Rusiya və Azərbaycan arasında siyasi münasibətlərin yenidən gərginləşməsi, Azərbaycan üçün neft-qaz sahəsində əhəmiyyətli iqtisadi nəticələr doğura bilər.
Bu sahədə Azərbaycan uzun illər Rusiya ilə sıx əməkdaşlıq edərək bu əməkdaşlıqdan əhəmiyyətli gəlirlər əldə etmişdir. Bununla bağlı məlumat “Sərhədsiz Ticarət” nəşrində dərc olunub.
Neft ixracatında asılılıq
Xüsusilə, Azərbaycan Rusiyanın “Urals” növü neftinin idxalından (2024-cü ildə 1,53 milyon ton) əhəmiyyətli qazanc əldə edir.
Bu neft daxili istehlak üçün istifadə olunur, beləliklə, “Azeri Light” premium növü neftin ixracı üçün əlavə həcm ayrılır.
2024-cü ildə Cənubi Avropada “Azeri Light” neftinin “Brent”ə nisbətən qiymət üstünlüyü hər çəllik üzrə 3,6 dollar təşkil edib,
“Urals” isə eyni şərtlərlə təxminən 10 dollar endirimlə satılıb. Beləliklə, Azərbaycan “Urals” neftinin hər çəlliyində 12-15 dollar qənaət edir.
İdxal olunan və ixrac edilən neftin qiymət fərqindən ümumi gəlir illik 150-200 milyon dollara çata bilər.
Polipropilen ixracatında Rusiyaya etibar
Bundan əlavə, 2024-cü ildə Rusiya, “SOCAR Polymer” zavodunun istehsal etdiyi polipropilenin yeganə alıcısına çevrilib.
Bu məhsul ilkin olaraq Türkiyə bazarı üçün nəzərdə tutulsa da, Türkiyə 2024-cü ildə Azərbaycandan polipropilen alımını dayandırıb.
Rusiya isə əksinə, idxal həcmini artırıb. 2024-cü ilin nəticələrinə görə, Azərbaycan Rusiyanın ümumi polipropilen idxalının 39%-ni təşkil edib (2021-ci ildə bu göstərici 34% idi).
Avropaya qaz tədarükü planları və Rusiyanın rolu
Azərbaycanın Avropa İttifaqına təbii qaz ixracatını artırmaq planları Rusiyanın iştirakı olmadan mümkün deyil.
Xatırladaq ki, 2024-cü ilin sonunda Azərbaycanın ümumi qaz ixracatı 25,2 milyard kub metr olub (illik artım — 5%), bunun 50%-i (12,9 milyard kub metr) AB ölkələrinə göndərilib (illik artım — 9%).
Bundan əlavə, 2022-ci ildə Azərbaycan və Avropa Komissiyası 2027-ci ilədək AB-yə qaz tədarükünün iki qat artırılmasını nəzərdə tutan memorandum imzalayıblar.
Lakin qaz ixracatının artırılması planları Azərbaycanda qaz hasilatının artım templərinə uyğun gəlmir.
Bu səbəbdən, 2027-2030-cu illərdə ölkənin ixrac öhdəliklərini və daxili qaz istehlakının artımını balanslaşdırmaq üçün illik 10-12 milyard kub metr qaz idxalına ehtiyac yarana bilər.
Bu zaman Rusiya ən real təchizatçı kimi qiymətləndirilib.
