Son 5 il ərzində Ermənistan-Fransa münasibətləri nəzərəçarpacaq dərəcədə inkişaf edib. Bunun zirvəsi 2026-cı ildə imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq Müqaviləsidir.
Gələcək planlar haqqında danışarkən iki dövlətin rəhbərləri “iddialı” ifadəsini işlədirlər. Ermənistan Fransanın əsas rolunu və Avropa İttifaqı ilə tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsində və ikitərəfli gündəliyin genişləndirilməsində ardıcıl dəstəyini vurğulayır.
Fransa Respublikasının Milli Bayramı münasibətilə “Radiolur” ikitərəfli əməkdaşlığın diqqətçəkən epizodlarını bir araya toplayıb.
Müstəqil Ermənistan tarixi ərzində rəsmi Yerevan Fransanın dörd prezidentini qəbul edib. Ermənistanda Jak Şirak, Nikola Sarkozi, Fransua Olland və iki dəfə Emmanuel Makron olublar.
İllər sürən əməkdaşlığın zirvəsi 2026-cı il olub, o zaman Ermənistan və Fransa arasında münasibətlər yeni keyfiyyət və strateji məzmun qazanıb.
İkitərəfli münasibətlərin mahiyyətini Ermənistanın Baş naziri bu yaxınlarda təsviri şəkildə belə ifadə edib:
“Elə bir vaxtda ki, Ermənistan Respublikasının artıq heç bir ümidi və dayağı qalmadığı, əlimizdən tuta biləcək heç bir qüvvə və şəxsin olmadığı görünürdü, biz ən çətin anda prezident Makronun əlini hiss etdik və tutduq”.
Fransa prezidentlərini Ermənistanda həmişə böyük həvəslə gözləyiblər. Sadə vətəndaşlar onların baxışlarını və təbəssümlərini tutub, əllərini sıxıb, hətta bəzən Fransa prezidentlərinin müşayiəti ilə Fransanın “Marselyez”ini ifa ediblər.
Məsələn, Makronun son səfəri zamanı İrəvanın kafelərindən birində belə olub.
Son illərin Ermənistan-Fransa əməkdaşlığının diqqətçəkən epizodlarını ayırmağa çalışsaq, aşağıdakı mənzərəni alarıq:
Fransa Avropa Birliyi və NATO üzvləri üçün uzun illər mövcud olan tabunu qırdı və Ermənistana rəsmi olaraq silah-sursat və radarlar tədarük etməyə başladı.
Avropa Birliyində Fransa Ermənistanla viza liberallaşması dialoqunu fəal şəkildə irəli sürən əsas lokomotivə çevrildi.
Süni intellekt (AI), kibertəhlükəsizlik və yarımkeçiricilər sahəsində birgə tədqiqatlara dair bir sıra müqavilələr imzalandı.
Fransada Ermənistan Respublikasının diplomatik nümayəndəliyinin yeni iqamətgahı rəsmi olaraq açıldı.
Fransız şirkətləri Ermənistanın cənubunda 8,6 km uzunluğunda Barquşat tunelinin tikintisi layihəsinə cəlb olundu.
Ermənistan-Fransa münasibətləri təkcə İrəvan-Paris əməkdaşlığı ilə məhdudlaşmır. Məlum olur ki, Qoris Ermənistanın ən frankofon yaşayış məntəqəsidir.
Bəlkə də bu səbəbdəndir ki, Fransa Syunik vilayətində məhz Qorisi konsulluq ofisi açmaq üçün seçib. Syunik Ermənistan-Fransa münasibətlərində mühüm yer tutur.
Bunu Ermənistandakı Fransa səfiri Olivye Dekotini “Radiolur”a verdiyi müsahibədə gizlətməyib:
“Syunikə ən çox səfər edirəm, çünki Ermənistanın ən strateji bölgəsidir və digər tərəfdən fransız dili ilə xüsusi əlaqəsi var. Əhali nisbətinə görə, yəqin ki, Ermənistanda ən çox fransızdilli şəhərdir”.
Syuniklə Fransa səfirinin səs-küylü bəyanatlarından biri də bağlı idi. 2024-cü ildə Azərbaycanın iddialarına münasibət bildirərkən Dekotini sosial platformada yazmışdı, sitat:
“Biz bilirik ki, çox şey oyundadır. Syunik Ermənistanın onurğa sütunudur və onun möhkəmliyi bütün ölkə üçün həlledicidir”. (sitatın sonu).
Son illərdə Ermənistan-Fransa münasibətlərinin görünməmiş yüksəlişi iki ölkə liderlərinin dönüşlü və cəsarətli bəyanatları ilə müşayiət olunub.
Məsələn, Makronun Rusiyaya Ermənistanı tərk etməsi ilə bağlı məşhur ittihamedici bəyanatı belə idi. Daha əvvəl isə o, Ermənistana silah tədarük etmək qərarını belə əsaslandırmışdı:
“Fransa müdafiə silahlarının tədarükünə razılıq verib. Fransa Ermənistanın suverenliyini, ərazi bütövlüyünü və demokratik yolunu dəstəkləməklə onun yanında durmağa davam edəcək”.
Bu qərarlar və bəyanatlar hətta Fransa-Azərbaycan münasibətlərini pozmuş və qarşılıqlı ittihamlar üçün səbəb olmuşdu.
Ermənistan və Fransanın strateji tərəfdaşlığı bu mərhələdə bütün əsas istiqamətlər üzrə inkişaf edir: siyasi dialoq və müdafiə sahəsindən tutmuş iqtisadiyyat, investisiyalar, infrastruktur, enerji, təhsil, elm və mədəniyyətə qədər. Paralel olaraq, əməkdaşlıq innovasiyalar, süni intellekt, biomüxtəlifliyin qorunması və iqlim gündəliyi kimi perspektivli sahələrdə genişlənir.
Gələcək planlar haqqında danışarkən dövlət başçıları “iddialı” ifadəsini işlədirlər.
Ermənistan Fransanın Avropa Birliyi ilə tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsində, ikitərəfli gündəliyin genişləndirilməsində, eləcə də demokratik islahatlar və institusional inkişafda əsas rolunu və ardıcıl dəstəyini vurğulayır.
Bu arada, 2027-ci ildə Ermənistan frankofon tədbirlərin mərkəzinə çevriləcək. Gələn il iyulun 23-dən avqustun 1-dək Yerevan Frankofoniyanın 10-cu yubiley Beynəlxalq İdman-Mədəniyyət Oyunlarına ev sahibliyi edəcək.
Həmin il Ermənistanda frankofon ölkələrin mədəniyyət nazirlərinin 6-cı konfransı da keçiriləcək.
