Rusiya regional “3+3” ölçüsündə iştirak edən 5 ölkənin nümayəndələrinin Gürcüstandakı platformaya qoşulmaqda maraqlı olduğunu bir daha təsdiqləyir və həmin ölkə üçün “qapının açıq olduğunu” vurğulayır.
Ermənistan, Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə və Rusiyanın iştirakı ilə yaradılmış bu danışıqlar miqyasının perspektivləri necədir? Gürcüstan niyə təşəbbüsün əleyhinədir?
Rusiya yenə də Gürcüstana regional “3+3” ölçüsünə qoşulmağı təklif etdi ki, bu da əslində hazırda “3+2” məntiqi ilə işləyir.
Federasiyanın Xarici işlər naziri Sergey Lavrov bir daha qeyd edib ki, bu məşvərət platformasına qoşulmaq heç nə məcbur etmir, bəlkə də gürcü tərəfinin qərbyönlü mövqeyini nəzərə alsaq.
Nə qədər ki, bizim Gürcüstanla diplomatik münasibətlərimiz yoxdur bu səviyyəli əməkdaşlığın faydalarını izah etmək imkanlarımız azdır.
Biz türk və azəri dostlarımızdan xahiş etmişik… Ermənistan da gürcü qonşularımıza qoşulmağın faydalarını izah etmək üçün onlar kömək edə bilər. Bu format və bu onları heç bir şəkildə məcbur etməyəcək…”.
Rusiya tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, Gürcüstanın “3+3” regional məsləhət platformasına qoşulması üçün əməkdaşlıq imkanlarını nəzərdən keçirməkdə davam edir.
2021-ci il dekabrın 10-da platformanın birinci sessiyasının sonunda iştirakçı ölkələr – Rusiya, İran, Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan yekdilliklə rəsmi Tbilisinin tədbirdə iştirakını dəstəkləyərək, “qapı hər zaman açıqdır. Gürcüstan” ifadəsisə
RF Xarici işlər nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovadır. Buna baxmayaraq, gürcü tərəfi əvvəlcədən elan edilmiş imtinanı dayandıraraq tədbirə qoşulmağa tələsmir. Platforma iştirakçıları işi davam etdirməyə hazır olduqlarını bir ay əvvəl bəyan ediblər.
Gürcüstan tərəfinin yeni regional standarta qoşulmaq təklifini rədd etməklə hansı ehtiyatları və qorxuları var?
Bununla bağlı “Radiolur”a parlamentin “Kağakatsiyakan paymanaqir” fraksiyasının üzvü Şirak Torosyan deyib.
“Formatın peyda olmasından sonra Gürcüstan tərəfi Rusiyanın bu işə cəlb olunmasını səbəb tutaraq platformaya qoşulmadığını elan etdi.
Düşünürəm ki, burada yeganə problem Rusiya ilə münasibətlərdə deyil, daha dərin məsələlər var. İlk baxışdan elə hiss olunur ki,sanki region ölkələriylə Gürcüstanın təbii qanuni və kifayət qədər yaxşı inkişaf edən münasibətlərdədir.
Gürcüstanda Türkiyə və Azərbaycanın böyük iqtisadi təsiri var və bu, getdikcə siyasi təsirə çevrilir. Gürcüstan bu amilləri nəzərə alaraq iştirakdan imtina edir. “3+3” formatda Türkiyə və Azərbaycan tərəfindən gündəmə gətirilən məsələlər olacaq”.
“Radiolur”un həmsöhbəti xatırladır ki, erməni tərəfi Artsax məsələsi kimi başqa formatlarda müzakirə olunan məsələlərin bu platformada müzakirə edilməməsi lazım olduğunu əvvəlcədən elan edərək qeyd-şərtləri var idi.
Yəni bu platformanın və Ermənistanın digər üzv təşkilatlarının funksiyaları təkrarlanmamalıdır.
“Ermənistanın artıq digər platformalarda yer aldığı bu platformalarda belə məsələlərin müzakirə olunmayacağı ortaya çıxarsa, ER “3+3” məzənnəsində maraqlı ola bilər.
Ümumiyyətlə, regionun bütün ölkələri, öz xüsusi maraqlarını hesaba alaraq, qarşılıqlı maraq doğuran məsələləri praktiki sferaya köçürməyə cəhd edir və beləliklə ehtiyatlığı pərdələyərək ümumiçağırışlar və təhdidlərə əks təsirlə cavab verməyə cəhd edirlər”.
Şirak Torosyanın fikrincə, açıq-aşkar Qərbyönlü mövqe ilə NATO-ya can atan Gürcüstan üçün bu platforma siyasi önəmlikləri nəzərdən keçirmək naminə maneədir.
Ona görə də bu kontekstdə Gürcüstan da ehtiyatlıdır, ona görə də Rusiyanın Xarici işlər naziri Lavrov daima ilkin şərt olmadan əməkdaşlıq etmək barədə vurğulayır.
Gürcüstanın Cənubi Qafqaz üzrə “3+3” formatına qoşulması ölkəni siyasi mövqeyini dəyişməyə məcbur etməyəcək. Bu formatda bütün iştirakçıları maraqlandıran unikal mövzuların müzakirəsi razılaşdırıla bilər”.
Rusiyanın Xarici işlər naziri Lavrov dəfələrlə aydınlaşdırıb ki, regionda nəqliyyat kommunikasiyalarının bloklanması təkcə Ermənistan, Azərbaycana deyil, Gürcüstana da sərf edəcək.
Onun sözlərinə görə, bu üç respublikanın ən yaxın qonşuları kimi İran, Rusiya və Türkiyə də bundan faydalanacaq. Hələlik Gürcüstan tərəfi Lavrovun dəvətinə cavab verməyib.
2021-ci ilin dekabrında platformanın ilk iclasında faktiki “3+2” formatında iştirak edən ölkələr hamısını maraqlandıran praktiki məsələlərə diqqət yetirmək barədə razılığa gəliblər.
Bunlara etimad quruculuğu tədbirləri, ticarət-iqtisadi, nəqliyyat, mədəni-humanitar sahələrdə əməkdaşlıq daxildir. Profilli nazirlik və idarələrin mümkün əməkdaşlığı da müzakirə olunub.
Artıq yanvarın 6-da Rusiya və Türkiyənin Xarici işlər nazirləri Sergey Lavrov və Mövlut Şavuşoğlu “3+3” formatla yeni görüş təşkil etməklə bağlı razılığa gəliblər.Hələlik görüşün yüri və müddəti dəqiqləşdirilməyib.
