Seçki öncəsi dövrdə Rusiyanın Ermənistana qarşı tətbiq etdiyi iqtisadi məhdudiyyətlərlə paralel olaraq, AB-dən də aydın bəyanatlar və siqnallar səslənməyə başlayıb.
Bu baxımdan, seçki öncəsi Ermənistanın vəziyyətinə xarici siyasət baxımından birdən-birə iki toxunuş var. Hətta Ermənistanı AB-də nə vaxtdan gözləyə biləcəklərinə dair təxmini müddət də elan edilib.
Ermənistanın daxili siyasi mübarizəsinin geosiyasi “atəşinə” AB də qoşulub. Rusiyanın Ermənistana qarşı tətbiq etdiyi iqtisadi məhdudiyyətləri Avropa İttifaqı strukturları Parlament seçkilərinə müdaxilə və nəticələrə təsir etmək cəhdi kimi qəbul edir.
Bu kontekstdə AB strukturları rəsmi bəyanatlarla çıxış edirlər.
AB xarici siyasət xidmətinin sözçüsü Anita Hipper təsadüfi hesab etmir ki, təzyiqlər üçün Moskva məhz seçki öncəsi anı seçib: “Rusiya Ermənistanın iqtisadiyyatına zərər vurmağa və parlament seçkilərinin nəticəsinə təsir etməyə çalışır.
Biz hibrid təhdidləri, xarici müdaxilə və informasiya manipulyasiyası, habelə demokratik institutlara inamı sarsıtmaq cəhdləri şəraitində Ermənistanda demokratik dayanıqlığı dəstəkləyirik”.
Avropalı rəsmi şəxs vurğulayıb ki, Ermənistan suveren, demokratik və müstəqil dövlət kimi öz yolunu və tərəfdaşlarını müstəqil seçmək hüququna malikdir.
AB nümayəndəsi bu bəyanatı Aİİ üzvü olan Rusiya, Belarus, Qazaxıstan və Qırğızıstan rəhbərlərinin Ermənistana Aİ ilə Aİİ arasında seçim etmək üçün referendum keçirməyi tövsiyə etdiyi vaxt verib. Rəsmi İrəvan bu təklifi artıq “məntiqsiz” adlandırıb.
Siyasi ekspert Robert Ğevondyan Rusiyanın yeni xarakterli təzyiqlərinin ehtimalını yüksək hesab edir: “Biz hazır olmalıyıq ki, qarşıdakı günlərdə təkcə Ermənistandan ixrac edilən mallara və Ermənistanın ‘ukraynalaşdırılması’ təhdidlərinə rast gəlməyəcəyik.
Yəni, Ermənistan xalqının sinir sisteminə təsir etmək üçün nə mümkündürsə, hamısı istifadə olunur. İyunun 8-dən etibarən münasibətlər müəyyən dərəcədə tədricən əvvəlki vəziyyətinə qayıtmağa başlayacaq.
Bu o demək deyil ki, Ermənistana qarşı hibrid əməliyyatlar bitəcək, lakin həcmi əhəmiyyətli dərəcədə azalacaq və bəzi hallarda, əlbəttə, yenidən gərginlik görəcəyik.
Məsələn, TRİPP (Qara dəniz elektrik kabeli layihəsi – tərc.) tikilməyə başlayanda, viza liberallaşdırılması prosesi uğurlu mərhələsinə çatanda.
Yəni, Rusiyanın arzuolunmaz inkişaflar baş verən bütün anlarda bu hibrid hücumlar güclənəcək. Amma məsələn, Putinin Nikol Paşinyanı təbrik etməsi ona işarədir ki, Rusiya yenə də müəyyən “qırmızı xətləri” aşmır”.
Rusiyanın tətbiq etdiyi təzyiqlər və məqsədlər baxımından beynəlxalq analitik məkanda son günlər Ermənistan və Ukrayna arasında müqayisələr artıb.
Üstəlik, Ukrayna Prezidenti Ofisinin rəhbəri Kiril Budanov “Təhlükəsizlik Arxitekturası” beynəlxalq konfransında Ermənistana qarşı rus aqressiyası ssenarisini “tamamilə real” hesab edib.
Halbuki məhz Ermənistanda bu fikirlə razı deyillər. Konfliktoloq, şərqşünas Arsen Xaratyan Ermənistanın “ukraynalaşdırılması” barədə söhbətləri əsassız hesab edir.
“Kifayət qədər nazik buz üzərində getsək də, yenə də kəskin hərəkətlər etmədən uzun müddət münasibətləri dərinləşdirə biləcəyik. Əlbəttə, təhdidlər eşidirik ki, bizi ‘öz yerimizə qoymağa’ çalışırlar – “öz həddinizi bilin”.
Təxminən hər gün bununla üzləşmirikmi? Amma mən hesab edirəm ki, bunlar əsasən təhdidlərdir ki, onların daxili istehlak problemi də var, çünki artıq dördüncü ildir Ukraynada faktiki fiasko yaşayan Rusiya iki həftədə xüsusi əməliyyat adlandırdığı dörd ildən çox davam edən əməliyyatda müəyyən mənada tupik vəziyyətinə gəlib çatdığını və çıxış yolları axtardığını başa salıb.
Bəs indi nə, bir də ikinci cəbhə bizimlə açacaqlar? Mən bunu gülünc və qeyri-mümkünə yaxın hesab edirəm”.
Bu vaxt AB-dən Ermənistana başqa bir siqnal da ünvanlanıb. Avropa Parlamentinin Lüksemburqdan olan deputatı Fernand Kartayzer 2030-cu ilədək Ermənistanın Avropa Birliyinə üzv olmaq şanslarını az ehtimal edib.
Onun sözlərinə görə, Ermənistan AB dairələrində böyük rəğbət qazansa və rəsmi münasibətlər dərinləşməyə davam etsə də, üzvlük məsələsi əsasən nəzəri olaraq qalır.
Ermənistanın coğrafi mövqeyi və qonşularının heç olmasa biri ilə mürəkkəb münasibətləri nəzərə alınmaqla, belə bir namizədlik çoxsaylı suallar doğurur, deyə avropalı deputat bildirib.
O, hesab edir ki, son illərdə AB-Ermənistan münasibətləri sabit şəkildə yaxşılaşsa da, 2030-cu ilədək üzvlük az ehtimaldır, çünki AB hazırda Balkan namizəd ölkələrinə, həmçinin Ukrayna və Moldovanın AB üzvlüyü yolunda həll olunmamış problemlərə prioritet verir.
Kartayzer əlavə edib ki, hələlik Ermənistanla əməkdaşlığı ölkənin iqtisadiyyatını möhkəmləndirmək, həyat səviyyəsini yaxşılaşdırmaq və mədəni əlaqələri aktivləşdirmək üçün genişləndirmək daha məqsədəuyğun olardı.
Deputatın fikrincə, Ermənistan AB-nin xarici siyasətində, məsələn, İranla uzunmüddətli əlaqələri sayəsində mühüm tərəfdaşa çevrilə bilər.
