Azərbaycanlılar iddia edirlər ki, Mardakert rayonunun Ağdaban kəndində azərbaycanlı aşıqlardan birinin qəbirsanlığı var.Oraya ziyarətə getməkçün Artsax teminin fəalı Ter Vrtanes episkopos Abrahamyanla danışıqlara başlanılıb.
Artsaxlı mədəniyyət irsinin qorunması üzrə mütəxəssislər əmidirlər ki, həmin kənddə elə qəbir yoxdur.”Radiolur” ilə söhbətində temin fəalı bu haqda əminliklə bildirib.
Azərbaycanlılar lakin, israr edirlər ki, o hələ Artsaxın birinci müharibəsi zamanı ermənilərin nəzarəti altında qalıb…Aşığının varidatısa ermənilər tərəfindən talan olunubdur.
Ter Vrtanes episkopos Abrahamyan həmin azərbaycanlı aşığın adı hətta məlum olmadığını bildirib.Bununla belə erməni tərəfi azərbaycanlılara bizim təklifimizi qəbul etmək müqabilində kndə daxil olmaq qəbiri tapmaq imkanını verir.Təklif isə Dadivanka zəvvarların ziyarətini bərpa etməkdir.
“Bütün bunlar hələ söhbətdir, əslində nə baş verəcəyini bilmirəm, hər gün nəsə dəyişir. Hələ 2020-ci ildə onların o kəndə gedə biləcəkləri ilə bağlı, biz isə Dadivanka gedəcəyimiz haqda, söz-söhbət var idi” – deyə Artsax teminin fəalı qeyd edib.
Artsax Yeparxiyasının rəhbəri deyir ki, hələlik yekun razılaşma və ya nəticə yoxdur. Yepiskop Vrtanes Abramyanın sözlərinə görə, noyabrdan may ayına kimi Azərbaycan tərəfi zəvvarların Dadivanka ziyarətlərini hər cəhətdən çətinləşdirib.
Əvvəlcə zəvvarların məlumatlarını tələb etdilər, sonra yoxlama prosesini ləngitdilər, sonra epidemiyanın səbəbini, sonra isə Tərtər çayının daşması səbəbini bəhanə etdilər.
May ayından etibarən zəvvarların ziyarəti tamamilə qadağan edilib. Hazırda Dadivankda 6 erməni ruhanisi var. Ter Vrtanesin sözlərinə görə, Azərbaycan həmin qondarma şairin məzarını ziyarət etmək istəyir, göstərmək istəyir ki, özünün iris var.Paralel olaraq Dadivanka udiləri gətirməkdə davam edir.
Bununla da erməni orta əsr opostol monastırının udilərə məxsus olması tezisini irəli sürməyə cəhd edir.
“Udilər 2021-ci ildən Dadivankı ziyarət edir, 1-2 dəfə fevral-martda, sonuncu sentyabr ayında gəldilər, monastır kompleksində oldular, 10-15 dəqiqə dua etdikdən sonra kilsəni tərk etdilər. Azərbaycanlılar Dadivankın udilərin olması fikrindən geri durmur” – deyərək Ter Vrtanes qeyd edib.
Mədəniyyət dəyərlərin mübadiləsi ilə bağlı daha bir təklif erməni tərəfindən səsləndirilib. Artsax Respublikasının Təhsil və elm naziri Lusine Qaraxanyan “Radiolur”a bildirib ki, Azərbaycan rəssamlarının rəsmləri Artsaxda 30 ildir ki, saxlanılır və Azərbaycanın bununla heç vaxt maraqlanmadığını bildirib.Ermənistan tərəfi onları Şuşi muzeylərinin mədəniyyət nümunələri ilə mübadilə etməyi təklif edib.
“Rusiya sülhməramlıları ilə mübadilə üçün intensiv işə başlamışdıq. Bizdə 5 onlarla rəsm əsəri var, əvvəllər 4 onlarla rəsm əsərinin adını çəkmişəm, ancaq dünən mənə məlumat verildi ki, bizdə azərbaycanlı rəssamların 50 rəsm əsəri var və biz onları mədəniyyət dəyərlərlə mübadilə etməyi təklif etmişik.
Şuşidə Rusiya sülhməramlıları bizə bildirdilər ki, belə bir mübadilə qeyri-mümkündür: “Başa düşürsən, azərbaycanlılarla əlaqə saxlamaq mümkün deyil,
Hazırda ruslar üçün mümkün deyil, mən nə deyə bilərəm”- deyə Lusine Qaraxanyan qeyd edib.
Nazir Qaraxanyanın sözlərinə görə, Rusiyanın sülhməramlı missiyasına mədəniyyət və təhsillə məşğul olan hərbçilər daxildir.
Onlarla danışıq aparan Artsax rəsmisi bir cavab aldı: “Bu mümkün deyil, Bakı buna qarşıdır”. Nazirin sözlərinə görə, problem məsul şəxslərin 6 ay müddətinə Artsaxa ezamiyyətə göndərilməsidir. Elə ki, danışıqlar müəyyən nöqtəyə çatırsa, məsul şəxslər dəyişir, onlarla yenidən başlamasına ehtiyacolur.
Rusiya sülhməramlılarının komandiri dəyişdirilib, general-leytenant Rüstəm Muradovu Gennadi Anaşkin əvəzləyib. Artsax yeparxiyasının baş məmuru Vrtanes Abrahamyan deyir ki, Dadivanka səfərləri mümkün qədər tez bərpa etmək üçün onunla danışıqları davam etdiriləcək.
“Ümumermənilər Katolikosu II Qareginin Moskvada keçirilən görüşündə ÜmumRusiyanın Patriarxı I Kirill və Azərbaycanın müvəqqəti lideri Allahşükür Paşazadə həzrətləri bu məsələni çox yüksək səviyyədə qaldırdılar.
Biz mümkün olan hər şeyi etməliyik ki, zəvvarlarımız Dadivanka maneəsiz ziyarətlərini bərpa edə bilsinlər “- “deyə Artsax teminin rəhbəri qeyd edib.
Azərbaycan isə manevrlərini davam edir, faktiki olaraq öz irsindən imtina edir və əvəzində erməni irsini mənimsəyir.
