Azərbaycan ekspertləri yenidən Yerevanda: ““Sülhün bəhrəsini dadmaq” və “Zəngəzur dəhlizi”
Topçubaşov adına Bakı Analitik Mərkəzinin direktoru Rusif Hüseynov son iki həftə ərzində ikinci dəfə Ermənistandadır. Keçən günlərində azərbaycanlı ekspert Yerevanda iki ölkənin vətəndaş cəmiyyətlərinin nümayəndələrinin qapalı görüşündə iştirak edib.
“Orbeli” analitik mərkəzinin dəvəti ilə Hüseynov həmçinin “Sülh quruculuğu və çoxşaxəli əməkdaşlıq” başlıqlı konfransda iştirak edir.
Jurnalistlər canlı yayımda azərbaycanlı siyasətşünasa suallar verərkən, onun Yerevanda özünü necə hiss etdiyini soruşurlar.
Hüseynov yarı-zarafat, yarı-ciddi cavab verib. Ekspert infrastrukturun blokadasının aradan qaldırılması və Ermənistan ərazisindən keçən yolun tikintisi və ya yenidən qurulması mövzusunda Bakının rəsmi yanaşmasını təkrar edir – o da Naxicevan əhalisinin də “sülhün meyvələrindən” yararlanmasına imkan yaradan maneəsiz yoldan istifadə etməsidir:
“Dörd onillik münaqişənin nəticələrindən zərər çəkmiş Naxicevan əhalisi də bu sülh vəziyyətinin, iki ölkə arasında sülhün dividendlərini görməyə layiqdir”.
“Azərbaycan ‘maneəsiz yol” deyəndə nəyi nəzərdə tutur?” sualına Hüseynovun həmkarı, beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert Zaur Şiriyev cavab verir:
“Bu prosesin təmin edilməsində Ermənistana kömək etmək ABŞ-ın məsuliyyətidir. Biz hələ bu danışıqlar mərhələsində bunun nə demək olduğunu təxmin edə və ya əmin ola bilmərik.
Yəni zaman keçəcək və praktikada maneəsiz əlaqənin nə demək olduğunu görəcəyik. Bu şəxsi yoxlamaların olmadığı elektron sistem, yoxsa başqa mexanizm olacaq?”.
Azərbaycanlı beynəlxalqçının sözlərinə görə, rəsmi Bakının “Zəngəzur dəhlizi” ifadəsi Vaşinqtonun üçtərəfli bəyannaməsindəki “Trump yolu” ifadəsinə ekvivalent deyil.
“Məncə, “Zəngəzur dəhlizi” Azərbaycan üçün daha geniş anlayışdır, TRIPP-ə aid deyil və belə qəbul edilməlidir. Bizim üçün bu mənfi çalarlara malik deyil. Ermənistansa görə bu məsələdə mənfi qavrayış var, Azərbaycanasa yox”.
Siyasətşünas təsdiq edir ki, Ermənistanda və digər ölkələrdə yayılan “Azərbaycanda siyasi-ictimai çoxçeşidlilik yoxdur” fikri reallığa uyğun gəlmir.
Azərbaycanda Ermənistanla sülh gündəmini hamı alqışlamır, Hüseynov ətraflı izah edir:
“Hər şey yuxarıdan aşağı işləmir. Hökumət ictimai rəyə qulaq asmalıdır. Sosial şəbəkələrdə, Facebook-da, YouTube-da müxtəlif şərhlər var, çoxları cəmiyyətlərin barışması faktından narazıdır, çünki çoxları üçün travmalar və yaralar hələ təzədir.
Bəli, Vaşinqton görüşü optimizm əks etdirdi. Bu mənada ölkələr arasında maraqlı dinamika var, amma biz də hərəkətlərimiz və bəyanatlarımızla cəmiyyətləri hazırlamalıyıq”.
Siyasətşünas, “Orbeli” mərkəzinin təhlilçisi Armen Petrosyanın sözlərinə görə, Ermənistan və Azərbaycan cəmiyyətlərinin sülh prosesinə reaksiyası müqayisə olunmazdır.
Ermənistanda rəsmi siyasət münasibətlərin tənzimlənməsinə, sərhədlərin açılmasına yönəlib, lakin cəmiyyətdə bu siyasəti tənqid edən təbəqələr var.
“Bizdə diskurs var və bu böyük ölçüdə bizim sistemimizlə – dövlət, cəmiyyət, hakimiyyət, vətəndaş cəmiyyəti, mətbuat və s. ilə əlaqədardır. Bizim sistemimiz tamamilə fərqlidir, onlarda isə başqadır”.
Azərbaycanın rəsmi nitqindən və həmin ölkənin ekspert ictimaiyyəti ilə rəsmi və qeyri-rəsmi əlaqələrdən aydın olur ki, Azərbaycan cəmiyyətini idarə etmək daha asandır.
Üstəlik, bunun sübutu odur ki, azərbaycanlı ekspertlər az qala Bakının rəsmi mövqeyini təkrar ediblər:
“Azərbaycan iştirakçılarının nitqlərinə diqqət yetirsəniz, onlar kifayət qədər konstruktiv, ölçülüdür və heç bir şəkildə təxribat xarakteri daşımır.
Yəni bu o deməkdir ki, aydın bir yönəlim və məqsəd var – bu konstruktivliyi əlaqələrdə təmin etmək, bu da onların bu forumda iştirakının faktiki nəticəsidir.
Və jurnalistlərimiz, cəmiyyətimiz özü də Ermənistanda azərbaycanlıların fikirləri ilə tanış olmaq imkanına malikdir”.
“Radiolur”un “Azərbaycan ekspertləri hökumətin tezislərini təkrar edirsə, belə müzakirələr təşkil etməyin məqsədi nədir?” sualına Petrosyan cavab verir ki, bu mərhələdə əsas gözlənti onların Yerevandan Bakıya konkret mesajlar aparmasıdır.
“Bu mesajlar həm cəmiyyətə, həm də hakimiyyətə çatdırılmağa çalışılacaq, çünki Ermənistandan gələn ekspert, hakimiyyətlə birbaşa əlaqəsi olsun ya olmasın, şərhləri ilə çıxış edir, fikrini irəli sürür, onu izləyən, təhlil edən və müəyyən proqnozlar verən strukturlar var”.
“Ermənistanın ekspert ictimaiyyəti azərbaycanlı ekspertlərə hansı mesajları ötürüb?” sualına Armen Petrosyan hazırda cavab vermək düzgün olmaz, deyir.
O, izah edir ki, iki ölkənin nümayəndələri qapalı müzakirə formatında bir-birinə, deyək ki, “ev tapşırıqları” veriblər və bunlar hətta iki ölkə üçün çox həssas mövzulara müsbət təsir göstərə bilər.
Ermənistanın Milli Şura katibi Armen Qriqoryan da Brüsseldə “Sülh kəsişməsi” konfransında yaxın gələcəkdə Ermənistanın vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinin Azərbaycana səfəri gözlənildiyini bildirib.
