Cənubi Qafqazda Ermənistan tədricən Avropa Birliyi üçün getdikcə daha vacib tərəfdaşa çevrilir və əgər islahatların bu tempi qorunarsa, qarşıdakı illərdə vizasız səyahət real perspektivdir.
AB həmçinin Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesini, o cümlədən regional kommunikasiya xətlərinin inkişafına sərmayələr yolu ilə dəstəkləməyə davam etməyə hazırdır ki, bu da Ermənistanın “Sülh qovşağı” təşəbbüsünə uyğundur.
Bunu martın 12-də Ermənistana səfər edən Avropa Komissiyasının daxili işlər və miqrasiya məsələləri üzrə komissarı Maqnus Brunner jurnalistə verdiyi eksklüziv müsahibəsində bildirib.
SUAL: – Cənab Brunner, son illərdə Ermənistan-Avropa Birliyi münasibətləri siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq və institusional islahatlar istiqamətlərində genişlənərək əhəmiyyətli dərəcədə sürətlənib.
AB-nin qonşuluq siyasəti çərçivəsində Ermənistanın rolunu necə qiymətləndirirsiniz? Demək olarmı ki, Ermənistan Cənubi Qafqazda Avropa İttifaqının getdikcə daha vacib tərəfdaşına çevrilir?
CAVAB: – Ermənistan Avropa Birliyi üçün çox vacib tərəfdaşdır və qeyd etmək ədalətlidir ki, münasibətlərimiz heç vaxt bu qədər yaxın olmayıb.
Son illərdə siyasi dialoqun və islahatlar prosesinin əhəmiyyətli dərəcədə irəlilədiyinin şahidi oluruq. Ermənistan-AB yeni strateji tərəfdaşlıq gündəliyinin qəbul edilməsi bu irəliləyişin sübutudur və bir çox sahələrdə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi üçün iddialı prioritetlər müəyyən edir.
Tərəfdaşlığımızın təməlində ümumi dəyərlər – demokratiya, hüququn aliliyi və azad və firavan gələcək qurmaq məqsədi dayanır. Bu kontekstdə Cənubi Qafqazda Ermənistan tədricən Avropa irliyi üçün getdikcə daha vacib tərəfdaşa çevrilir.
Bu, həmçinin Avropa Birliyinin 60-dan çox ölkə ilə vizasız səyahət sazişlərinin olması və Ermənistanın hazırda Aİ ilə viza liberallaşdırılması üzrə davam edən dialoq aparan yeganə ölkə olması faktında da əks olunur.
Bu, Ermənistanla tərəfdaşlığımızı gücləndirmək üçün Avropa İttifaqının qətiyyətindən xəbər verir.
SUAL: – Sizin Ermənistana səfəriniz region üçün həssas bir dövrdə davam edən təhlükəsizlik gərginliyi və Ermənistanın bilavasitə qonşuluğunda baş verən inkişaflar şəraitində baş tutur. Səfəriniz Avropa Birliyinin Ermənistanla əlaqələrinə və regionda sabitliyin təmin edilməsi öhdəliyinə dair hansı mesajı ötürür?
CAVAB: – Ermənistana ilk səfərimdir və əminəm ki, sonuncu da olmayacaq. Bu səfər 2026-cı ilin may ayına planlaşdırılan ilk Ermənistan-Aİ Zirvə görüşü ərəfəsində baş tutur. Bu, Avropa Birliyinin Ermənistanla əməkdaşlığı gücləndirmək əzmini vurğulayır və Cənubi Qafqazda sülhün, sabitliyin və regional əməkdaşlığın təşviqinə dair öhdəliyimizi bir daha təsdiqləyir.
Bunun mühüm tərkib hissələrindən biri Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh prosesində əldə edilən irəliləyişdir. Avropa İttifaqı bu səyləri dəstəkləməyə davam etməyə hazırdır, o cümlədən regional kommunikasiya xətlərinin inkişafına töhfə verən sərmayələr vasitəsilə ki, bu da Ermənistanın “Sülh kəsişməsi” təşəbbüsünə uyğundur.
Əməkdaşlığımız iqtisadi praktiki sahələrdə də artır. AB və Ermənistan 270 milyon avro dəyərində Dayanıqlıq və Artım Proqramını həyata keçirir ki, bu da islahatlara dəstək verir və Ermənistan iqtisadiyyatının və dayanıqlığının möhkəmlənməsinə töhfə verir.
