Gənc türklərin 1919-1921-ci illərdə məhkəmələri: türklər tərəfindən Erməni Soyqırımının tanınması
Gənc türklərin məhkəmə prosessi İstambulun Hərbi məhkəməsində (1919-cu il)
Erməni Soyqırımının gerçəkliyini təsdiqləyən bir çox sənədlər sırasında xüsusiylə diqqətəlayiq olan İstambulun hərbi məhkəmələrində 1919-1921-ci illər ərzində, gənc türklərin məhkəmələri və erməniləri deportasiya etmək və qırğınlar və qətlə yetirilməsi təqsiriylə Türkiyədə qaldırılan digər məhkəmə işlərinin sənədləridir ki, onlar tanınmış soyqırım mütəxəssisi Vahagn Tatryanın hədəfli sözüylə “Bunlar türk təkzibçiliyinə qarşı ən təsiredici antidotdur”
Birinci Dünya müharibəsində Osmanlı İmperiyasının məğlubiyyətindən sonra ölkədə çətin və gərgin vəziyyətdə hökm sürürdü.Taleat paşa hökuməti istefa verdi və Taleat da daxil olmaqla 7 gənc türk lider alman gəmisində Almaniyaya qaçdı.
Türkiyədə onlar həyəcanla qalib gələn güclərlə son barışıq gözlənilirdi və ehtimal olunduğu kimi ağır olacaqdı.
Dövləti belə ağır, dəhşətli vəziyyətə gətirməkdə Türkiyədə məhz gənc türklər günahlandırılırdı
Bütün bunların nəticəsində , 1919-1921-ci illərdə İstanbulun fövqalədə hərbi vəziyyətində, ermənilərin deportasiyası və qətilləri ittihamıyla 63-dən artıq məhkəmə işləri keçirildi.
O cümlədən, “Gənc türklər” partiyasının və hökumət rəsmiləri “Birlik və tərəqqi” partiyasının katibləri, Osmanlı İmperiyasının müxtəlif bölgələrinin qubernatorları və əyalət rəhbərlərinin məhkəmə işləri də daxil olmaqla keçirildi.
Gənc Türklərin mühakimə prosessləri faktının özü də mənalıdır, çünki Türkiyə də o vaxtkı iqtidarın şəxsində ermənilərin əvvəlcədən qərara alınmış dövlət planına uyğun olaraq qətlə yetirildiyini etiraf etmişdir. Bu məhkəmə iddiaları sübut edir ki, ermənilərin kütləvi qırğınları Gənc türklər partiyası və hökumət tərəfindən öncədən planlaşdırılıb
Bu məhkəmə aktları bir daha isbat edir ki, ermənilərin kütləvi qırğınları “Gənc türklər” partiyası və hökuməti tərəfindən qəstlə və planlaşdırılmış olub. Bu isə Soyqırımını sübut etmək üçün olduqca mühüm faktdır.
Beləliklə, məsələn, 1919-cu ildə “Birlik və tərəqqi” partiyası və hökumət rəsmilərinin iddianaməsində “Gənc türklər” partiyası və hökumətinin ermənilərin qırğını ilə bağlı açıq bir fərman verdiyini bildirirlər. İttiham aktında “Gənc türklər”in Birinci Dünya müharibəsindən istifadə edərək erməniləri məhv etmək üçün gizli planlarını həyata keçirdikləri tam iddia olunur.
Beləliklə 1919-1921-ci illərdə Türkiyədə. “Gənc türk”lərin məhkəmə gedişatları ilə ədalət tam bərpa olunmadı. Həmin məhkəmə iddialarının nümunəsindən sonra belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, soyqırımı törədən cinayətkarlar öz ölkələrinin məhkəmələrində mühakimə olunmamalıdırlar.
Hər bir soyqırımı cinayəti beynəlxalq məhkəmədə mühakimə olunmalıdır. Bununla belə bu məhkəmə sənədlərində olan faktlar Erməni Soyqırımı həqiqətini təsdiqləyən bəli danılmaz faktlar var.
