Parlamentin növbəti seçkilərinə düz bir il qalıb – bu barədə xatırlatma və hesablamanı Ermənistan Parlamentin sədri Alen Simonyan öz Telegram kanalında qeyd edib.
Simonyanın sözlərinə görə, növbəti ümumrespublika seçkiləri gələn il iyunun 7-də keçiriləcək. Parlament sədri bunu o kontekstdə vurğulayıb ki, parlamentdəki “Pativ unem” fraksiyası baş nazirliyə namizəd irəli sürərək impiçment prosesini başladıb. Amma əslində baş nazirə etimadsızlıq ifadə etmək təkcə siyasi addım deyil.
Bu, həm də hüquqi prosedurları nəzərdə tutur ki, bunları müxalifət üçün aşmaq asan deyil və əslində onların arasında fikir ayrılıqlarının səbəbinə çevrilir.
Müxalifət düşərgəsindən baş nazirliyə bir anda iki namizəd irəli sürülüb. “KP” partiyasından çıxarılmış deputatlar Hovik Ağazaryan və Hakob Aslanyan, indi müstəqil deputat statusunda olanlar, iki həftə əvvəl “Lusavor Hayastan” partiyasının sədri Edmon Marukyanı Baş nazirliyə namizəd göstəriblər və müxalifətə onun ətrafında birləşməyi təklif ediblər.
Buna baxmayaraq, “Şərəfim var” fraksiyası, təxminən bir ay davam edən namizəd irəli sürməmək siyasətindən sonra və “Ermənistan” fraksiyasının təklifini gözlədikdən sonra, Masis şəhərinin hazırkı meri David Hambardzumyanı baş nazirliyə namizəd göstərmək qərarına gəlib.
Bu prosesdə bir neçə sual yaranır və birincisi budur ki, parlament müxalifətinin səsləri qanunverici orqanda impiçment başlatmaq üçün kifayət edəcəkmi?
Müxalifət üçün hüquqi çıxılmaz vəziyyət. Hüquqi prosedur belədir:
Deputatların 1/3-i – yəni 36 deputat – Baş nazirə etimadsızlıq göstərilməsi haqqında Parlament qərar layihəsini təqdim etməlidir və burada yeni Baş nazir namizədi də göstərilir.
Baş nazirə etimadsızlıq məsələsi 48-72 saat sonra Parlamentin növbəti iclasında, əgər bu müddətdə iclas yoxdursa, təcili xüsusi iclasda müzakirə olunur.
Layihə təqdim edildikdən 48-72 saat sonra səsverməyə çıxarılır. Qərar adbaad səsvermə ilə, deputatların ümumi sayının əksəriyyəti – 54 səs – ilə qəbul edilir.
Layihə qəbul edilməzsə, məsələ bağlanmış sayılır və altı aydan tez bu cür layihə yenidən təqdim oluna bilməz.
Parlament müxalifəti prosesin ilk mərhələsində belə, yəni layihəni dövriyyəyə buraxmaq üçün 36 imzanı toplamaq məsələsində çətinlik çəkir.
“Pativ unem” fraksiyasının 6 və “Ermənistan” fraksiyasının 28 vəd edilmiş imzası bu problemi həll etmir. “KP” partiyası isə öz sıralarının sarsılmaz olduğunu bildirir.
Müstəqil deputatların qərarı isə hələ məlum deyil. Beləliklə, impiçmentin “taleyi” nəzəri olaraq onların əlindədir.
Hazırda belə bir mənzərə yaranıb: Parlamentdə 4 müstəqil deputatdan ikisi Baş nazirliyə öz namizədini irəli sürüb və bunu hüquqi prosedura uyğun rəsmiləşdirib.
İmpiçment barədə danışıq artıq bir aydır davam edir, amma “Pativ unem” və “Hayastan” fraksiyaları ortaq qərara gələ bilməyiblər. Bu şəraitdə “KP”dan çıxarılmış və müstəqil status almış Hovik Ağazaryan və Hakob Aslanyan Edmon Marukyanın namizədliyini ən yaxşı seçim hesab edirlər.
Müxalifət isə bu namizədə dəstək verməyə tələsmir. Marukyan həm müxalifət, həm də jurnalistlərdən narazılığını gizlətmir.
Ağazaryan isə bildirir ki, “Şərəfim var” fraksiyasının namizədinə dəstək verməyəcəklər, çünki öz namizədləri var və paralel proses aparacaqlar. Onların fikrincə, baş nazir hökumətin təsdiqlənmiş beşillik proqramından kənara çıxıb.
“Hayastan” və “Pativ unem” fraksiyalarının “mübahisəsi”
Müxalifət fraksiyaları impiçment prosesinin məqsədəuyğunluğu barədə bir ay mübahisə etdikdən sonra yeni mərhələyə keçiblər. “Pativ unem” fraksiyası indiki anı impiçment üçün doğru zaman hesab edir və hətta namizəd irəli sürməkdən imtina etməyə hazır idi ki, birgə proses başlasın.
Amma “Hayastan” fraksiyası addım atmadığı üçün öz təşəbbüslərini irəli sürüb və Masis şəhərinin merini namizəd seçiblər.
“Hayastan” fraksiyasının rəhbəri Seyran Ohanyan bildirib ki, 28 deputatın imzasını təmin etməyə hazırdırlar və bu prosesin siyasi məsuliyyətini də üzərlərinə götürürlər.
Amma “Hayastan” fraksiyasında impiçmentin perspektivinə fərqli baxılır. Artur Xaçatryanın fikrincə, təşəbbüsü parlamentdə dövriyyəyə buraxmaq mümkün olsa belə, qəbul edilməsi ilə bağlı ciddi problemlər var.
Onun hesablamasına görə, “Pativ unem” 6, “Hayastan” 28 – cəmi 34 səs edir. 20 səs çatmır ki, bunun üçün 16-20 “KP” partiyasının deputatı namizədin lehinə səs verməlidir.
O, bunun real olmadığını düşünür və proses uğursuz olarsa, yalnız Nikol Paşinyanın vəziyyəti yaxşılaşacaq.
Hakim partiyadan bildirirlər ki, Baş nazirə etimadsızlıq təşəbbüsü onları narahat etmir. Deputat Hasmik Hakobyan “Pativ unem” fraksiyasının namizədinin keçmişdə hakimiyyətə qarşı etirazların qarşısını almağa çalışdığını xatırladır və deyir ki, ən yaxşı namizəd olsa belə, impiçment prosesi baş tutmayacaq.
İcra hakimiyyətinin nümayəndəsi, Ərazi İdarəetmə və İnfrastruktur naziri David Xudatyan isə bildirib ki, hökumətə və baş nazirə etimadsızlıq üçün əsas yoxdur və impiçment prosesinin uğursuz olacağına əmindirlər.
Onlar 2026-cı il parlament seçkilərinə rahat hazırlaşırlar və qalib gələcəklərinə inanırlar.
Beləliklə, parlamentdə impiçment təşəbbüsünün hüquqi və siyasi reallıqları, müxalifət daxilində birliyin olmaması və hakim partiyanın mövqeyi bu prosesin uğur qazanmasını olduqca çətinləşdirir.