“Global Gateway” təşəbbüsü çərçivəsində biz həmçinin regional kommunikasiya xətləri, iqtisadi diversifikasiya, rəqəmsal və yaşıl transformasiyalar, enerji təhlükəsizliyi və iqlim üzrə əməkdaşlıq sahələrində əlavə sərmayə imkanlarını araşdırırıq.
Eyni zamanda biz Ermənistanın ticarət imkanlarını genişləndirmək və Ermənistan biznesinə təxminən 450 milyon istehlakçısı olan AB bazarına çıxışdan daha səmərəli istifadə etməyə kömək etmək üçün çalışırıq. Bu, Ermənistan ixracatı, sərmayələri və iqtisadi artımı üçün yeni imkanlar aça bilər.
SUAL: – Avropa Komissiyasının daxili işlər və miqrasiya məsələləri üzrə komissarı olaraq siz AB-nin daxili təhlükəsizlik gündəliyini formalaşdırırsınız.
Bugünkü geosiyasi mühitdə Avropanın təhlükəsizlik çağırışları nə dərəcədə qonşu regionlarda, o cümlədən Cənubi Qafqazda baş verən inkişaflarla bağlıdır? Sərhəd idarəçiliyi, mütəşəkkil cinayətkarlıq və kibercinayətkarlığa qarşı mübarizə, habelə Avropa hüquq-mühafizə orqanları ilə əməkdaşlıq sahələrində Ermənistan və Avropa Birliyi arasında praktiki əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün hansı imkanlar görürsünüz?
CAVAB: – Avropanın daxili təhlükəsizliyi qonşu regionlarda baş verən inkişaflarla sıx bağlıdır. Mütəşəkkil cinayətkarlıq, kibercinayətkarlıq və hibrid hücumlar kimi təhdidlər çox vaxt sərhəd tanımır.
Sabit və dayanıqlı qonşuluq isə öz növbəsində Avropa İttifaqının təhlükəsizliyinə də töhfə verir. Buna görə də biz Ermənistanın dayanıqlığını, o cümlədən hibrid təhdidlərə qarşı durmaqda dəstəkləyirik.
Sərhəd idarəçiliyi və təhlükəsizliyi kimi sahələrdə praktiki əməkdaşlığı dərinləşdirmək üçün böyük potensial var. AB agentlikləri artıq iştiraklarını genişləndirirlər. Avropa Sərhəd və Sahil Mühafizəsi Agentliyi (Frontex) Ermənistan sərhədçilərinə dəstək verməyə hazırdır, Avropa Birliyinin Hüquq-Mühafizə Əməkdaşlığı Agentliyi (Europol) isə Ermənistan hüquq-mühafizə orqanları ilə əməkdaşlığı genişləndirir.
O, mütəşəkkil cinayətkarlığa qarşı birgə mübarizəyə, o cümlədən narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi, çirkli pulların yuyulması, korrupsiya və qanunsuz aktivlərin qaytarılması istiqamətlərində dəstək verir.
Biz həmçinin Avropa Sərhəd və Sahil Mühafizəsi Agentliyi (Frontex) ilə işçi razılaşma üzrə danışıqların yekun mərhələsindəyik ki, bu da sərhəd idarəçiliyi sahəsində əməkdaşlığı gücləndirəcək.
Və nəhayət, cəmi iki həftə əvvəl biz terrorizmə qarşı mübarizə gündəliyini təsdiqlədik ki, bu da terrorizm və zorakı ekstremizmə qarşı mübarizədə beynəlxalq tərəfdaşlarla işləmək üçün güclü öhdəliyimizi vurğulayır.
SUAL: – Son illərdə Ermənistan miqrasiya idarəçiliyinin yaxşılaşdırılması, institusional potensialın gücləndirilməsi və miqrasiya xidmətlərinin müasirləşdirilməsinə yönəlmiş bir sıra islahatlar həyata keçirib. Avropa Birliyi bu sahələrdə Ermənistanın əldə etdiyi irəliləyişi necə qiymətləndirir və regional qeyri-sabitlik şəraitində mümkün miqrasiya və ya humanitar çağırışlara cavab vermək üçün hansı dəstəyi təmin edə bilər?
