Türkiyə parlamentinin keçmiş üzvü və ABŞ-da fəaliyyət göstərən erməni əsilli siyasi analitik Garo Paylan, 2026-cı ilin əvvəllərində Ermənistan-Türkiyə sərhədinin açılmasına dair optimist baxışını bildirib.
O, Yerevanda keçirilən “Orbeli” təhlil mərkəzinin təşkil etdiyi konfransda çıxış edərək qeyd edib ki, Türkiyə ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması üçün işləyir, baxmayaraq ki, özü Türkiyədə yaşamır.
Paylanın fikrincə, Türkiyə 2020-ci ildə Qarabağ müharibəsindən sonra Qafqazda öz nüfuzunu artırmaq istəyirdi, lakin bu plan reallaşmayıb.
Bunun əvəzinə Rusiya və digər regional güclər daha çox qazanc əldə ediblər. Nəticədə, Türkiyə rəhbərliyi anlayıb ki, yalnız sülh və açıq nəqliyyat dəhlizləri vasitəsilə öz maraqlarını qorumaq mümkündür.
O, qeyd edib ki, Türkiyə sərhədin açılmasına hazırdır, lakin bu proses ABŞ-nin “Trump dəhlizi” layihəsi ilə bağlı müzakirələrdən asılı ola bilər. Paylan 2026-cı ilin yanvarında müsbət dəyişikliklərin baş verəcəyinə ümid edir.
Türkiyənin “T24” xəbər portalının baş analitiçisi Barçın Yinanç isə bu mövzuda daha ehtiyatlı yanaşır. O, qeyd edir ki, sərhədin açılması ilk növbədə Türkiyənin milli maraqlarından irəli gəlir, lakin bunun nə vaxt baş verəcəyi tam aydın deyil.
Yinançın sözlərinə görə, Türkiyə və Ermənistan arasında sərhədin açılması təkcə siyasi deyil, həm də iqtisadi səbəblərə əsaslanır. Lakin Türkiyə-Azərbaycan arasındakı xüsusi münasibətlər bu prosesi ləngidə bilər.
O, həmçinin qeyd edir ki, Türkiyə cəmiyyəti hazırda daxili problemlərlə (iqtisadi böhran, yüksək inflyasiya, sosial çətinliklər) daha çox maraqlanır və xarici siyasət gündəmdə ikinci plana keçib.
“Türkiyədə insanlar münaqişələrdən yorulublar və sülh istəyirlər. Amma təəssüf ki, hər gün yeni problemlərlə üzləşirlər. Buna görə də Ermənistanla sərhədin açılması kimi məsələlər hazırda ictimaiyyətin əsas diqqət mərkəzində deyil”- deyərək Yinanç qeyd edib.
Həm Garo Paylan, həm də Barçın Yinanç Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin gələcəyinə optimist baxsalar da, bu prosesin sürəti və konkret tarix müəyyən deyil. Türkiyənin daxili və xarici siyasəti, eləcə də Azərbaycanla əlaqələri bu məsələdə həlledici rol oynayacaq.
Türk və azərbaycanlı ekspertlər Ermənistan-Türkiyə sərhədinin açılması və regional sülh barədə fikir mübadiləsi ediblər
Jurnalistlərin qeyd etdiyinə görə, türk cəmiyyəti Ermənistan-Türkiyə sərhədinin açılmasına müsbət yanaşır, lakin həddindən artıq optimizmə yol verməmək lazımdır.
Yekun sülh yalnız Ermənistan, Türkiyə və Azərbaycan hökumətlərinin siyasi iradəsindən asılıdır.
Daha əvvəl İrəvana gələn azərbaycanlı ekspertlər də oxşar fikirlər bildiriblər. Onlar qeyd ediblər ki, Vaşinqton sazişlərindən sonra Azərbaycan hökuməti və cəmiyyəti regional sülh və iqtisadi əməkdaşlıq baxımından konstruktiv mövqedədir.
“Azərbaycan rəsmi şəxsləri erməni toponimlərini niyə dəyişdirir?” sualına Azərbaycanlı siyasətşünas Rüfət Hüseynov cavab verib:
“Bu sualı Azərbaycan rəsmi nümayəndələrinə verməlisiniz. Lakin ekspert rəyi soruşursunuzsa, Vaşinqton Bəyannaməsini yadda salım – bu sənəd hər iki ölkənin ərazi bütövlüyünün və sərhədlərin toxunulmazlığının qarşılıqlı tanınmasına aiddir.”
Türk və azərbaycanlı ekspertlər 2 günlük forumda panel müzakirələrində iştirak edib, Ermənistanın siyasi rəhbərlərinə suallar veriblər.
16 ölkənin nümayəndələri iştirak edən konfransın ideyası avqustun 8-dən əvvəl, “Radiolur”la müsahibədə “Orbeli” analitik mərkəzinin eksperti Armen Petrosyan tərəfindən irəli sürülüb.
Əvvəlcə təhlükəsizlik mövzusuna üstünlük verilsə də, indi sülh proseslərinə diqqət artıb.
Avqustun ortalarından etibarən erməni təşkilatçılar forumun formatını dəyişib və ilk dəfə azərbaycanlı ekspertləri dəvət ediblər.
“Ən böyük maraq Azərbaycan tərəfindən göstərilib. Türkiyədən də çoxlu müraciət olub, lakin biz əvvəlcədən əməkdaşlıq etdiyimiz tərəflərə üstünlük verdik.
Bu, ilk dəfədir ki, regional blokadanın aradan qaldırılması bütün ölkələrin birbaşa iştirakı ilə müzakirə olunur. Nəticələr rəsmi danışıqlara və “Trump yolu” layihəsinin hazırlıq işlərinə birbaşa təsir edəcək”- deyərək Armen Petrosyan qeyd edir:
