Ermənistan Respublikası Xarici Kəşfiyyat Xidməti Ermənistan Respublikasının xarici riskləri haqqında 2026-cı il üçün illik hesabatı dərc edib.
Hesabatdan aşağıdakı hissə təqdim olunur:
Azərbaycan-Ermənistan: 2025-ci ildə davam etdirilən intensiv ikitərəfli yüksək səviyyəli danışıqların, həmçinin avqustun 8-də ABŞ Prezidenti Donald Trampın aktiv iştirakı ilə əldə edilmiş Vaşinqton Bəyannaməsinin və “Sülhün və dövlətlərarası münasibətlərin bərpası haqqında” Sazişinin əvvəlcədən imzalanmasının nəticəsi olaraq hərbi eskalasiya ehtimalı xeyri azalıb, sülh prosesinin ehtimalı isə artıb.
Qeyd olunan və onlara müşayiət edən proseslərlə məlumatların hərtərəfli təhlili nəticəsində 2026-cı ildə Ermənistanla Azərbaycan arasında hərbi-siyasi məqsədlə əlaqədar müxtəlif miqyaslı hərbi eskalasiyanı faktiki olaraq mümkünsüz hesab edirik.
Hərbi-siyasi məqsədlə əlaqədar olmayan belə yerli hərəkətlərin və ya hadisələrin də az ehtimal olduğunu düşünürük.
Azərbaycan-Ermənistan: 2026-cı ildə, böyük ehtimalla, sərhədin delimitasiyası və demarkasiyası prosesində, ikitərəfli ticarət-iqtisadi təşəbbüslərdə, cəmiyyətlərarası dialoqda, humanitar və digər məsələlərdə yeni irəliləyişlər qeydə alınacaq.
Regional infrastrukturun blokadasızlaşdırılması halında da, böyük ehtimalla, artıq başlamış proseslərdə irəliləyiş qeydə alınacaq, qonşularla Ermənistanın ikitərəfli əlaqələndirilməsi təşəbbüsləri isə regional daha əhatəli iqtisadi layihələrin gedişini stimullaşdıracaq.
Eyni zamanda isə, 2026-cı ildə bu əlaqələndirmə proseslərinə qarşı regionda öz nüfuzunu qorumaq və artırmaq məqsədi güdən dövlətlərin zərərli fəaliyyətləri riskləri genişlənəcək. Azərbaycanın və digər iştirakçıların Ermənistanın suverenliyini şübhə altına qoyan, əlaqələndirmə proqramlarının həyata keçirilməsinə mane olan zərərli nitq və anlayışların ardıcıl tətbiqi isə yalnız bu risklərin reallaşmasına kömək edəcək.
Xidmətin hərtərəfli təhlili göstərir ki, uzunmüddətli perspektivdə sülh quruculuğuna əhəmiyyətli dərəcədə mənfi təsir göstərən və riskli amil Azərbaycan tərəfindən dövlət səviyyəsində irəli sürülən, sözdə “Qərbi Azərbaycan” və “”ərbi azərbaycanlıların qayıtması” nitqi və onları müşayiət edən tədbirlərdir.
Xidmətin məlumatları göstərir ki, Azərbaycan Vaşinqton Bəyannaməsindən sonra bu təbliğatı nəinki azaltmayıb, hətta əhəmiyyətli dərəcədə aktivləşdirib ki, bu da regional sabitlik, təhlükəsizlik və uzunmüddətli sülh üçün əhəmiyyətli risklər yaradır.
2026-cı ildə Xidmətin prioritet vəzifələrindən biri Azərbaycan tərəfindən “Qərbi azərbaycanlıların qayıtması”nın təşviqi üzrə dövlət siyasətinin real məqsədinin nə olduğunu davamlı qiymətləndirmək olacaq. Xüsusilə də, Azərbaycanın bu mövzuları yeni milli ideologiya çevirərək münaqişəni hər hansı yeni formatda Ermənistanın ərazisinə köçürmək niyyətində olub-olmadığı, yoxsa sözdə “Qərbi azərbaycanlıların qayıtması”nın bu nitqi Azərbaycanın xarici siyasi danışıqlarının və xüsusilə də Qarabağ ermənilərinin qayıtması mövzusuna qarşı çıxmaq alətlərinin bir hissəsi olduğu qiymətləndirilməlidir.
Digər tərəfdən, Xidmətin müşahidələri göstərir ki, Azərbaycanın hərbi xərclərinin artımı davam edir. Bu məsələnin riskli qiymətləndirilməsinin əsasında təkcə sırf hərbi xərclərin artması deyil, həm də hərbi ayırmaların artım templərinin digər sahə ayırmalarının artım templərini əhəmiyyətli dərəcədə üstələməsi və bir çox hallarda görünüşdə digər sahələr hesabına həyata keçirilməsidir.
Azərbaycanın büdcəsində hərbi və digər sahələrin 2024-2026-cı illər üçün ayırmaları 2023-cü ilin eyni ayırmaları ilə müqayisə edilib.
Nəticədə 2026-cı il üçün hərbi ayırmalar təxminən 44% artıb, digər sahə ayırmaları isə cəmi 7,4% artıb. 2026-cı il üçün isə, qeyri-hərbi sahə ayırmalarında 2025-ci illə müqayisədə müəyyən azalma var, hərbi sahə ayırmaları isə 2026-cı il üçün artmağa davam edib.
Mətn factor.am-ə məxsusdur.