Avropa Birliyi son illərdə miqrasiya idarəçiliyinin yaxşılaşdırılması və institutların gücləndirilməsi istiqamətində Ermənistanın əldə etdiyi əhəmiyyətli irəliləyişi yüksək qiymətləndirir.
Miqrasiya xidmətlərinin müasirləşdirilməsi və miqrasiya idarəçiliyinin səmərəliliyinin artırılması istiqamətində mühüm islahatlar həyata keçirilir və AB bu səyləri tam dəstəkləyir.
2020-ci ildən etibarən AB miqrasiya və daxili işlər sahəsində islahatlara kömək məqsədilə təxminən 30 milyon avroluq texniki dəstək təmin edib, o cümlədən Şərq Tərəfdaşlığı regional proqramları çərçivəsində avadanlıq və dəstək verib.
Bundan əlavə, ədliyyə və korrupsiyaya qarşı islahatlara dəstək məqsədilə təxminən 40 milyon avro ayrılıb.
270 milyon avro dəyərində Dayanıqlıq və Artım Proqramı kimi təşəbbüslər vasitəsilə biz həmçinin Ermənistan institutlarının möhkəmlənməsinə və dayanıqlığına kömək edirik.
Eyni zamanda AB zərurət yarandıqda əlavə dəstək təmin etməyə hazırdır. Yaxın Şərqdə davam edən böhran humanitar və miqrasiya sahəsində əlavə təzyiqlər yarada bilər. Belə vəziyyətlərdə biz humanitar ehtiyaclara lazımi cavab vermək üçün Ermənistanla sıx əməkdaşlığı davam etdirəcəyik.
Sual: – Cənab Brunner, viza liberallaşdırılması Ermənistan-Aİ gündəliyinin əsas məsələlərindən biri olaraq qalır və Ermənistan vətəndaşları arasında böyük maraq doğurur. Viza liberallaşdırılması prosesinə qədər əldə edilmiş irəliləyişi necə qiymətləndirirsiniz, hələ hansı əsas islahatlar lazımdır və qarşıdakı illərdə Ermənistan vətəndaşlarının Avropa Birliyinə vizasız səyahət edə bilməsi nə dərəcədə realdır?
CAVAB: – Viza liberallaşdırılması Ermənistan-AB tərəfdaşlığının mühüm tərkib hissələrindən biridir, çünki o, xalqlarımızı yaxınlaşdırır.
Bu, iş, təhsil və turizm məqsədilə səyahəti asanlaşdıracaq. Bu da öz növbəsində əməkdaşlığın dərinləşməsinə və insanlar arasında əlaqələrin genişlənməsinə töhfə verəcək.
Keçən ilin noyabrında biz Viza Liberallaşdırılması üzrə Fəaliyyət Planını təqdim etdik və o vaxtdan bəri, xüsusilə sənədlərin təhlükəsizliyi və miqrasiya idarəçiliyi sahələrində davamlı irəliləyiş əldə edilib.
Biometrik şəxsiyyət sənədlərinin tətbiqi mühüm addımdır və anladığım qədər, o, tezliklə işə salınacaq. İslahatlar sığınacaq, habelə mütəşəkkil cinayətkarlıq və korrupsiyaya qarşı mübarizə istiqamətlərində də AB tərəfdaşlarının və Europol və Frontex kimi agentliklərin dəstəyi ilə davam etdirilir.
Viza liberallaşdırılması meyarlara əsaslanan bir prosesdir, ona görə də Fəaliyyət Planında göstərilən bütün tələblər yekun qərar qəbul edilənədək yerinə yetirilməlidir – bu, təkcə AB-nin deyil, ilk növbədə Ermənistan xalqının maraqları naminədir. İrəliləyiş haqqında ilk hesabat 2026-cı ilin may ayına planlaşdırılan Ermənistan-AB Zirvə görüşündə təqdim ediləcək.
Əgər islahatların bu tempi qorunarsa, qarşıdakı illərdə vizasız səyahət real perspektivdir.
Bu, Ermənistan vətəndaşları üçün təhsil, biznes, turizm və mədəni mübadilələr sahələrində yeni imkanlar yaradacaq və Ermənistanla Avropa İttifaqı arasında əlaqələri daha da möhkəmləndirəcək.
