bağlıdır. 2024-cü ildə Gürcüstanın statistikasına görə, ora 63 ədəd texnika ixrac edilib. Lakin Qırğızıstan tərəfi cəmi 6-nın alındığını təsdiqləyir.
Bəzi gürcü şirkətləri dolayı təchizat sxeminə əl atırlar. Beləliklə, 2024-cü ilin mart ayından iyun ayına qədər “Basmotors” Rusiyanın “RusKon Spetstekhnika” şirkətinə dəyəri 1 milyon dollar olan 10 ekskavator-yükləyici göndərib.
Sənədlərə əsasən, səkkiz maşın Batumidən, daha ikisi isə Tbilisidən göndərilib. Nəticədə, bütün avadanlıq Sankt-Peterburqda başa çatdı. Gürcüstanın rəsmi statistikasında ixrac yalnız iki vahid üçün qeydə alınır.
Qalanları, ehtimal ki, Ermənistan və Özbəkistana gediblər. Lakin bu ölkələrin statistikasında belə tədarüklər də yoxdur.
Digər tədarük marşrutu Türkiyə-Gürcüstan-Vladiqafqaz dəhlizidir. Volzanın sözlərinə görə, 2024-cü il oktyabrın 17-dən 30-dək 80 CASE ekskavatoru Sarpi vasitəsilə Gürcüstana daxil olub, sonra isə Lars vasitəsilə Rusiyaya gedib.
Qəbul edən Rusiyanın Higer Bus Rus şirkəti olub. Təchizat ikisi Türkiyə şirkəti olmaqla üç təchizatçı tərəfindən həyata keçirilib.
